Süyultirgichlarning ajabtovur xulq-atvori

Oddiygina aytganda, süyultirgichlar kuchli magnit maydonlarda ishlamay qolishi kerak. Lekin bir material buni rad etdi va kuchayib ketdi.

Yüz yildan beri bilamiz: magnitlar süyultirgichlarni "o'ldiradi". Maydon kuchayganda, ular butunlay ishlamay qoladi. Bu fizikaning oddiy qoidasi.

Ammo UTe₂ (uraniy ditellurid) boshqacha. U magnit maydonlarda qayta tiriladi.

40 Tesla da qayta tug'ilish

2019-yilda olimlar shu materialni topdi. Oddiy süyultirgichlar 10 Tesla da ishlamay qoladi. UTe₂ esa 10 Tesla da "o'ladi", lekin 40 Tesla dan keyin yana ishga tushadi.

Bu "Lazarus fazasi" deb ataldi. Material o'lib, tiriladi. Magnit maydon dushman emas, balki yordamchi bo'lib chiqdi.

Yo'nalish sirri

Bu hodisa har tomondan sodir bo'lmaydi. Faqat magnit maydonni to'g'ri yo'naltirganingizda paydo bo'ladi.

Rayys universitetidan Andriy Nevidomskyy: "Ma'lumotni ko'rib hayratda qoldim. Avval beklaridek zaiflashdi, keyin faqat tor yo'nalishda qaytdi. Izohi yo'q edi".

Tadqiqotchilar yo'nalishlarni o'lchab, kristall ichida uch o'lchovli "halqa" shaklini topdi. Xuddi donut bo'g'ichi atrofida o'ralgandek.

Nima sodir bo'lyapti?

Nevidomskyy oddiy model yaratdi. Elektronlar juftlanib, Kuper juftlar hosil qiladi. Bu juftlar aylanib yuradi, magnit maydon bilan o'zaro ta'sir qiladi.

Bu aylanuvchi guldek: maydon uni ag'darish o'rniga, yo'nalishga qarab harakatlantiradi.

Nega muhim?

Süyultirgichlar MRT apparatlari, maglev poezdlari va zarracha tezlashtirgichlarda ishlatiladi. Lekin magnit maydonlar ularni zaiflashtiradi. UTe₂ dan o'rganib, kuchliroq materiallar yasaymiz. Texnologiya chegaralari kengayadi.

Qolgan savollar

Nega 40 Tesla da qaytadi? "Metamagnit o'tish" deyiladi, lekin aniq mexanizmi noma'lum. Kuper juftlarning magnit momenti kashf etildi, bu yangi tadqiqotlarga yo'l ochadi.

Bir savolga javob bersang, uchta yangisi paydo bo'ladi. Ilm shunday.

Xulosa

UTe₂ süyultirish qoidalari "qo'llanma" ekanligini ko'rsatdi. To'g'ri material, kuch, yo'nalishda imkonsiz deb o'ylagan narsa mumkin bo'lib chiqdi.

Fiziklar kvant olamida boshqa ajiblar borligini bilishadi. Bu ularni uxlovsiz qoldiradi.