Torinning Kafani: Yangi Tadqiqot Nima Deydi?

Xo'sh, tan olishim kerak — bu xabar birinchi marta qulog'imga chalinganida, ichimdan: "Hali ham shu narsani o'rganishayaptimi?" deb o'ylagandim. Lekin shu paytdayoq tushundimki, aynan shu sababdan bu voqea sizning e'tiboringizga loyiq.

Torining Kafani haqida eshitganmisiz? Bu — bir dona zig'ir mato bo'lib, ba'zilarning ishonishicha, Iso Masihning jasadini dafn qilishda ishlatilgan. Unda erkakning yuzi va tanasining zaif izlari bor. Boshqalar esa uni o'rta asrlarda yasalgan soxta narsa deb hisoblashadi. Bu bahs asrlar davomida davom etib kelgan va, ehtimol, yana asrlar davom etaveradi.

Ammo mana bu yerda chindan ham qiziqarli narsa boshlanadi.

Tadqiqotchilar guruhi Scientific Reports jurnalidagi yangi maqolotda tarixiy buyumlarni o'rganish usullarini yangi bosqichga olib chiqdi. Ularning qo'lida 1978-yilda olingan namunalar bo'lib, ularni PCR-free next-generation metagenomic sequencing usuli bilan tahlil qilishdi. Bu texnologiya hozirgi kunda mavjud eng kuchli DNK tahlili hisoblanadi.

Nima topdilar?

Keling, asrlar bo'ylab sayohat qilamiz.

Olimlar inson mitoxondrial DNKsini — bu tabiiy, chunki bu matoni odamlar yuzlab yillar davomida ushlab kelgan. Bundan tashqari, ajib mikrobiom aniqlashdi: bakteriyalar, zamburug'lar, sho'rlik muhitda yashovchi mikroorganizmlar. Ehtimol, ular kafanning saqlangan va namoyish etilgan turli joylaridan kelib qolgan.

Va bu yerda gap ayniqsa qiziq bo'lib ketadi. Madaniy o'simliklarning DNKsini topdilar: bug'doy, sabzi, makkajo'xori, banan, yerqov. Hayvonlar DNKsidan — qoramollar, cho'chqalar, tovuqlar, itlar, mushuklar. Hatto O'rta yer dengizi qizil coral ham topildi. Bu darhol menga 1400-yillardagi bir rohibni tasavvur qildirdi — u ehtimol dengiz bo'yida baliq yeb, kafanga aksirib qo'ygandiru? (Ha, bu ehtimol ro'y bermagan, lekin tasavvur qilish qiziq, to'g'rimi?)

Lancashire universitetidan professor Noemi Procopio juda chiroyli aytdi: Kafan "asrlar davomida inson muloqoti va atrof-muhit ta'siri natijasida to'plangan genetik ma'lumotlar boy arxividir."

Bu yerda tadqiqotning eng qiziq tomonini ko'rayapman. Biz hech qachon bilmasligimiz mumkin — bu mato haqiqatan Iso Nazaretlik Isoning jasadini o'rash uchun ishlatilganmi yoki yo'qmi. Lekin biz biladigan narsa shu — bu zig'ir parchasining insoniyat tarixi bo'ylab qanday sax-talab sayohat qilganini. Har bir tegish, har bir nafas, har bir muhit iz qoldirgan va zamonaviy fan nihoyat shu izlarni kitob o'qigandek o'qiy oladigan darajaga yetdi.

Tadqiqotchilar ogohlantirishadi: ular "asl" DNKni ajratib bo'lmaydi — asrlar davomida turli odamlar matoga teggan, shunda hamma narsa bir-biriga aralashib ketgan. Demak, kafanning haqiqiyligi haqida aniq javob kutayotgan bo'lsangiz, bu tadqiqot sizni xafa qilishi mumkin.

Lekin mening fikrimcha, bu yondashuv aniq dalil topishdan ham qiziqiroq! Chunki Kafan faqat "ha" yoki "yo'q" savoli emas. U insoniyat sivilizatsiyasining tirik yozuvi — har bir kishi bilan, har bir kishi bilan, har kim bilan uchrashgan jismoniy bog'liqlik.

Va bilasizmi, bu ham o'ziga xos mo'jiza kabi.

Sizningcha, bu turdagi biologik arxeologiya tarixiy tadqiqotlarning kelajagi bo'lishi mumkinmi? Pastda fikrlaringizni yozing — bu haqda sizning qarashingizni eshitishdan xursand bo'laman!