Yomg'ir qismida qolmasin — kosmos aslida bo'sh emas

Sizni hayratga soladigan yangilik bor. Olimlar "bo'sh fazo" tushunchasini qayta ko'rib chiqish kerakligini aytmoqda. Chunki texnik jihatdan "bo'sh" deb atalgan joy aslida to'la ekan.

Ha, bu juda g'alati tuyuladi. Lekin chuqurroq qarang.

Xeyzenberg va uning "zo'r" g'oyasi

1930-yillarda Werner Xeyzenberg ismli olim juda qiziq fikr ilgari surdi. Uning aytishicha, biz "bo'sh deb hisoblagan" kosmos — vakuum — aslida hech qachon bo'sh bo'lmabdi. Buning o'rniga, u har doim kichkina "virtual zarrachalar" bilan to'lib turar ekan. Ular paydo bo'ladi, keyin yo'qoladi — shu qadar tezki, ularni sezishning iloji yo'q.

Buni vakuum birefringensiyasi deb atashadi. Va mana bu yerda jiddiy masala boshlanadi: agar yorug'lik virtual zarrachalar maydoni va juda kuchli magnit maydon orasidan o'tsa, yorug'lik polarizatsiyalanadi. Ya'ni to'lqinlar bir tomonga yo'naltiriladi. Magnit maydon qancha kuchli bo'lsa, bu effekt shunchalik sezilarli bo'ladi.

Muammo shundaki...

Bu effektni kuzatish uchun bizda yetarlicha kuchli magnit maydon yaratish mumkin emas. Laboratoriyada yaratilgan eng kuchli magnit maydondan 100 million marta kuchliroq kerak. Qachon shunday qila olamiz? Hali hech qachon.

Ammo tabiat — bu boshqa gap.

Magnitar — kosmosning eng kuchli magnitlari

Olimlar e'tiborini magnetarlarga — neytron yulduzlarning nodir turiga — qaratdi. Ular butun koinotdagi eng kuchli magnit maydonlarga ega.

Misol uchun, magnetardan 1000 kilometr masofada turganingizda, uning magnit maydoni sizning tanangizdagi barcha atomlardan elektronlarni "suyib" oladi. Ya'ni siz atomlaringizga ajralib ketasiz. Tushunarli bo'ldimi?

Marcus Lower va uning jamoasi (Swinburne universitetidan) 1E 1547.0-5408 nomli magnetarni kuzatdi. Ular CSIRO Parkes radioteleskopi, Ngarrgu Tindebeek superkompyuteri va NASA rentgen teleskoplaridan foydalangan.

Nima topildi?

Jamoa magnetarning aylanishi davomida radio to'lqinlari va rentgen nurlarining polarizatsiyasini kuzatdi. Va mana:

Polarizatsiya yo'nalishi magnetarning magnit maydon orientatsiyasiga "qulflangan" holda qoldi — bu aynan shunday bo'lishi kerak, agar vakuum birefringensiyasi ro'y bersa.

Ham radio to'lqinlar, ham rentgen nurlari bir xil muvofiqlikni ko'rsatdi. Bu Xeyzenbergning virtual zarrachalar haqidagi nazariyasini tasdiqlaydigan kuchli dalil hisoblanadi.

Bu nimaga kerak?

Agar bu natija tasdiqlansa, bu katta voqea bo'ladi. Birinchidan — bu 90 yillik bashoratni sinab ko'rish imkoniyati. Ikkinchidan — bu biz Yerdagi imkoniyatlardan tashqari kvant fizikasini o'rganish usuli.

Olimlar hali ko'proq ma'lumot va yaxshiroq simulyatsiyalar kerakligini aytmoqda. Ammo ular ishonchli: Xeyzenbergning 90 yil oldin boshlagan "qidiruvi" yakunlanishi mumkin.

Xulosa

Bu voqea bizga eslatadi: koinot biz o'ylagandan g'alatiroq. Yulduzlar orasidagi "bo'sh" fazo? U hech qachon bo'sh emas. U virtual zarrachalar bulog'i — ular mavjud va mavjud emas, yorug'likni shakllantiradi.

Har safar kechasi osmonga qarasangiz, photonlar shu ko'rinmas raqs orqali shakllanganini bilasiz.

Fan shunaqa — har doim hayratlanarli.