Ciasteczka z plastiku? Brzmi jak sci-fi, a jednak
Musisz usiąść, zanim Ci to powiem.
Naukowcy właśnie opracowali przepis na ciastka. Takie zwykłe ciastka do jedzenia. Z plastiku. I nie mówię o żadnym podstępie — to poważna, recenzowana nauka, którą zainteresowała się nawet NASA. Dlaczego? Bo takie ciasteczka mogłyby kiedyś nakarmić astronautów lecących na Marsa.
Wiem, co teraz myślisz. Że to niemożliwe. Że się przesłyszałam. Spokojnie — wszystko okej, czytałaś dokładnie. Plastik. Ciasteczka. To samo.
Jak krowa, tylko lepsza
Żeby nie zapeszać, wytłumaczę Ci to prostymi słowami. Dr Lahiru Jayakody z Southern Illinois University Carbondale — bo to on stoi za tym całym zamieszaniem — używa porównania, которое nie mogę przestać powtarzać:
Pijesz mleko, ale krowa jadła trawę, prawda? Krowa przetworzyła trawę w swoim organizmie i zamieniła ją w coś zupełnie innego. Mleko.
Dokładnie to samo dzieje się tutaj z plastikiem i drożdżami.
Plastik nie trafia prosto do ciastka. Przechodzi przez tyle biochemicalzmów, tyle przemian, że na końcu zjadasz tylko białka, tłuszcze, witaminy. Plastik jest tylko punktem wyjścia. Surowcem, który napędza całą maszynerię.
No dobra, ale jak to w ogóle działa?
Świetne pytanie. Tutaj zaczyna się prawdziwa fantastyka naukowa.
Po pierwsze — trzeba wybrać odpowiedni plastik. Zespół pracuje na PET, czyli tym materiale, z którego robi się butelki na wodę i opakowania spożywcze. Dlaczego akurat ten? Bo nie zawiera toksycznych substancji ani tych strasznych „wiecznych chemikaliów" (PFAS), o których ostatnio tak głośno.
Dalej jest już hardcore. Plastik trafia do warunków ekstremalnych — temperatura rzędu 260 stopni Celsjusza, ciśnienie jak na głębokości ponad kilometra pod wodą. Całość rozpada się na związki węgla.
Potem w akcję wkraczają zmodyfikowane genetycznie drożdże. Dostają tę rozbity plastik w prezencie, plus resztki rolnicze — na przykład łodygi kukurydzy. Drożdże pochłaniają całą mieszankę, metabolizują ją i przebudowują w proste cząsteczki: lipidy, kwasy, białka, witaminy.
Efekt? Niestety nie wygląda apetycznie. Same w sobie drożdżowe „wypociny" nie zachęcają do jedzenia. Więc naukowcy zaczęli się bawić.
Dodali słodziki, błonnik, skrobię, wanilię i beta-karoten dla koloru. Całość wydrukowali w 3D w kształcie małego okrągłego ciastka ze słonecznikiem greckiej litery μ (mi) pośrodku. Symbolizuje „mikrogryza". Słodkie, prawda? Maleńkie ciastko zrobione ze śmieci.
Dlaczego w ogóle powinno Cię to obchodzić?
No więc — poza efektem „wow, to dziwne".
Misje kosmiczne nie mogą zabrać ze sobą wystarczająco dużo jedzenia. Liczby są bezlitosne — każdy dodatkowy funt wyrzucany w kosmos kosztuje krocie. Zamiast wozić jedzenie na wieloletnią misję na Marsa, przyszli astronauci mogliby zabrać ze sobą fabrykę. Plastikowe odpady z samej misji stałyby się surowcem.
Ale jest coś, co podnieca mnie jeszcze bardziej niż perspektywa podróży kosmicznych: to może pomóc ludziom na Ziemi. Strefy zniszczone przez katastrofy naturalne, gdzie łańcuchy dostaw żywności padają. Odległe stacje badawcze na Antarktydzie. Okręty podwodne na długich misjach. Wszędzie tam, gdzie trudno o świeżą żywność, ta technologia mogłaby ratować życie.
Co roku produkujemy około 400 milionów ton odpadów plastikowych. A gdyby choć część z nich można było zamienić w pożywienie?
Moja szczera ocena
Przechodząc przez ten artykuł, doświadczyłam całego spektrum emocji:
- Zaskoczenie (ciasteczka z plastiku?)
- Zaurojczenie (jak to w ogóle możliwe?)
- Lekki obrzyd (plastik, naprawdę?)
- Nadzieja (to mogłoby naprawdę pomóc ludziom)
- Ekscytacja (przyszłość jest dziwna i cudowna)
Prawda jest taka, że to wciąż daleka droga od laboratoryjnego eksperymentu do prawdziwych ciastkowych menu. Zespół czeka na zgodę FDA na testy smakowe na ludziach. Potrzebujemy znacznie więcej badań bezpieczeństwa. A skalowanie z laboratorium do produkcji żywności gotowej na misję to ogromny skok.
Ale mimo wszystko. Mimo wszystko.
Mówimy tutaj o fundamentalnym przemyśleniu odpadów jako zasobu. O zamykaniu obiegów w systemach żywnościowych. O cichym, zdeterminowanym pędzie ludzkości do zostania gatunkiem wieloplanetarnym — jednym dziwnym, małym ciastkiem na raz.
Nie wiem jak Ty, ale ja trzymam kciuki za plastikowe ciasteczka.
Źródło: https://www.popularmechanics.com/science/a74078726/breakthrough-food-for-mars