Mana, blogger sifatida yozilgan yangi variant:
Ta'm nima uchun yo'qoldi? Olgan yangi ilmiy javob!
Tasavvur qiling: mazali shokoladli tort yoki issiq ramen yeyapsiz. Lekin hech qanday ta'm yo'q! Faqat chaynash hissi bor, lekin mazasi yo'q. Juda zerikarli, to'g'rimi?
COVID-19 paytida ko'pchilikda ta'm yo'qolishi bir necha haftada o'tib ketgan. Ammo ba'zi odamlarda bu muammo bir yildan beri davom etmoqda. Olimlar buni uzoq vaqt tushunishga qiynalishdi, lekin endi yangi tadqiqot natijalari bor.
Muammo miyada emas, "kuchaytiruvchida"
Olimlar ta'm nima sababdan yo'qolayotganini o'rganib, bitta narsani aniqlashdi: muammo miyada emas, balki tilimizdagi hujayralarning o'zida.
Buni sodda tushuntirsam: tilimizdagi hujayralarda PLCβ2 deb ataladigan maxsus oqsil bor. Uni "molekulyar kuchaytiruvchi" deb atash mumkin.
Ishqoriy, shirin yoki achchiq ta'm signalini hujayra qabul qiladi va uni miyaga yuboradi. Lekin bu signal juda kuchsiz! PLCβ2 oqsil esa bu signalni kuchaytirib, miyaga "eshitishga" yordam beradi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, ta'mi yo'qolgan odamlarda shu oqsil miqdori juda kam. Signal shunchalik pastki, miya uni shunchaki "jimlik" deb qabul qiladi.
Nega tuz va nordon ta'm qolgan?
Bu kashfiyot juda qiziq bir sirni ham ochdi. Odamlar tuz va nordon ta'mni yaxshi his qilishardi, lekin shirin va achchiq ta'mlar butunlay yo'q edi.
Nega? Chunki tuz va nordon ta'm boshqa "simlar" orqali ishlaydi. Ular yuqoridagi PLCβ2 kuchaytiruvchisiga bog'lanmagan. Bu xuddi audiosistemaning bas va trebi yaxshi ishlashi, lekin o'rta chastotalari (vokal) mutlaqo eshitilmasligi kabi. Ritmni esitasiz, lekin musiqa yo'q.
Bu nafaqat signal, balki "texnika" muammosi
Olimlar mikroskop ostida hujayralarni ko'rishganda, yanada hayratlanarli narsani ko'rishdi: tuzilma buzilgan.
Ba'zi odamlarda ta'm hujayralari tartibsiz joylashgan edi. Ya'ni, muammo faqat signalda emas, balki hujayralarning o'z tuzilishida (hardware) ham bor. Ular noto'g'ri qurilgan.
Ta'm qaytadimi?
Eng qiziq joyi shundaki: ta'm hujayralari har 2-4 haftada yangilanishi kerak. Nazariy jihatdan, "yomon" hujayralar allaqachon "yaxshi" hujayralar bilan almashib ketgan bo'lishi kerak edi.
Demak, virus hujayralarning qanday ishlashini yoki qanday joylashishini chuqur o'zgartirib yuborgan.
Umid bormi? Albatta! Endi olimlar nima aynan buzilganini bilishdi. Endi ularning keyingi maqsadi — o'sha signalni qanday qilib yana kuchaytirishni topish.
Shunday ekan, agar sevimli taomingiz o'z ta'mini yo'qotgan bo'lsa, xavotir olmang — ilm-fan uni qaytarish ustida ishlamoqda!