Gdy gwiazda łamie wszystkie zasady

Wyobraź sobie, że patrzysz w teleskop i widzisz coś, co nie pasuje do żadnego znanego schematu. W 1866 roku włoski astronom Angelo Secchi skierował swój instrument na gwiazdę Gamma Cassiopeiae i po prostu nie mógł uwierzyć własnym oczom.

Gwiazda zachowywała się dziwnie z wodorem. Zamiast jasnych linii emisyjnych, które widać u zwykłych gwiazd, pokazywała ciemne. Secchi szybko pojął, że ma do czynienia z czymś nowym. Tak narodziła się klasa gwiazd Be – obiektów, które do dziś pozostają zagadką.

Gwiazda na sterydach

Najbardziej zaskakujące jest tempo obrotu tych gwiazd. Gamma Cassiopeiae i jej siostry wirują z prędkością dochodzącą do 70–80 procent granicy, przy której siła odśrodkowa rozrywałaby je na kawałki. To nie spokojne kulki plazmy, tylko kosmiczne bąki, które ledwo trzymają się w jednym kawałku.

Tak szybki obrót wyrzuca gaz z równika gwiazdy. Materiał tworzy wokół niej płaski dysk, wirujący razem z nią. Wygląda to tak, jakby gwiazda sama się „rozlewała” w przestrzeń.

Co odkryli radzieccy astronomowie

W połowie XX wieku radzieccy badacze zauważyli, że dyski te nie są jednolitą otoczką. Składają się z oddzielnych grud gazu. Ich wyniki ukazały się po rosyjsku, więc astronomowie z Zachodu długo ich nie zauważyli. To klasyczny przykład tego, jak język potrafi spowolnić naukę.

Zagadka promieniowania X

W 1976 roku teleskopy rentgenowskie pokazały, że Gamma Cas emituje promieniowanie X w ilościach setki razy większych niż inne gwiazdy Be. Temperatura plazmy sięgała 150 milionów stopni. Każdy, kto wtedy analizował dane, wiedział, że musi istnieć jakiś dodatkowy mechanizm.

Wiele lat zakład<|eos|>