Yugurish yoki velosiped haydash orqali yuragingizni qanday o'zgartirasiz?

Keling, sizga qiziqarli bir narsa aytaman: har safar yugurishga chiqsangiz, velosipedda aylansangiz yoki hatto osongina piyoda sayr qilsangiz — bu faqat yurak qon aylanishini yaxshilashingiz emas. Aslida yuragingizning ishlash prinsipi butunlay o'zgaradi.

Ha, to'g'ri eshitdingiz. Yurak urishini boshqaruvchi asab tolalari muntazam sport qilganda haqiqatan ham o'zgaradi. Va eng qiziqarlisi — bu o'zgarishlar tananing chap va o'ng tomonida turli xil bo'ladi. Buni Angliyaning Bristol universiteti olimlari yaqinlarda kashf etdi.

Yurakning dimmer tugmasi

Yurakni boshqaruvchi asablarni dimmer tugmasi bilan solishtirish mumkin. Ular oddiygina yoqish yoki o'chirish uchun ishlamaydi — ular yorug'lik kuchi kabi sozlab turadi. Bu asab to'plamlari avtonom tizimning bir qismi hisoblanadi — ya'ni tanangizning avtopiloti.

Olimlar sichqonlar ustida 10 hafta davomida mashq qildirishdi. Natija hayratlanarli edi: tananing o'ng tomonidagi asab to'plamlari to'rt baravar ko'p neyron hosil qildi. Chap tomondagi neyronlar esa son jihatdan ko'paymadi, lekin o'lchamlari ikki baravar kattalashdi.

Xulosa qilib aytganda, sport sizning asab tizimingizga har tomon uchun alohida ishlashni buyurayapti.

Bu nima uchun muhim?

Endi tibbiyot nuqtai nazaridan qiziq tomoni. Yurak ritmining buzilishi, stress natijasida yuzaga keladigan "buzilgan yurak" sindromi va ba'zi ko'krak og'riqlari — bularning barchasi asab to'plamlarini, ya'ni bo'yingizning pastki qismidagi stellat gangliyalarni nishonga olib davolanadi.

Hozirgi kunda shifokrlar chap va o'ng tomonni deyarli bir xil usulda davolashadi. Lekin bu tadqiqot shuni ko'rsatadiki, bu yondashuv mukammal emas — aniqroq asbob kerak, xolos.

Tadqiqot muallifi doktor Augusto Koppi shunday dedi: "Bu asab to'plamlari yurakning dimmer tugmasi kabi ishlaydi. Biz ko'rsatdikki, muntazam va o'rtacha darajadagi jismoniy mashq bu tugmani har tomon uchun alohida tarzda qayta sozlaydi."

Yurak davolash usullariga bu qanday ta'sir qiladi?

Agar olimlar sport har bir tomonni qanday o'zgartirishini aniq tushunsa, davolash usullarini yanada shaxsiylashtirish mumkin bo'ladi — bir xil yondashuvdan voz kechib, har bir bemorning asab tuzilmasiga moslashtirilgan davolashga o'tish.

Bu nerv blokadasi yoki denervatsiya protseduralarini samaraliroq qilish imkonini beradi.

Albatta, bu tadqiqot hali boshida — sichqonlar ustida o'tkazildi. Ilmiy guruh hozirda xuddi shunday natijalarni katta hayvonlarda va keyinchalik odamlarda ham tekshirishni rejalashtirmoqda.

Mening fikrim

To'g'risi, bu tadqiqot haqida birinchi marta o'qiganimda hayratda qoldim. Sport yurak uchun foydali ekanini allaqachon bilamiz, lekin u asosan asab tizimingizni qayta shakllantirayotganini bilish — bu butunlay boshqa daraja.

Bu bizning tanamizda hali tushunmayotgan narsalar ko'p ekanligini o'ylatadi. Va rostini aytganda, meni hozir yugurishga chiqishga undayapti — oshpazlikka ko'nikmasdan, balki aynan o'zimning yuragimni qayta simlayotganimni bilganim uchun.

Shunday qilib, kimdir sizga yurak salomatligi uchun harakat qilishni maslahat berganda, aytingki: men faqat bir mushakni mustahkamlab qolmayapman — tanamning boshqaruv tizimini butunlay o'zgartirayapman.

Va bu haqiqatan ham ajoyib narsa.

Manba: ScienceDaily, iyul 2026
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/07/260712011755.htm