7.300 Yıl Önce Dünyanın Sonuna Ne Kadar Yaklaştığımız

Bir patlamanın o kadar güçlü olduğunu hayal edin ki, merkezi Manhattan yerine Japonya kıyılarında olmasa, New York'un ünlü parkını 12 kilometre kalınlığında kül ve kayayla tamamen gömecek kadar şiddetli. İşte tam da bu olan şey 7.300 yıl önce Kikai caldırası (magma boşluğu) tarafından gerçekleştirildi. Tarihsel açıdan bakıldığında, bu olaya Holosen'in başlangıcından bu yana yaşanan en büyük volkanik patlama denilebilir.

Korkutucu olan kısım ise basit: bu tür süpervölkanlar tekrar patlayabilir. Bilim insanları artık bunlardan birinin yeniden aktif hale geldiğini doğrulamışlardır.

Muamma Uzun Süre Çözülemedi

Araştırmacılar on yıllardır temel bir sorunun yanıtını bulmaya çalışıyorlardı: volkanlar nasıl bu kadar çok magmayı bir araya toplayıp böyle felaketî patlamalar meydana getiriyor? Soru basit gibi görünse de cevap değildir. Bu sistemler deniz tabanının altında kilometre derinliğinde yatıyordu. Aşırı basınç ve sıcaklık altında gizli olan bir şeyi nasıl çalışacaksınız?

Kobe Üniversitesi jeofizikçisi Seama Nobukazu konuyu şöyle özetledi: "Bu kadar büyük magma miktarlarının birikimini anlayabilirsek, divari büyüklükteki caldıra patlamalarının nasıl oluştuğunu da anlayabiliriz." Daha öncesinde bu araştırma olmasa, tüm bunlar bilimsel terimin arkasına saklanmış bir tahmin sayılırdı.

Denizin Altında Detektif Oyunu

İlginç olan taraf buraya geliyordu. Kikai, kara üzerinde olmayan, deniz içinde yer alan bir volkan. Ama bu bir dezavantaj değil, tam tersine avantaj. Okyanusun varlığı bilim insanlarına muazzam bir laboratuvar ortamı sundu.

Araştırma ekibi hava tabancası dizisi (adından da anlaşılacağı gibi, su altında kontrollü patlamalar yapan silahlar) kullanarak, caldıra altındaki kayaç tabakalarında sismik dalgaların nasıl yansıdığını gözlemledi. Deniz tabanına yerleştirilen sismometreler aracılığıyla bu yankıları analiz ederek, sanki kare kare bir ultrason çektikleri gibi, yer altındaki ergimiş kaya rezervuarını haritaladılar.

İlkesinde bir doktor muayenesindeki ultrason gibidir, tek fark şu: burada bebek görmüyorsunuz, erimiş kayanın gezegenin içinde nerede saklandığını tespit ediyorsunuz.

Kanıt: Yeni Magma Akıyor

İşte bulgular gerçekten endişe verici hale geliyordu.

Araştırma, o antik patlamanın olduğu yerin tam altında devasa bir magma haznesi olduğunu doğruladı. Fakat kritik nokta şurasında yatıyordu: o hazneye şu anda depolanan magma 7.300 yıldan kalma eski magma değildir. Yenisidir.

Bilim insanları daha öncesinde, caldıranın merkezinde son 3.900 yılda büyüyen bir lav kubbesi fark etmişti. Kimyasal analiz bunun kanıtını sundu: bileşim, binlerce yıl önce püskürtülen magmadan tamamen farklıdır. Bu durum şu anlama geleyor: taze magma sisteme aktif olarak pompalanıyor. Sanki birkaç gün içinde patlaması beklenen bir tankı doldurmak gibi.

Yellowstone ve Diğerleri İçin Bunun Anlamı

Kikai hakkındaki bu keşif sadece Japonya için önemli değildir. Aynı magma enjeksiyonu modeli Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Yellowstone ve Endonezya'daki Toba gibi diğer süpervölkanların altında da görülüyor. Bu demek oluyor ki araştırmacılar nihayet şu temel problemi anlayabilirler: bu uyuyan devler nasıl yeniden şarj oluyor ve bir sonraki felaketi hazırlıyorlar.

Seama'nın takımı, bu sualtı teknolojisini diğer caldıraları incelemek için kullanmak istiyor. Uzun dönemdeki hedef? Bu sistemleri bu kadar iyi izleyebilecek hale gelmek ki, bir sonraki dev patlamanın ne zaman gerçekleşeceğini tahmin edebilsin veya en azından uyarı işaretleri verilsin.

Sonuç

Yaşadığımız gezegen zaman zaman kendisine ait yıkıcı öfke nöbetleri geçiriyor. Bazen bu nöbetler medeniyetleri yeniden şekillendiriyor. İyi haber şu: bilim insanlar bu uyarı işaretlerini tespit etme konusunda giderek daha da iyileşiyor. Daha iyi haber ise, bu süpervölkan döngüleri on yıllık değil, binler yıllık zaman dilimleriyle ölçülüyor.

Yine de, Dünyanın en yıkıcı güçlerinden birinin okyanusun altında yeniden dolmakta olduğunu bilmek? Bu tür bilgi, yaşadığımız gezegeni ne kadar dinamik ve arada bir tehlikeli bir yer olduğu hakkında gerçekçi bir perspektif veriyor.