İyimserlik Kör Olduğunda: Hitler Günlükleri Aldırması
Size tarihin en çarpıcı yayın fiyaskolarından birinden bahsetmek istiyorum. Ve en ilginç kısmı? Bu felaket tamamen önlenebilirdi.
Şöyle düşünün: 1983 yılı, Almanya'daki Stern dergisi Adolf Hitler'e ait 60 ciltlik kişisel günlükleri ele geçirdiklerini açıklıyor. Altmış cilt! 1932'den 1945'e kadar yazılmış. Dünya çalkalanıyor. Londra'nın Sunday Times gazetesi yayın hakları için hemen bir milyon dolardan fazla ödüyor.
Basın toplantısı düzenleniyor. Uzmanlar bilmiş bilmiş kafa sallıyor. Kimlik doğrulama süreci... şöyle diyelim, bir tane vardı.
İşte işin utanç verici kısmı: İki hafta içinde her şey çöküyor. Günlükler sahte. Tamamen, bütünüyle, alnınızı duvara vakacasına sahte.
Uyarı İşaretleri: Kağıt İzinde Yürümeyi Bile Beceremediler
Şimdi, 3,7 milyon dolarlık (bugünün parasıyla yaklaşık 11 milyon dolar) bir meblağ ödemeden önce, insanların en azından kağıdın doğru dönemden olup olmadığını kontrol etmiş olabileceğini düşünürsünüz, değil mi?
İpucu: Kontrol etmemişler.
Meğer günlükler 1945'ten sonra üretilmiş kağıda yazılmış. Hitler öldükten sonra. Ciltler çayla eskitilmiş. Çayla! Tıpkı babaannemin eski mektuplarına Vintage görünümü vermek için yaptığı gibi.
Peki ya imza? Tam bir felaket. Sahteci Kujau, sahte isim olarak "Konrad Fischer" takma adını kullanıyordu, ciltlerin üzerine yanlışlıkla "FH" yazmış. Oysa "AH" olması gerekiyordu. Yani "Adolf Hitler" yerine "Friedrich Hitler" yazmış. "Friedrich Hitler" diye biri var mıydı bilmiyorum açıkçası.
Hollywood'un Kıskançlıktan Çatlayacağı Bir Öykü
Bu "keşfedilen" günlüklerin ardındaki hikaye safsata doluydu. Sözde İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru bir uçak kazası sonucu kaybolmuş, sonra onlarca yıl bir samanlıkta saklı kalmışlar. Bu fırsatı Stern'e getiren muhabir Gerd Heidemann, üzerine düşen komisyondan kesinti yaptığı küçük ayrıntıyı uygun görmemiş bahsetmeyi.
Daha da kötüsü, içerik... şöyle diyelim, Hitler'e yorulmadıkça övgü doluydu. Bu günlüklere göre, bizim adam Holocaust'la hiçbir ilgisi yokmuş ve Üçüncü Reich'ın Yahudi zulmü konusunda fazla ileri gittiğini düşünüyormuş.
Gerçekten mi? Holocaust'u organize eden adam, zulmün aşırıya kaçtığını mı düşünüyormuş?
Basın toplantısının kendisinde bile insanlar şüpheliydi. Ama o zamana kadar o kadar çok para el değiştirmişti ki herkes sahte olduğunu bildiği şeyi gerçekmiş gibi görmeye devam etmeye karar verdi.
"Kimlik Doğrulama" Felaketi
İşte bu noktada yetişkinlere olan saygım iyice azalıyor.
Günlükleri doğrulamak için ünlü İngiliz tarihçi Hugh Trevor-Roper'ı çağırdılar. Herkesin önünde güvencesini verdi. Akademik kariyeri temelde bu olayla sona erdi.
Neden inandı? Kendi anlatımına göre, mostly çünkü o kadar çok sayfa vardı. Anlıyorsunuz ya, tabii ki Hitler hayatının geri kalanında asla günlük tutmamışken detaylı bir kişisel günlük tutmuş olmalıydı.
Bu arada Stern, Trevor-Roper'a kağıt üzerinde kimyasal analiz yaptıklarını söylemiş. Yapmamışlar. Sadece... yapmışız gibi mi demişler? Ve o inanmış?
Sahtekârın Başına Gelenler
Konrad Kujau (gerçek ismi, hatırlayın) itiraf etti ve yaklaşık üç yıl hapis yattı. Gerd Heidemann dolandırıcılıktaki ve aradaki paraları zimmetine geçirdiği rolü nedeniyle dört yıldan fazla ceza aldı.
Ama beni her seferinde güldüren son nokta: Kujau hapisten çıktıktan sonra ünlü tabloların "orijinal sahtelerini" satarak yeni bir kariyere başladı. Adam literally Gerçek Hitler Günlükleri diye bir kitap yazdı ve belgeleri nasıl sahte olarak üreteceğiniz konusunda konferanslar verdi.
Hapishaneden bile zerre pişman olmamış.
Çıkarılacak Ders (Vardır Bir Tane)
Peki bu rezaletten ne öğrenebiliriz?
Birincisi, milyonlarca doları havuza atmadan önce mala gerçekten bak. İkincisi, bir şey gerçek olamayacak kadar iyi ya da kullanışlı görünüyorsa şüphelen. Üçüncüsü, bir şey pahalı olması ve uzmanların orijinal dediğini söylemesi, kendi araştırmanızı yapmayı atlayabileceğiniz anlamına gelmez.
Hitler günlükleri aldatmacası, açgözlülük, kibir ve insanın sansasyonel bir şeye inanma düşkünlüğü hakkında bir hikaye. "Uzmanlar" bile bir şeyin gerçek olmasını yeterince istediklerinde felaket boyutunda yanılabilir bize hatırlatıyor.
Bazen sıkıcı cevap, yani "muhtemelen sahte," doğru olanıdır.