Bu chuvalchang bizga karbon sikli haqida hamma narsani yangi qilib ko'rsatadi

Hayratlanarli tadqiqot haqida eshitganimda, chaplab qoldim.

Tasavvur qiling: okeanda suzib yurgan kichkina dengiz chuvalchangi. Og'zi yo'q, oshqozoni yo'q, hech qanday hazm qilish organi yo'q. Faqatgina uning terisi ostida yashaydigan simbiotik bakterialar bor.

Chuvalchang butunlay o'zining bakteriya hamrohlari orqali oziqlanadi. Bakteriyalar esa murakkab biologik strategiyalar bilan o'zlarining zahiralarini saqlaydilar — xuddi qish uchun yong'oq yashiradigan soqov kabi.

Olimlar uzoq vaqt davomida bu jarayonni tushunishga harakat qildilar. Ammo endi ular bu maxsus chuvalchangning aql bovar qilmaydigan qobiliyatini kashf etdilar — bu, ehtimol, tabiatning eng go'zal mexanizmlaridan biri.

Chuvalchangning sirli quroli

Olavius algarvensis — bu g'ayrioddiy dengiz chuvalchangi. Unda umuman hazm qilish sistemasi yo'q. Lekin terisi ostida yashaydigan bakterialar uning hayotiga mustaqil emas — aksincha, chuvalchang butunlay shu bakteriyalarga tayanadi.

Nemis olimlarining kashfiyoti esa hayratlanarli edi. Bu chuvalchang o'ziga xos ferment ishlab chiqaradi — bu ferment bakteriyalarning ichidagi maxsus karbon zahiralarini (PHA deb ataladigan moddani) parchalash uchun mo'ljallangan.

Ya'ni, chuvalchang o'z hamrohlari bilan birga yashaydi, lekin zarur bo'lsa — ularni hazm qiladi ham. Buni "o'z oshpazimni yeyish" deb atasa bo'ladi.

66 tur va yana ko'pchilik

Olimlar bitta chuvalchang bilan to'xtalib qolishmadi. Ular hayvonlar DNK sini o'rgana boshladilar — va natijada lahimga tushgan daydiday edi.

Mana nima topildi:

• 66 dan ortiq turda shunga o'xshash fermentlar mavjud
• Ular 9 ta katta tipga tegishli
• Suvxo'rlashtan tortib, yerning kichik hasharotlarigacha — hammasida ishlaydigan fermentlar bor

Laboratoriyada sinab ko'rishdi — ishladi. Yuz million yil oldin ajralib chiqqan organizmlardagi fermentlar ham PHA larni parchalay oladi.

"Bir-ikki tur topiladi, deb o'ylagan edik," — dedi tadqiqotchi. "Lekin hamma joyda uchratdik."

Bu — privilegiya o'zgartirish darajasidagi kashfiyot.

PHA lar nima o'zi?

Yaxshi savol.

Poligidrosksialkanoatlar — mikroblar ishlab chiqaradigan tabiiy plastik turi. Bakteriyalarda ortiqcha uglerod bo'lsa, uni shunchaki tashqariga chiqarishmaydi — balki o'z ichida granulalar ko'rinishida saqlaydilar.

Bu moddalar ajoyib:

• To'liq chiradilar
• Turli shakllarga quyiladi
• Suvga chidamli
• Tibbiy implantlarda, oziq-ovqat qadoqlashda, qishloq xo'jaligida ishlatilmoqda

Ya'ni, ular biz xohlagan plastmassaning o'zi.

Lekin muammo bor — ularni katta hajmda ishlab chiqarish qimmat. Hozircha bozorda kichik ulush egallaydilar, xolos.

Bu nimalarni o'zgartiradi?

Mana bu qism meni eng ko'p qiziqtiradi.

Ilgari olimlar fikri shunday edi: PHA lar tuproqda, cho'kindilarda va suvlarda uchraydi. Ularni faqat ishlab chiqaradigan mikroblar parchalashi mumkin, deb hisoblashardi. Bu mantiqiy edi — kim ishlab chiqarsa, parchalashi ham mumkin, to'g'rimi?

Yo'q, endi boshqacha.

Tadqiqot ko'rsatadiki, hayvonlar — deyarli har bir katta guruh vakillari — butun vaqt davomida tabiiy bioplastiklarni hazm qilib kelgan. Ular PHA lar mavjud bo'lgan muhitda beparvo yashab kelmagan — balki faol ishtirok etib, ularni parchalab kelgan.

Bundan tashqari, hayvonlar ilgari mutlaqo yetib bo'lmaydi, deb hisoblangan karbon zahiralariga kirish huquqini qo'lga kiritdi. Karbon sikli murakkab va qiziqarli bo'lib qoldi.

Bu bizga nima beradi?

Sincermani aytishga qiyin, lekin shu o'zi qiziq.

Sanoat uchun: PHA asosidagi materiallarni ishlab chiqarish va chirish yo'llarini yangi qilib o'ylash mumkin. Tabiiy jarayonlarni tushunsak — texnologiyalarni yaxshilashimiz yoki tabiatning o'zi bilan yashashimiz mumkin.

Fan uchun: Darsliklarni qayta yozishga to'g'ri keladi. Karbon sikli — Yer hayotining asosiy tamoyili. Agar hayvonlar mikrob karbon zahiralarini qayta ishlashda katta rol o'ynasa, ekotizim modellarini butunlay o'zgartirishga to'g'ri keladi.

Shaxsiy fikrim: Biz hali ko'p narsani bilmasligimizni yaxshi ko'raman. Marsga robot yuborishimiz, inson DNK sini to'liq o'qishimiz mumkin, lekin hali yangi kashfiyotlar qilamiz — yerdagi oddiy chuvalchanglar orqali.

Nima yana kutib turibdi, kim biladi. Faqat yana bir bor qiziqib qarash kerak.