Niesamowite nietoperze i ich tajna broń

Muszę wam opowiedzieć o czymś, co ostatnio wydarzyło się w świecie nauki. Szczerze? To jedna z najciekawszych rzeczy, na jakie natknąłem się od dawna.

Nietoperze są dziwne. Naprawdę bardzo dziwne. I mówię to z sympatią.

Od lat naukowcy głowią się nad jedną zagadką: dlaczego te stworzenia tak łatwo radzą sobie z wirusami, które człowiekowi powodują ciężkie zachorowania? Mowa o patogenach takich jak Ebola, SARS czy Marburg — prawdziwe bestie, które potrafią zdziesiątkować populację ludzką. A nietoperze? Po prostu je noszą. Bez problemu.

W czym tkwi sekret?

Badacze z Uniwersytetu Tulane, we współpracy ze specjalistami ze Stanford i CDC, być może właśnie znaleźli część odpowiedzi. I muszę przyznać — to naprawdę fascynujące.

Otóż każdy ssak na Ziemi — ludzie, psy, koty, wieloryby, absolutnie wszyscy — ma jeden zestaw genów odpowiedzialny za produkcję ciężkich łańcuchów przeciwciał. Możecie myśleć o przeciwciałach jak o małych żołnierzykach, których nasz układ odpornościowy wysyła na rozpoznanie i zneutralizowanie intruzów.

A nietoperze? Mają dwa.

Nie jeden. Dwa zupełnie oddzielne systemy wytwarzania tych ciężkich łańcuchów. Wyobraźcie sobie, że wasz sąsiad ma dwie kuchnie z niewiadomych przyczyn — teoretycznie nie powinno to działać, a jednak jakoś funkcjonuje. I jest w tym coś niesamowitego.

Naukowcy dokonali tego odkrycia podczas badań nad nietoperzami z rodziny mroczkowatych. To największa rodzina nietoperzy — ponad 500 gatunków zamieszkujących każdy kontynent oprócz Antarktydy. Dużo nietoperzy. I apparently, przez cały ten czas ukrywały przed nami tę tajemnicę.

„To całkowicie zmienia nasze rozumienie tego, jak mogą być zorganizowane układy odpornościowe ssaków" — powiedziała Hannah Frank, jedna z badaczek. I szczerze? Ufam jej.

Teraz pytanie: dlaczego to w ogóle jest takie ważne?

Fakt, że nietoperze mają „więcej opcji" przy budowie przeciwciał, może być dokładnie tym, co pozwala im żyć w sąsiedztwie wirusów śmiertelnych dla nas. One nie są superbohaterami — po prostu mają więcej narzędzi w swoim warsztacie.

Co ciekawe, naukowcy do tej pory koncentrowali się głównie na wrodzonym układzie odpornościowym nietoperzy (te ogólne, pierwsze linie obrony). To nowe badanie sugeruje, że powinniśmy znacznie więcej uwagi poświęcać również adaptacyjnemu układowi odpornościowemu — tej części, która produkuje wyspecjalizowane przeciwciała.

Czy to odkrycie całkowicie rozwiązuje zagadkę, dlaczego nietoperze są tak skutecznymi rezerwuarami wirusowymi? Jeszcze nie. Ale otwiera zupełnie nowy kierunek badań — i to jest ekscytujące.

A teraz szerszy obraz.

Nauczyliśmy się tak wiele o odporności, studiując ludzi i laboratoryjne myszy. Co zrozumiałe — jesteśmy ludźmi, więc badamy siebie. Ale świat przyrody jest nieskończenie kreatywny w rozwiązywaniu problemów. Każdy gatunek, którego się uczymy, uczy nas czegoś nowego.

Nietoperze latają po niebie od około 50 milionów lat. Ewoluowały obok niezliczonych wirusów i gdzieś w tym czasie nauczyły się z nimi współistnieć — z patogenami, które napawają nas przerażeniem.

Może — tylko może — zrozumienie ich sztuczki pomoże nam lepiej radzić sobie z własnymi walkami z chorobami.

A to, moim zdaniem, jest naprawdę fascynujące.