Pluton bizni yana hayratda qoldirdi

Sizga to'g'ridan-to'g'ri aytaman — kosmos yangiliklari meni doimo hayratga soladi. Yerda bo'layotgan voqealardan ko'ra, koinotning siri ko'proq qiziq.

Mana misol: olimlar yaqinda Plutonda suyuqlik oqishi mumkinligini e'lon qildi. Suv emas — azot. Lekin baribir, suyuqlik. Bir paytlar muzdan iborat o'lik sharcha deb hisoblaganimiz dunyoda!

Qayerdan ma'lum bo'ldi?

New Horizons kemasi 2015-yilda Plutondan uchib o'tgan edi. Shu paytgacha olimlar o'sha rasmlarni o'rganyapti va Sputnik Planitia deb ataladigan joyda g'alati narsalarni payqashdi. Bu — Pluton sirtidagi ulkan yurak shaklidagi muzlik.

Uning shimoliy qismida qora chiziqlar va dog'lar bor. Olimlar diqqat bilan qarashdi va — g'alati tomoni — bu belgilar Yer yuzidagi muzliklarga juda o'xshash ekan. Grenlandiya muzliklarini bilasizmi? U yerda ham aynan shunday qora izlar suv yig'ilganda yoki oqaganda hosil bo'ladi.

Xulosa qanday?

Jamoa fikricha, suyukat azot yer ostidan yuqoriga ko'tarilayotgan bo'lishi mumkin. Qattiq qatlamlardan o'tib, ba'zan sirtga chiqib, muzlikning muzlagan yuzasini ho'llayapti.

Eng qiziq joyi shundaki, Sputnik Planitia tubidagi azot muzi — bir necha kilometr chuqurlikda — to'g'ri sharoitda erishi mumkin ekan. Pastdan kelayotgan issiqlik va bosim suyuq azot cho'qqilari hosil qiladi. Keyin u tor kanallar orqali yuqoriga intiladi.

Sirtga chiqganidan keyin uzoq yotmaydi — Pluton hali ham juda sovuq — lekin bir muncha vaqt muzlik bo'ylab harakatlanishi va shu qora izlarni qoldirishi mumkin.

"Pluton bizi har doim hayratga soladi"

Bu Dr. Alan Sternning so'zi. Va bu haqiqatan ham shunday. Biz endi buni tushunishimiz kerkin.

Voyager 1989-yilda Neptunning yo'ldoshi Triton yaqinidan uchib o'tganda, sirtidan geyzerlar otilayotganini ko'rgan edi. Triton Plutondan ham sovuqroq. Agar Triton faol geologiyaga ega bo'lsa, Pluton nega yo'q?

Yana bir narsa — biz Plutonning atigi yarmini yuqori aniqlikda ko'rdik. Qolgan yarmi yanada ko'proq sirlarni yashirishi mumkin.

Bu nima degani?

Bizning Quyosh tizimimiz xayol qilganimizdan ko'ra faolroq ekan. Har qayerda suyuqlik topilmoqda:

• Marsda qadimiy daryolar izi
• Yevropada yer osti okeani
• Titanda metan ko'llar va yomg'ir
• Endi esa, ehtimol, Plutonda suyuq azot

Koinot biz o'ylagandek sokin va o'zgarmas emas. Eng qorong'i va eng sovuq burchaklarda ham nima undirsam deysizmi, harakatlar bolayapti. Muzlar erimoqda. Suyuqliklar harakatlanmoqda. Va qayerdadir g'alati kimyo o'z ishini qilmoqda.

Yana qanday sürprizlar kutib turganini o'ylab ko'ring 🍃