Archaeologlarning Eng Katta Orzusi — Oltin Uzuk Topildi!

Sizlarga gapimni rost aytaman — bu yangilikni o'qiganimda ovv qoldim. Aslida, birinchi navbatda Linda Asheim nomli ayolning reaksiyasiga kuldim. U Norvegiyaning Tonsberg shahrida yer yuzidan atigi 8 santimetr chuqurlikdan o'rta asr oltin uzugi topdi.

"Balki bu oltinmi?" degan birinchi fikri — bu men ham shunday qilardim, faqat men baqirib yuborardim, u esa yo'q.

Norvegiyaning Eng Qadimgi Shahrida Nima Bo'ldi?

Tonsberg — bu oddiy shahar emas. Bu Norvegiyaning eng qadimgi shahri, to'qqizinchi asrdan boshlab paydo bo'lgan. Tasavvur qiling-a, ming yildan ko'proq vaqt oldin vikinglar shu yerda yurgan.

Bu shahar — zamonaviy ko'chalar ostida yashiringan vaqt kapsulasi. Yaqinda esa shahar ichida qurilish ishlari olib borilayotgan edi. Stormwater boshqaruvi — bu Indana Jons filmidagi kabi sarguzasht emas, lekin...

Arxeologlar qurilish izidan ketib, ildizlarni yig'ishdi. Trowel va cho'tka bilan. Lekin Tonsberg kabi joyda bu "yig'ish ishi" butun umrga esda qoladigan kashfiyotga aylanishi mumkin.

Bu Uzuk Nima Uchun Muhim?

Keling, tasavvur qilaylik: haqiqiy oltindan yasalgan uzuk. Ustida eng nozik naqshlar bor — filigree deb ataladi. Bu — metallni ingichka simlarga solib, murakkab naqshlar yasash usuli.

Va eng qiziq joyi — uzukning o'rtasida quyuq ko'k rangli tosh bor.

Endi tinglang: o'sha ko'k tosh deyarli alomat emas. Mutaxassislar fikricha, bu ko'k rangli shisha — yoqut yoki sapfird emas.

Lekin bu yomon emas, aksincha — bu yanada qiziqroq.

O'rta Asr Odamlari: Har Qanday Toshda Jimjimador Kuch Bor

O'rta asr odamlari haqida o'ylab ko'ring. Ular toshlarning afsonaviy quvvatlarga ega ekanligiga chin dildan ishonardi. Bu "omadli bo'lishi mumkin" darajasida emas — bu haqiqiy sehr deb hisoblangan.

Ko'k sapfir ilohiy kuch va davolash qobiliyatini anglatardi. Bundan tashqari, ular ko'k rang terini "ichki issiqlik"dan saqlaydi, deb o'ylardi. Men bu mantiqqa to'liq tushunmayman, lekin...

Demak, bu uzukni taqgan boy ayol — Toni tufayli. Kichik o'lcham shuni ko'rsatadi. U Tonsbergda yurib, hammaqa qaror: "Menda pul bor, ko'ring!" degan uzukni taqib yurgan.

Vikinglar Davrida Qayerlarga Borishgan

Oslo Universitetining Madaniyat Tarixi Muzeyidan professor Marianne Vedeler aytadiki, bu uzukning dizayni turli madaniyatlar o'rtasidagi aloqa haqida gapiradi.

Filigree va granulyatsiya texnikasi o'rta asrning boshlarida Vizantiya imperiyasidan kelgan — Karoling oltinchi orqali.

Karoling — bu Karl Katta imperiyasi. Ya'ni bu kichkina uzuk butun Yevropani kesib o'tgan savdo yo'llarini va san'at turlarini o'z ichiga oladi.

Shunga o'xshash uzuklar Angliyada (to'qqizinchi asr) va Daniyada (o'n birinchi asr) topilgan. Tonsbergdagi bu kashfiyot ular bilan mos keladi — Vikinglar davrida butun Skandinaviyada umumiy madaniyat va savdo aloqalari bo'lgan.

Bu Kashfiyot Nima Uchun Muhim?

Arxeologiya haqida odamlar ko'pincha katta qal'alar yoki xazinoni tasavvur qiladi. Ha, ular ham qiziq. Lekin ba'zan eng chuqur kashfiyotlar — ming yil oldin yashagan odamlarning kundalik hayoti haqida gapiradigan kichik narsalar.

Bu uzuk biror kimsaga tegishli edi. Boy, ehtimol hokimiyatga yaqin odam — Toni yaqinidagi Tunsberghus qal'asi tufayli ko'plab shohlar va ruhoniylar shu yerdan o'tgan.

Bu ayol (yoki erkak) har kuni shu uzukka qarab, hayotini o'tkazgan. Keyin bir kun — sababi bizga hech qachon ma'lum bo'lmaydi — uzuk yerga ko'mildi.

Va shu yerdam qoldi. To Linda Asheimning cho'quri unga teggunga qadar.

Xulosa

Oltinmi? Ha, Linda. Bu oltin edi. Oddiy oltin emas — noyob, chiroyli o'rta asr hunarmandchiligi namoyishi.

15 yil. Shuncha vaqt davomida Tonsbergda hech kim oltin uzuk topmagan edi. Shuning uchun arxeologlar "kontekst" va "to'g'ri qazish usullari" haqida shunchalik ildamaydi. Chunki siz hech qachon bilmaysiz — 8 santimetr quyida hamma narsa o'zgarishi mumkin.

Asheim arxeologiyadan ketishni masxara qilib aytdi — "Kar'eram tugadi", dedi. Men buni tushunaman. Bunday narsani topsangiz, yana nimaga kerak?

Lekin umid qilamanki, ertaga yana trowelini olib chiqadi. Chunki kim biladi — Norvegiyaning eng qadimgi shahrining yuzasida yana nima yashiringan.

Ba'zan tuprog'iq seni oltin bilan ajratadi.