Ona Ariyaning Sirli Himoyasi

Sizga bir narsa haqida aytmoqchiman — va rostini aytsam, bu menga bir oz yurakni siqadi.

#Aslida bu nimaga qaratilgan

Changlatuvchi hasharotlar — ayniqsa asalari — jiddiy qiyinchiliklar bilan duch kelmoqda. Koloniya qulashi, pestitsidlar, yashash joylarining yo'qolishi — asalarilar uchun qiyin davr.

Ammo olimlarni bezovta qiladigan narsa boshqacha: biz asalarilarni pestitsidlardan himoya qilishga harakat qilsak ham, koloniyalar kichrayaveradi. Nima uchun?

California universiteti (Davis) dan yangi tadqiqot bunga qisman javob berdi. Va bu ham qiziq, ham tashvishli.

Ishchi asalarilar qalqoni

Biz bilgan narsa: ishchi asalarilar kovanining birinchi himoya chizig'i hisoblanadi. Ular gulchangini yig'ishtiradi, kovanga olib keladi va zaharli moddalarni滤, ayiq yoki lichinkalarga yetib borishiga yo'l qo'ymaydi. Bu yaxshi tizim.

Ammo bu himoyaning ham cheklari bor ekan.

Olimlar asalchi koloniyalarini pestitsid metil parationga uzoq vaqt davomida ta'sirlantirdi. Natija hayratlanarli:

Birinchi kuni ishchi asalarilar pestitsidning 95 foizini滤 qildi. Zo'r, to'g'rimi?

O'n kuni o'tganda? Bu raqam 86 foizga tushdi.

Bu hali ham ko'p滤 qilish, lekin ishchilarining imkoniyatlari cheklanmoqda. Pestitsidlar to'planmoqda. Va ishchilar bajara olmay qolganda, ona aria o'zi himoyalanishi kerak bo'ldi.

Onaarning dahshatli tanlovi

Bu yerda ishlar jiddiylashadi.

Tadqiqotchilar kashf qilishicha, onalar pestitsidlarga uzoq vaqt ta'sirlanganda, ularning tanesida to'planadi. Va ishchilar hamma narsani滤 qila olmay qolganda, onaning o'z himoya mexanizmi ishga tushadi: u zaharli kimyoviy moddalarni tuxumlarga o'tkazadi.

Ha, to'g'ri o'qidingiz. U o'z farzandlarini zaharlaydi — o'zini himoya qilish uchun.

Olimlar buni "ona yukini bo'shatish" deb atashadi. Bu asalarilarda ilk bor hujjatlashtirilgan holat. Yetakchi tadqiqotchi Angela Encerrado-Manriquez shunday tushuntiradi: ishchi滤 qilish qobiliyati yetarli bo'lmaganda, "onalarning o'zi himoya qilish usuli bor. Ular zaharli yukni tuxumlarga o'tkazadilar."

Nanokoloniya Tajribasi

Buni qanday aniqlashdi? Tadqiqot guruhi "nanokoloniyalar" yaratdi — kichik eksperimental tizimlar. Har birida ona aria va 60 ta ishchi asalari bor edi.

Hasharotlarga pestitsid aralashgan oziq-ovqat berildi (atrof-muhit uchun real darajada, o'ldiruvchi emas). Pestitsid zaif radioaktiv belgi bilan ishlangan — shunda olimlar uni qayerda ekanini kuzatishlari mumkin.

Kuzatish texnologiyasi juda sezgir edi. Lawrence Livermore milliy laboratoriyasidagi olimlar biologik akselerator spektrometriyasini (BioAMS) qo'llashdi. Bu juda past konsentratsiyadagi belgilarni aniqlay oladi. Shu sababli ular kimyoviy moddaning butun kovan bo'ylab sayohatini kuzatishdi.

Bu Nima Deganlik

Mana menga tungi dam bermaydigan narsa: ona asalari — butun koloniyada faqat u ishlaydigan ishchi yaratadigan yagonasi. Sog'lom ona kuniga 1500 dan 2000 gacha tuxum qo'yadi. U haqiqatan ham koloniyani tirik tutadi.

Va asalarilar? Ular dunyo oziq-ovqat ekinlarining uchdan birini changlatadi. Olmalar, bodomlar, kurs gilosi, bodring, qulupnay — hamma narsa. Asalarilarsiz biz bilgan oziq-ovqat tizimi barbod bo'ladi.

Shunday qilib, olimlar "kimyoviy moddalarning sekin to'planishi" va "kechikgan koloniya qulashi" haqida gapirganda, hamma e'tibor berishi kerak.

Xavotirli Oqibatlar

Katta muallif Sascha Nicklisch shunday deydi: "Pestitsidlar shunchalik ko'paydiki, ona arining tuxumlari shunday yuklanadiki, ular to'g'ri rivojlanmasligi mumkin — bu nuqtaga yetish mumkin."

Bir daqiqa o'ylab ko'ring. Biz faqat asalarilarning pestitsiddan darhol o'lishi haqida gapirmayapmiz. Balki sekin fojea haqida gapirayapmiz — onalar tuxum qo'yaveradi, lekin ular tobora zaiflashadi. Koloniya tashqaridan yaxshi ko'rinadi, ammo ichkaridan asta sekin buziladi.

Va menga eng ko'p ta'sir qiladigan narsa: bu jarayon asalarichilarga ko'rinmasligi mumkin. Aholi kamayganini sezgunga qadar zarar allaqachon yetgan bo'lishi mumkin.

Keyinchi Qadamlar

Tadqiqotchilarda ko'p savollar bor. Onalar qancha vaqt davomida bunga chidaasha oladi? Barcha kimyoviy moddalarni olgan tuxumlar nima bo'ladi? Ba'zi pestitsidlar boshqalardan ko'proq zararli-mi?

Bular muhim savollar va tadqiqot guruhi chuqurroq o'rganishni rejalashtirmoqda.

Ammo shu payt men onaning tasvirini o'ylab yuraman — butun kovan onasi — farzandlarini himoya qilish uchun kurban qilmoqda. Bu hayvonlarning cheksiz bosim ostida ekanligidan dalolat.

Biz Nima Qilishimiz Mumkin

Bu yerda biroz shaxsiy bo'laman, chunki bu tadqiqot mendi g'azablantiradi. Olimlarga emas — ular ajoyib ish qilmoqda. Lekin asalarilarni shunday ahvolga solib qo'yayotgan tizimga.

Pestitsidlar ekinlarni himoya qilish uchun yaratilgan. Men tushunaman. Ammo agar umumiy ta'sir changlatuvchilarni sekinlik bilan o'ldirish bo'lsa... bu muammo emasmi?

Tadqiqotchilar o'z kashfiyotlari "boshqariladigan hasharot boshqaruvi rejalashtiruvchilar" uchun foydali bo'lishini aytishadi. Balki pestitsidlarni qachon qo'llashga e'tiborliroq bo'lish kerak, yoki asalarilar uchun xavfsiz alternatives ishlab chiqish kerak.

Ammo to'g'ri, men his qilaman — biz faqat qo'llash jadvallarini o'zgartirishdan kattaroq o'ylashimiz kerak. Bizga oziq-ovqat beradigan hasharotlar bilan munosabatimizni qayta ko'rib chiqishimiz kerak.

Men asalari mutaxassisi emasman. Men shunchaki shu kichik jonivorlarni sayyoradagi eng muhim ishni qilayotgan deb o'ylayman, va ularga sekin zaharlanishdan yaxshiroq munosabat kerak.

Siz nima deb o'ylaysiz? Bu tadqiqot sizning asalari inqirozi haqidagi fikringizni o'zgartirdimi? Quyida izoh qoldiring — fikrlaringizni eshitishdan xursand bo'laman.