Najdziwniejsza supermoc, o której nie słyszałeś

Wyobraź sobie, że otwierasz kalendarz i nagle widzisz, jak całe życie coś było nie tak. Tak właśnie było z dr Mary Spiller, psychologiem poznawczym. Lata myślała, że każdy widzi czas jako owal unoszący się w przestrzeni.

"Po prostu zakładałam, że wszyscy tak mają" – opowiada. Nic z tego.

Spiller ma synestezyjną percepcję czasu i przestrzeni. To jedna z najfajniejszych i najbardziej pokręconych odkryć neuronauki o ludzkim mózgu.

Co się dzieje w ich głowach?

Synestezja to efekt, gdy mózg miesza zmysły. Zamiast trzymać wzrok osobno od słuchu, robi karuzelę.

Najpopularniejszy rodzaj łączy kolory z literami czy liczbami. Znasz to: ktoś upiera się, że piątka jest niebieska.

Ale synestezja czasu i przestrzeni to wyższa szkoła jazdy. Czas nie jest abstrakcją. Ma kształt i miejsce. Jedna osoba widzi go jak place do klasy w głowie. Stoisz na "dziś", przyszłe dni to kwadraty – duże blisko, małe daleko.

Jak perspektywa w rysunku.

Skąd to się bierze?

Naukowcy wciąż nie wiedzą na pewno.

Krążą dwie główne hipotezy:

Hipoteza pierwsza: wszyscy jesteśmy trochę synestetami

Niektórzy badacze twierdzą, że każdy ma połączenia między zmysłami. U większości mózg blokuje je na amen. Ale u synestetów blokada jest słabsza.

Dowód? W sensorycznej deprywacji czy pod psychodelikami ludzie widzą dźwięki i słyszą kolory. Ścieżki istnieją – zwykle wyłączone.

Hipoteza druga: inny okablowanie od urodzenia

Inni mówią: synesteci mają po prostu więcej połączeń między obszarami zmysłów. Skanery mózgu to potwierdzają – więcej istoty szarej i białej w tych rejonach.

Nie awaria wyłącznika. Po prostu więcej autostrad między zmysłami, zbudowanych w dzieciństwie.

Trzecia, jeszcze bardziej szalona teoria

Badacze jak David Brang z Uniwersytetu Michigan obstawiają podniecenie mózgu. Synesteci reagują mocniej na bodźce. Jakby podkręcali głośność wszystkiego.

Pewnie miks tych czynników. Neuronauka mówi: genetyka, okablowanie i pobudliwość razem.

Po co to komu?

Ludzie widzą czas jako owal? Fajna sztuczka, ale po co drążyć?

Warto. Synestezja dziedziczy się w rodzinach. Dotyka ok. 4% ludzi na świecie – ponad 330 milionów.

Badanie ich percepcji to okno w mechanizmy świadomości. Mózg stale konwertuje dane zmysłowe w rzeczywistość. Niewidzialnie.

Rozmowa z kimś, dla kogo czas ma kształt? Dostajesz podgląd na kod percepcji.

To głębokie. Twój świat – kolory, czas, muzyka – to nie obiektywizm. To interpretacja mózgu.

U niektórych ta interpretacja jest inna.

Wniosek

Kiedy ktoś powie: "Widzę liczby kolorami" albo "czas to mapa w głowie", nie śmiej się. To wgląd w plastyczność ludzkiego umysłu.

Twój mózg teraz buduje ci rzeczywistość. U nich pokazuje kulisy.

Zazdroszczę.