İnsanın Deliliği Bilimin Altın Madeni Olabilir
Tim Friede'nin hikayesi şöyle başlıyor: ya çok cesur ya da kafası tamamen karışmış. Belki de ikisi birden. Ama asıl ilginç olan, bu adam dünyanın en zehirli yılanlarıyla yirmi yılda yaşadığı şeyler, bir gün senin de hayatını kurtarabilir.
Düşün: yılanlardan korkuyorsun (ve kim korkmasın ki?). Şimdi hayali et ki sen de kobra, mamba, viper gibi canlılarının ısırığını kabullendin. Bir kez değil. İki kez değil. Yüzlerce kez. İşte Friede'nin dünyası bu.
Vücut Buna Nasıl Adapte Oluyor?
İşin garip tarafı, Friede bunu totalde rastgele yapmamış. Ciddi bir metot takip etmiş, hatta bu bilimin en sıkıcı tarafı:
İlk olarak, yılan zehirini laboratuvar ortamında çıkartmış.
Sonra, ufak dozlarda kendi vücuduna enjekte etmiş. Zaman içinde miktarı artırmış.
Bağışıklık sistemi savaşmaya başlamış. Antitoksin antikor üretmeye başlamış.
Son aşamada, gerçek bir yılan onu ısırdığında vücut hazır olmuş.
Bunu çok basit yazıyor gibiyim ama çatırdı, çöp oldu birkaç kez. Örneğin iki farklı kobra hızlı arda ısırınca koma girmiş dört gün. Sormuşlar "hata mı yapmışsın?" diye. Cevabı olmuş: "Evet, aptalca bir karar."
Kendi rezilliğiyle barışmış biri, işte bu.
Bilimin Eğitmesi Gereken Vücut
İşte burası inanılmaz hale geliyor. Friede'nin bağışıklık sistemi sadece antikor üretmemiş, özel antikor üretmiş. Bilim insanlarının yıllardır rüya gördüğü türü.
Centivax adlı bir biyoteknoloji şirketinin araştırmacıları onun kan testlerini görünce kızıl alarm çalmış. Friede'nin vücudu geniş spektrumlu antikor yarattığını fark etmişler. Yani sadece bir yılan türüne değil, birçok türüne karşı çalışan antikor.
LNX-D09 ve SNX-B03 adlı iki güçlü antikoruyla başka bir zehir engelleme ilacını birleştirmişler. Farelerde test ettiklerinde sonuçlar şok edici:
- 13 farklı yılan türüne tam koruma
- 6 türe kısmi koruma
Bu, dar kapsamlı bir antivenom değil. Evrensel antivenomu andıran şey bu.
Neden Bunun Gerçekten Önemli Olduğu
Düşünebilirsin ki, pekala hoş bir hikaye ama ne fark eder? Şöyle ki: her sene yılanlar dünyadaki 80 bin ile 100 bin insanı öldürüyor. Ama ısırılan 300 bin kişi de kalıcı hasar alıyor. Bu çok büyük bir acı falan meselesi.
Mevcut antivenomlerin problemi basit: türe özgü. Kobra için bir tür, viper için başka bir tür, mamba için yine başka. Pahalı, karışık, ve çoğu insanın ısırıldığı uzak yerlerde doğru antivenom yok.
Geniş spektrumlu bir antivenom? Bu oyunu değiştirir.
Sırada Ne Var?
Centivax ve Columbia Üniversitesi araştırmacıları Avustralya'daki köpeklerde yeni antivenomu test edecekler. Eğer başarılı olursa, viper ısırıklarına karşı korumayı genişletecekler.
Başlangıç aşamasında ama bu, milyonlarca insanın hayatını kurtarabilecek bir tedavi olabilir.
Bu Hikayenin Garip Ama Güzel Yanı
Bir şey var: çoğu insan güvenli oynar. Kuralları takip eder. Zehirli yılanları kendi üzerine salıp durmaz.
Ama Friede başka yolu seçti. Acıyı, yara izlerini, hastane ziyaretlerini, hatta komayı kabul etti. Ve şimdi onun yaşadığı şey, gelecekte milyonların acısını önleyebilir.
Sonuçta, yılanlara da şapka çıkaralım. Tehlikeli evet. Ama komplike canlılar ve anti-kanser ilaçlarından tutun da evrensel antivenomlara kadar, bize pek çok şey verdiler.
Bir daha yılanlardan korktuğunu söyleyen biri görürsen, hatırlat: bu yaratıklara ihtiyacımız var. Ve belki, sadece belki, bir gün senin hayatını kurtarırlar.