Ko'proq do'stlar = Ko'proq muammolar?

Sizni hayratga solishi mumkin bir savol: agar Yerдан millionlab kilometr uzoqlikda, bir necha kishi bilan birga, ikki-uch yil davomida kichkina yerto'la'da qoladigan bo'lsangiz, zerikishdan qochish uchun har soniyani birgalikda o'tkazish kerakmi?

Yangi tadqiqot aytishicha — yo'q. Va rostini aytadigan bo'lsam, bu jumboq tuyuldi, shuning uchun tadqiqotni ikki marta o'qidim.

Antarktika tajribasi

Zurix va Bern universitetlari olimlari insonlar jiddiy yakkalanishda qanday munosabatlar o'rnatishini o'rganishga qaror qildi. Ular Antarktidagi Concordia stansiyasida 12 nafar ekipaj a'zosini kuzatdilar — bu Yerdagi eng chekka va qattiq joylardan biri. Qishda harorat minus 80 darajaga tushadi. Ekipaj o'zaro 10 oy qamal bo'lib qoldi.

Mana bu yerda gap qiziqarli bo'lib qoladi. Tadqiqotchilar faqat so'rovnomalarga tayanishmadi. Ular a'zolarga maxsus qurilmalar taqishdi — bu qurilmalar odamlar bir-biriga qancha yaqin bo'lganini va qancha vaqt birga bo'lganini aniqlab turdi. Fitness-trakerni tasavvur qiling, lekin qadamlarni emas, "noqulay uchrashuvlarni" sanab turadi.

Kutilmagan kashfiyot

Ma'lumotlar nima ko'rsatdi: boshqa a'zolarga ko'proq vaqt sarflagan odamlar albatta baxtliroq yoki ko'proq qo'llab-quvvatlangan his qilishmadi. Ba'zan aksincha bo'lardi — ko'proq muloqot zo'ravonlik, ishonchsizlik va past ish sifati bilan bog'liq edi.

Buni bir daqiqa o'ylab ko'ring.

Kichik guruhda og'ir sharoitda doimiy yaqinlik ijtimoiy qo'llab-quvvatlash emas, balki bosim manbayiga aylanishi mumkin ekan. O'zim haqimda o'ylaydigan bo'lsam, bu ham qiziq, ham biroz xafa qiladi. Biz zerikishdan qochish uchun hayotimizni odamlarga to'ldirish kerak, deb o'ylaymiz. Ammo ba'zan, ayniqsa cheklangan joylarda, bizga kerak bo'lgan narsa — yopish mumkin bo'lgan eshik va bir necha daqiqa haqiqiy yolg'izlik.

Yetakchi tadqiqotchi Yan SHmuts shunday dedi: "Og'ir sharoitdagi kichik jamoalarda ko'proq muloqot avtomatik ravishda ijtimoiy qo'llab-quvvatlash emas, balki zo'riqishni oshirishi mumkin."

Kichik guruhlar muammosi

Qurilmalar yana bir muhim qonuniyatni aniqladi. Missiya davom etgan sari ekipaj tabiiy ravishda kichik guruhlarga bo'linib qoldi. Odamlar o'z tillari yoki millati bo'yicha hamkasblariga yopishdilar. Bu kichik aloqalar ehtimolan odamlarga stress davrida o'zini himoyalash va barqaror his qilishda yordam berdi.

Ammo ikkinchi tomoni ham bor: bu tabiiy bo'linishlar umumiy jamoa birligini zaiflashtirishi mumkin, ayniqsa madaniy jihatdan turli-tuman ekipaj bo'lsa.

Bu mening uchun to'liq ma'noga ega. O'z hayotimda, stresslangan yoki charchagan paytimda, "menga tushunadigan" odamlarni izlayman — mening backgroundim yoki muloqot uslubimni baham ko'radiganlarni. Qisqa muddatda bu qulay, ammo boshqalar bilan ko'rinmas devorlar yaratishi mumkin. Endi buni Mars habitatida tasavvur qiling — shaharda boshqa do'stingiz bilan kofega chiqa olmaysiz.

Bu Mars uchun nega muhim?

12 kishining Antarktidada muzlab qolishiga nega e'tibor berishimiz kerak? Chunki Concordia stansiyasi kelajakdagi Mars missiyasini simulyatsiya qilish uchun Yerdagi eng yaxshi usul. Yakka joylashuv, tor joylar, ekipajdan tashqaridagi do'stga qo'ng'iroq qilolmaslik — hamma narsa juda o'xshaydi.

Uzoq missiyalardagi kosmonavtlar shu xil muammolarga duch keladi, ammo xavflar o'lgudek katta. Antarktidada oylab xira bo'lib kelgan nizolar kosmonavt kemasida osongina avj olishi mumkin — bu yerda har kimning hayoti bir-biriga bog'liq.

Tadqiqotchilar fikricha, bu ijtimoiy qonuniyatlarni erta tushunish va maqsadli yordam ko'rsatish missiya muvaffaqiyati uchun muhim bo'lishi mumkin. Bu habitatlarni ko'proq shaxsiy zonalar bilan loyihalash, ekipajlarni yakka muhitda mojaroni hal qilish bo'yicha maxsus tayyorlash, yoki haqiqatan ham yolg'izlik va yaqin joylashuvga chidashga qodir odamlarni tanlash degani bo'lishi mumkin.

Texnologiya

Yana bir muhim jihat: maxsus yaqinlik sensorlari bu og'ir sharoitda ishonchli ishladi. Ular ekipajning kundalik ishini buzmasdan ijtimoiy qonuniyatlarni kuzatdi — bu muzlab qolgan stansiyada "ofis" bo'lsa, uncha oson emas.

Bu kelajak tadqiqotlari uchun yangi imkoniyatlar ochadi. Olimlar qaysi turdagi ijtimoiy muloqot aslida stressni yengillashtirishini va qaysilari aksincha oshirishini chuqur o'rganmoqchi. Bunday bilim Oyдан nariga missiyalarni rejalashtirishda oltin qiymatga ega bo'lishi mumkin.

Mening fikrim

Men bu tadqiqotni yoqtiraman, chunki u bizga insonlar murakkab ekanini eslatadi. Biz yakkalanish dushman, aloqa esa yechim, deb o'ylaymiz. Ammo haqiqat bunday emas. Eng uyg'un do'stliklar ham to'g'ri (yoki noto'g'ri) sharoitlarda buzilishi mumkin. Va ba'zan bizga kerak bo'lgan eng katta qo'llab-quvvatlash — bu yana bir odam emas, bir oz yolg'iz bo'lish erkinligi.

Men uchun bu tadqiqot yana bir chiroyli narsani ta'kidlaydi: eng og'ir holatlarda ham biz moslashamiz. O'z kichik jamoalarimizni tuzamiz, o'z odamlarimizni topamiz, o'zimizni tushungan joylarni yaratamiz. Bu inson tabiatining asosiy qismi.

Ammo bu shuni ham anglatadiki, odamlarni Marsga yuborganda, faqat raketalar va nurlanishdan himoyalanish haqida o'ylab qolmasligimiz kerak. Inson qalbi haqida o'ylashimiz kerak — kosmos bo'shliğida yashash, ishlash va birga bo'lish nima ekanligi haqida.

Bu oson javoblari yo'q savol. Ammo shunga o'xshash tadqiqotlar? Ular ajoyib boshlanish.