Tabiat iqlim muammosiga o'ziga xos yechim ko'rsatdi

2022-yil yanvarida Tonga yaqinidagi ulkan suv osti vulqoni portladi. Bu o'nlab yillik eng kuchli portlashlardan biri edi. Qiziq, u pastda vayronagarchilik qilayotganda, osmonni tozalab yubordi.

Olmlar yangi kashf etdi: vulqon metanni havodan qisman olib tashlovchi kimyoviy reaksiyani boshladi. Hech kim buni kutmagandi.

Kutilmagan topilma

Mutaxassislar sun'iy yo'ldosh suratlarida vulqon tutunini o'rganayotganda g'alati narsani ko'rdi: havoda formaldegid ko'p bo'lib qoldi. Formaldegid – metan parchalanganda paydo bo'ladigan belgi. Bu metan yo'qolayotganini ko'rsatadi.

Ular bu bulutni 10 kun kuzatdi, u Janubiy Amerikagacha yetdi. Adatda formaldegid bir necha soatdan keyin yo'qoladi. Bir haftadan keyin ham ko'rinishi – metan doimiy ravishda yo'q qilinayotganini anglatadi. Bu odatiy hol emas.

Tadqiqotchi Maarten van Herpen aytganidek: vulqonlar metanni chiqarishini bilardik, ammo kul uning iflosligini tozalashi haqida hech kim o'ylamagan edi.

Sirli retsept: kul, tuz va quyosh

Bu jarayonni avvalroq boshqa joyda ko'rganlar. Sahroi Kabirdagi chang Atlantika okeaniga uchib borib, dengiz tuzi bilan aralashganda temir tuz zarralari hosil qiladi. Quyosh nuri ularni faol xlor atomlariga aylantirib, metanni yemiradi.

Lekin bu faqat pastki qatlamda bo'lishi kerak edi. Tonga vulqonida tuzli suv va kul stratospferaga ko'tarildi. Quyosh nuri ularni faol xlor qilib, metanni balandlikda yo'q qildi. Formaldegid izi buni isbotladi.

Nega muhim?

Metan iqlim o'zgarishida katta rol o'ynaydi. U global isishning uchdan bir qismini keltirib chiqaradi. 20 yilda CO2 dan 80 baravar ko'p issiqlik ushlab turadi.

Yaxshi tomoni: metan 10 yilda yo'qoladi, CO2 esa asrlar davom etadi. Metanni kamaytirish iqlimning "tezchiq"i bo'ladi – tez natija beradi.

Ammo CO2 ni kamaytirish uzoq muddatli asosiy choradir.

Iqlim ilmining yangi ko'rinishi

Bu global metan hisobini o'zgartiradi. Ilm olimlari metan kelishi va ketishini hisoblaydi. Lekin chang va vulqon kulining ta'sirini hisobga olmaganlar.

Kopenxagen universiteti professori Matthew Johnson: "Chang metan balansiga kutilmagan ta'sir qilishini bilib oldik". Modellarni qayta hisoblash kerak.

Texnologiya uchun imkoniyat

Olmlar sun'iy metan tozalash usullarini sinab ko'rmoqda. Muammo – natijani qanday o'lchash?

Vulqon sun'iy yo'ldoshlar orqali ko'rsatdi: metan yo'qolishini osmondan kuzatish mumkin. Bu kelajak texnologiyalari uchun katta yutuq.

Niderlandiya meteorologiya instituti mutaxassisi Jos de Laat: "Metan yo'qolganini isbotlash qiyin. Lekin sun'iy yo'ldoshlar bilan kuzatish mumkin".

Xulosa

Tabiat bizga kutilmagan saboq berdi. Vulqon portlashi orqali metanni yo'q qilish mexanizmini ochdi. Bu iqlim yechimlariga yangi umid.

Vulqonlarga tayanolmaymiz, lekin bu jarayonni o'rganib, o'z texnologiyamizni yaxshilaymiz. Ba'zida eng yaxshi yechimlar ko'z oldida, faqat ulkan portlash kerak.