Milion lat przed nami: niesamowite odkrycie w jaskiniach Nowej Zelandii

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak wyglądała Nowa Zelandia zanim postawiliśmy na niej stopę? Nie chodzi mi o czasy tuż przed przybyciem Maori ani Europejczyków. Mówię o naprawdę odległej przeszłości — o milionie lat temu, gdy tereny pokrywały pradawne lasy, a po gałęziach spacerowały ptaki, których nie spotkasz nigdzie indziej na świecie.

No i teraz naukowcy właśnie otworzyli swoistą "kapsułę czasu" z tamtego okresu. Wyniki? Szczerze mówiąc, robią wrażenie.

Jaskinia pełna niespodzianek

Wyobraź sobie taką sytuację: ekipa badaczy z Australii i Nowej Zelandii penetrowała system jaskiń w pobliżu Waitomo na Wyspie Północnej, gdy natknęła się na coś niezwykłego. W głębi jaskini spoczywały skamieniałości dwunastu gatunków ptaków i czterech gatunków żab — wszystkie datowane na mniej więcej milion lat.

Wiem, co teraz myślisz. "Milion lat to jednak kawał czasu." I masz rację. Ale najciekawsze w tym odkryciu jest co innego: to pierwszy raz w historii badań, gdy ktoś znalazł tak bogatą kolekcję skamieniałości lądowych kręgowców z tego konkretnego okresu w dziejach Nowej Zelandii. Innymi słowy — brakowało nam całego rozdziału biologicznej historii tego kraju.

"Tu nie chodziło o brakujący rozdział," powiedział dr Paul Scofield z Canterbury Museum. "To była brakująca cała księga."

Przyznajcie, że to dość fascynujące. Żyjemy w Nowej Zelandii od wieków, a wciąż tak niewiele wiemy o tym, kto zamieszkiwał te tereny przed nami.

Ptaki, które odeszły

A tutaj robi się naprawdę ciekawie. Społeczność ptaków zamieszkująca te tereny milion lat temu wyglądała zdecydowanie inaczej niż to, co zastali Maorysi i osadnicy europejscy zaledwie kilkaset lat temu.

"Zmieniające się siedliska leśne i zaroślowe wymusiły reset populacji ptaków," wyjaśnił dr Scofield. Naukowcy szacują, że między 33 a 50 procent gatunków ptaków wyginęło w ciągu tego miliona lat — zanim jakikolwiek człowiek postawił tam stopę.

To ważne, bo oznacza, że te wymarcia nie były naszą winą (przynajmniej nie bezpośrednio). Prawdziwymi sprawcami były zmiany klimatyczne i erupcje wulkaniczne, które wielokrotnie przebudowywały krajobraz.

Pochylcie się nad tym przez chwilę. Te ptaki przetrwały przez miliony lat, by ostatecznie zostać wyniszczone przez zmiany środowiskowe, które nie miały z nami nic wspólnego. Trochę przygnębiające, prawda?

Latający kuzyn kākāpō?

No i tutaj przechodzimy do mojej ulubionej części tego odkrycia.

Wśród skamieniałości badacze zidentyfikowali nieznany wcześniej gatunek papugi — Strigops insulaborealis — który okazał się pradawnym krewniakiem uwielbianego kākāpō. Jeśli nie wiecie, czym jest kākāpō, pozwólcie, że przedstawię wam być może najdziwniejszego ptaka na świecie.

Współczesny kākāpō nie lata, jest aktywny nocą i potrafi dożyć ponad stu lat. To taki puszysty, zielony, sowopodobny papug z niezwykłym rytuałem godowym. Co nie jest do kochania?

Ale uwaga: jego starożytny kuzyn mógł być zupełnie inny. Analiza kości sugeruje, że ta milionletnia papuga miała słabsze nogi niż dzisiejszy kākāpō, który polega na potężnych kończynach podczas wspinaczki. Ten pradawny krewny najprawdopodobniej zachował zdolność latania.

Nie jest to wspaniałe? Wyobraźcie sobie świat, w którym przodkowie kākāpō szybowali między drzewami zamiast dreptać jak urocze, opierzone ziemniaki. Naukowcy potrzebują więcej badań, żeby potwierdzić tę hipotezę, ale sama możliwość już rozbudza wyobraźnię.

Coraz wyraźniejsza oś czasu

To odkrycie jest tym cenniejsze, że naukowcy mogą je niezwykle precyzyjnie datować. Skamieniałości znajdowały się uwięzione między dwoma warstwami popiołu wulkanicznego, a geolodzy określili ich wiek, analizując właśnie te osady. Taka dokładność to w paleontologii stosunkowo rzadki luksus.

Odkrycie pomaga też wypełnić ogromną lukę w naszej wiedzy o przeszłości Nowej Zelandii. Wcześniejsze wykopaliska w St Bathans w środkowej Otagro dały nam wgląd w życie sprzed 16-20 milionów lat. Ale ten tajemniczy okres między tamtym czasem a milionem lat? Praktycznie nieznany — do teraz.

Dlaczego to jest istotne

Łatwo przejść obok takich odkryć i pomyśleć: "Fajne, stare kości. Nieważne." Ale poświęćcie chwilę, żeby naprawdę się nad tym zastanowić.

Nie tylko dowiadujemy się, jakie zwierzęta żyły milion lat temu. Rozumiemy, że ekosystemy naszej planety są w ciągłym ruchu — kształtowane przez siły znacznie potężniejsze niż jakikolwiek pojedynczy gatunek. Uświadamiamy sobie, że wymieranie to naturalny proces, który trwał na długo przed nami, a klimat i geologia zawsze były (i będą) potężnymi motorami zmian.

Jednocześnie te badania pokazują, jak cenne i kruche jest wyjątkowe życie Nowej Zelandii. Wyspy te od milionów lat są prawdziwym ewolucyjnym ewenementem, wytwarzającym stworzenia nie spotykane nigdzie indziej na Ziemi. Zrozumienie tej historii pomaga nam docenić — i miejmy nadzieję, chronić — to, co jeszcze zostało.

Więc następnym razem, gdy będziecie oglądać dokument o kākāpō lub czytać o dziwacznej ptasiej faunie Nowej Zelandii, pamiętajcie: ta historia sięga znacznie, znacznie dalej wstecz, niż ktokolwiek z nas sobie wyobrażał. I dzięki temu niesamowitemu odkryciu w jaskini wreszcie zaczynamy czytać te wcześniejsze rozdziały.

Źródło: Naukowcy otwierają milionletnią kapsułę czasu ukrytą pod Nową Zelandią