Zęby jak u rekina? Japończycy pracują nad czymś niesamowitym
Muszę wam opowiedzieć o czymś, co mnie dosłownie zamurowało, gdy pierwszy raz o tym przeczytałam.
Straciłeś ząb? Nie ma problemu. Po prostu wyrośnie ci nowy.
Skąd to szaleństwo?
Grupa naukowców z Japonii pracuje nad czymś, co brzmi jak czysta fantastyka naukowa. Tworzą lek, który ma umożliwić ludziom wyhodowanie trzeciego kompletu zębów. Nie implanty, nie protezy — prawdziwe, zupełnie nowe zęby.
Cała magia tkwi w białku o nazwie USAG-1. Ono działa jak biologiczny znak stop — hamuje rozwój zębów. Naukowcy doszli do wniosku, że jeśli zablokujemy to białko, możemy zdjąć hamulec i pozwolić zębom się formować.
I teraz robi się ciekawie: to już działa u myszy. Prawdziwych, żywych myszy, którym po podaniu leku wyrosły nowe zęby. Jeśli jesteś podobna do mnie, twoje myśli teraz lecą w jednym kierunku: "czekaj, to naprawdę może działać też u ludzi?"
Od myszy do ludzi
Agencja nie zasypiała sań. Zespół przeszedł do badań na ludziach — i co najważniejsze — zakończył pierwszą fazę testów. Trzydziestu zdrowych mężczyzn, z których każdy miał przynajmniej jeden brakujący trzonowiec, przetestowało pięć różnych dawek. Głównym celem było bezpieczeństwo (no jasne — nikt nie chce robić ludziom krzywdy w jamie ustnej). Wyniki wyszły na tyle dobre, że można iść dalej.
To naprawdę ogromna wiadomość. Nie, jeszcze nie hodujemy zębów u ludzi. Ale nauka posuwa się naprzód w sposób realny i udokumentowany.
Doktor Katsu Takahashi, główny badacz, goni za tym marzeniem od czasów studiów. Wyobraź sobie, że poświęcasz całą karierę czemuś, co większość ludzi uznałaby za niemożliwe. Tak właśnie wygląda jego historia. W wywiadzie dla japońskiej gazety powiedział, że "pomysł na wyhodowanie nowych zębów to marzenie każdego dentysty." Uwielbiam ten cytat, bo pokazuje, że za nauką stoją prawdziwi ludzie z pasją — to nie jest jakieś zimne doświadczenie laboratoryjne.
Co naprawdę fascynujące
Pamiętacie, jak wspomniałam, że mamy dwa komplety zębów? (Mleczne, a potem stałe.) Otóż Takahashi uważa, że możemy mieć w ustach ukryte zaczyny trzeciego kompletu. To tak zwany "trzeci grzebień zębowy". Teoria mówi, że ta uśpiona zdolność do tworzenia zębów po prostu czeka na właściwy sygnał.
Skąd wiemy, że ta potencjalna możliwość w ogóle istnieje? Czasami ludzie rodzą się z dodatkowymi zębami — to stan zwany hiperdoncją. Skoro organizm czasem potrafi zrobić za dużo zębów, może uda nam się sprawić, żeby robił właściwą ilość we właściwym czasie. To całkiem eleganckie, kiedy się nad tym zastanowić — nie wymyślamy czegoś nowego. Po prostu usuwamy przeszkody stojące na drodze czegoś, co organizm i tak już potrafi zrobić.
Ale nie dajmy się ponieść
Muszę być z wami szczera, bo uważam, że to ważne. Tak, to ekscytujące. Tak, nauka wygląda obiecująco. Ale droga od pierwszej fazy badań do prawdziwego leczenia jest długa i pełna przeszkód.
Firma stojąca za tym — Toregem BioPharma — planuje praktyczne zastosowanie na 2030 rok. To ich cel, nie gwarancja. A tu ciekawostka: pierwsi pacjenci raczej nie będą dorosłymi, którzy stracili zęby przez próchnicę czy choroby dziąseł. Zamiast tego zaczną od osób, które od urodzenia mają brakujące zęby stałe — tak zwana hipodoncja wrodzona. To ma sens z perspektywy badań; to bardziej określony problem do rozwiązania.
Więc choć sześćdziesięciolatek liczący na uniknięcie protezy raczej nie będzie pierwszym beneficjentem, te badania mogą zmienić życie dzieciom, które przyszły na świat bez zębów, które powinny mieć.
Większy obrazek
To, co znajduję najbardziej fascynujące w tych badaniach, to nie sam proces odrastania zębów. Chodzi o to, co to oznacza. Wchodzimy w erę, w której zaczynamy rozumieć instrukcję obsługi ludzkiego ciała z niesamowitą precyzją. Potrafimy zidentyfikować, który pojedynczy gen zmienia liczbę zębów. Możemy celować w konkretne białka i je blokować. Coraz lepiej potrafimy powiedzieć ciału: zrób to, co już wiesz jak zrobić, ale może zapomniałeś albo nie dokończyłeś.
To naprawdę niezwykłe.
Toregem pozyskał prawie 30 milionów dolarów na rozwój, z planami drugiej fazy badań w Japonii i przyszłą ekspansją do USA. To prawdziwe pieniądze stawiane na prawdziwe rezultaty.
Więc gdzie jesteśmy?
Szczerze? Pełni nadziei, ale cierpliwi. Nauka jest realna, naukowcy są poważni, a wstępne testy pokazują, że podejście jest na tyle bezpieczne, by kontynuować. Ale "na tyle bezpieczne, by kontynuować" to nie to samo co "udowodnione, że odrastają zęby u ludzi".
Mimo to pozwalaję sobie na ekscytację. Bo nawet jeśli to konkretne podejście się nie sprawdzi, sama idea — że moglibyśmy wykorzystać uśpiony potencjał biologiczny do regeneracji części ciała — może zrewolucjonizować medycynę w sposób, którego jeszcze nie potrafimy przewidzieć.
Wyobraź sobie świat, w którym utrata zęba to żaden problem. Gdzie implanty i protezy stają się reliktami przeszłości, barbarzyństwem dawnych czasów. Gdzie twoje ciało po prostu... rośnie to, czego potrzebuje.
Nie jesteśmy jeszcze w tym miejscu. Ale po raz pierwszy w historii ludzkości możemy szczerze powiedzieć: nad tym pracujemy.
I szczerze? To dość ekscytujące.
ŹRÓDŁO: Popular Mechanics - Humans Have a Third Set of Teeth, New Medicine May Help Them Grow