Uyku Süren Kısa mı Kalıyor, Uzun mu?
Söylemeliyim ki, ben de yıllarca "Beş saat uyku yeter bana" diye övünenlerden biriydim. "Ölünce uyurum" falan derdim. Ama son araştırmaları okuduktan sonra, gece geç saatlere kadar Netflix'te takılma alışkanlığımı ciddi ciddi sorgulamaya başladım.
Columbia Üniversitesi'nden bilim insanları tam da bu konuda ilginç bulgular yayımladı. Araştırmacılar, vücudumuzdaki organların yaşlanma hızını tahmin etmeye yarayan "organ yaşlanma saatleri" adı verilen araçları kullanmış. Buldukları şey şu: Hem az uyumak hem de aşırı uyumak, neredeyse tüm organlarda yaşlanmayı hızlandırıyor.
Fazla Uyku Diye Bir Şey Gerçekten Var mı?
Biliyorum ne düşündüğünüzü—ben de aynı şeyi düşünmüştüm: "Çok uyumak mı? Olur mu öyle şey?"
Görünüşe göre oluyormuş. Nature'da yayımlanan araştırma, İngiltere Biyobank'tan yaklaşık 500.000 kişinin verilerini incelemiş. Junhao Wen liderliğindeki ekip, 17 organ sistemini kapsayan 23 farklı yaşlanma saati geliştirmiş. Sonra bu biyolojik yaş tahminlerini, katılımcıların bildirdiği uyku süreleriyle karşılaştırmış.
İşin ilginç kısmı burası: Sonuçlar net bir U şeklinde örüntü gösteriyor—yani her iki uç da biyolojik yaşlanmayı hızlandırıyor. Gece altı saatten az uyuyanlar ve sekiz saatten fazla uyuyanlar, organlarında hızlanmış yaşlanma belirtileri gösteriyor.
Altın aralık mı? Gece 6,4 ile 7,8 saat arası.
Vücudun Tamamı Uykuyla Bağlantılı
Bu araştırmada beni gerçekten şaşırtan şey, etkilerin kapsamı oldu. Az uyku şunlarla ilişkilendirilmiş:
- Depresyon ve anksiyete bozuklukları
- Obezite ve tip 2 diyabet
- Yüksek tansiyon ve kalp sorunları
- Reflü gibi sindirim problemleri
Bir de şu var: Hem az hem de fazla uyumak, akciğer sorunları ve astımla bağlantılı çıkmış. Yani mesele sadece ertesi gün yorgun hissetmek değil. Uyku süreniz vücudunuzun her yanına dalga dalga yayılıyor.
Wen'in de dediği gibi: "Bu bize uyku süresinin tüm fizyolojimizin derinlerine işlemiş olduğunu gösteriyor. Vücudun her yerinde uzanıp giden sonuçları var."
Doğrusu bu düşününce insana garip geliyor—uykumuz sadece ertesi sabahki halsizlik hissinden ibaret değilmiş.
Bu Ne Anlama Gelmiyor
Hemen tam 7 saate ayarlanmış alarmlar kurmaya başlamadan önce şunu belirtelim: Bu çalışma, uyku süresinin yaşlanmayı neden hızlandırdığını kanıtlamıyor. Sağlıksız bir vücut uyku sorunlarına yol açıyor da olabilir, tersi de geçerli olabilir. Bu önemli bir ayrım.
Araştırmacıların kendileri de yaşlı yetişkinlerde uyku alışkanlıklarının mı depresyona yol açtığını yoksa depresyonun mu uyku düzenini değiştirdiğini söyleyemiyorlar. Klasik tavuk mu yumurta mı durumu yani.
Ama şu cesaret verici: Uyku, üzerinde etkimiz olan bir şey. Genetik kodumuzdan veya yaşlanmayla ilgili diğer faktörlerden farklı olarak, uyku bir yaşam tarzı tercihi.
Peki Ne Yapmalı?
Her derde deva biri değilim ama bu araştırmadan şunları çıkarıyorum:
Daha az uykuya ihtiyaç duyduğunla övünmeyi bırak. "Ölünce uyurum" mantığı belki de saatin hızlanmasına katkıda bulunuyor.
Ara sıra uzun uyumanın suçluluğunu hissetme. Yorgunsan ve vücudun dokuz saat istiyorsa, belki de dinlemelisin—ta ki hayatını altüst eden bir düzene dönüşene kadar.
Örüntülere dikkat et. Eğer düzenli olarak ya uyuyamıyorsun ya da uykuyu bırakamıyorsan, bir doktorla konuşmak mantıklı olabilir—arkasında başka bir şey olabilir.
Yedi saat civarını hedefle. Araştırma 6,4-7,8 saat öneriyor ama hepimiz farklıyız. Bazılarımız gerçekten daha fazlasına ihtiyaç duyar.
Daha Büyük Resim
Bu araştırmada beni asıl heyecanlandıran şey uyku bulguları değil—arkasındaki teknoloji. Bu organa özgü yaşlanma saatleri, bir gün vücudumuzu hiç olmadığı kadar derinden anlamamızı sağlayabilir. Sorunlar ortaya çıkmadan yıllar önce hangi organımızun ekstra ilgiye ihtiyaç duyduğunu bilmek mümkün olabilir.
Wen'in de güzel ifade ettiği gibi: "Benim için daha heyecan verici soru şu: Yaşlanma saatlerini, zamanında yaşlanmayı yavaşlatmak için değiştirilebilecek bir yaşam tarzı faktörüyle ilişkilendirebilir miyiz?"
Bu soru bana umut veriyor. Çünkü genlerimizi değiştiremiyoruz, zamanı durduramayız belki ama—belki de—vücudumuza biraz daha iyi bakmayı öğrenebiliriz. Bu gece başlayarak, dinlenmeye ayırdığımız saatlerle.
Şimdi affedin, erken bir yatış saatim var.