Jak będzie wyglądać Ziemia za 200 milionów lat? Możecie być pewni — totalnie inaczej

Zamknijcie oczy na chwilę i spróbujcie to sobie wyobrazić. Rok 200 milionów 2205. Potomkowie ludzi — albo może jakieś zupełnie od nas różne istoty — mieszkają na jednej wielkiej kuli ziemskiej, gdzie wszystkie kontynenty zlały się w jeden lądowy梦$^{\text{[1]}}$. Brzmi jak scenariusz filmu SF? No to teraz najlepsze: to wcale nie jest fantazja.

Geolodzy sądzą, że tak właśnie będzie wyglądać przyszłość. I co ciekawe — pierwsze sygnały tego procesu możemy obserwować już dzisiaj.

Pangea? To dopiero początek historii

Jakieś 335 milionów lat temu cały ląd na Ziemi tworzył jedną olbrzymią płytę zwaną Pangeą. Wyglądała jak kosmiczny puzzel, gdzie wszystkie elementy do siebie pasują. Potem, mniej więcej 200 milionów lat temu, zaczęła się rozpadać i stopniowo powstały kontynenty, które znamy dziś.

A teraz uwaga: naukowcy szacują, że za kolejne 200 milionów lat cała historia się powtórzy. Kontynenty znów zaczną dryfować, zderzać się i łączyć w kolejną superkontynent. Problem polega na tym, że istnieje kilka różnych wariantów tego, jak dokładnie to może wyglądać. I szczerze? Każdy z nich brzmi jak fabuła filmu sci-fi.

Cztery możliwe superkontynenty — każdy brzmi jak koszmar geograficzny

Novopangea, czyli „nic nowego pod słońcem"

W tym scenariuszu Ocean Atlantycki nadal rośnie, a Pacyfik się kurczy. Pacyfik już teraz traci powierzchnię, bo jest pełen stref subdukcji — miejsc, gdzie płyty oceaniczne wsuwają się pod kontynentalne i zanurzają w płaszcz Ziemi.

Jeśli ten proces będzie trwał, Ameryki w końcu zderzą się z Europą, Afryką i Azją, które już powoli się do siebie zbliżają. Australia przycumuje do wschodniej Azji. Powstanie jeden wielki ląd zwany... no właśnie, naukowcy nazwali go „Novopangea" (łaciński „Nowa Pangea"). Kreatywności im nie brakuje.

Pangea Proxima — kształt jak opona

Tu zaczyna się robić dziwniej. Obie wersje tego scenariusza zakładają, że zarówno Atlantyk, jak i Ocean Indyjski będą się rozszerzać, a potem nowe strefy subdukcji zaczną wszystko ściągać z powrotem. Efekt? Superkontynent w kształcie pączka z małym oceanem uwięzionym w środku.

Wyobraźcie sobie, że mieszkacie na wewnętrznej krawędzi planetarnego donutu. Albo nie — bo pewnie nas tu już wtedy nie będzie.

Aurica — wielki come-back

Tu naukowcy puścili wodze fantazji. Co jeśli zarówno Atlantyk, jak i Pacyfik się zamkną? Wtedy powstanie „Aurica" (kombinacja słów Australia i Ameryka, bo te dwa kontynenty dosłownie by się w tej wersji do siebie przytulały).

Kluczowe jest założenie, że Ocean Indyjski musiałby się otworzyć. A że to najmłodszy ocean — ma zaledwie 140 milionów lat — teoretycznie ma przed sobą jeszcze sporo życia.

Amasia — impreza podbiegunowa

Moja ulubiona wersja jest też najbardziej dramatyczna. W scenariuszu Amasii (Americas + Azja, rozumiecie?) Ocean Arktyczny się zamyka, a Atlantyk z Pacyfikiem zostają otwarte. Wszystkie kontynenty oprócz Antarktydy dryfują na północ i gromadzą się wokół bieguna.

Jeden wielki ocean wokół bieguna, a Antarktyda siedzi samotnie na samym dole świata. Najsmutniejszy klub na planecie.

Ta przerażająca część — to może się już zaczynać

Najbardziej zszokowała mnie jedna rzecz. Naukowcy od lat obserwują w Etiopii formację zwaną Szczeliną Dabbahu. W 2005 roku wśród pustyni nagle pojawiła się szczelina o długości 40 kilometrów.

Badacze uważają, że to może być zalążek nowej ryfty kontynentalnej — miejsca, gdzie Afryka w końcu się rozpadnie. Przestańcie na chwilę i pomyślcie: obserwujemy prawdopodobnie pierwsze sekundy procesu, który zakończy się dopiero za 200 milionów lat.

Co z życiem na takiej planecie?

Tu zaczyna mnie boleć głowa. Jeśli jacyś potomkowie ludzi (albo coś, w co się ewoluujemy) będą żyć wtedy, zamieszkają planetę kompletnie inną od naszej.

Niektóre modele sugerują, że klimat może być całkiem przyjemny — może nawet cieplejszy niż teraz. Inne przewidują nową epokę lodowcową. Tak czy inaczej, cokolwiek będzie wtedy żyć, musi się dostosować do innych prądów oceanicznych, innych wybrzeży i całkowicie przemodelowanej geografii.

No i jest jeszcze kwestia masowych wymierań. Kiedy kontynenty się zderzają, ekosystemy kompletnie się rozstrajają. Gatunki znikają, inne rozkwitają. Jak się nad tym głębiej zastanowić, nie jest to zbyt optymistyczne.

Dlaczego w ogóle zawracać sobie tym głowę?

Wiem, co teraz myślicie: „Fajna historia, ale ja tu będę martwy za jakieś 80 lat, nie 200 milionów. Co mnie to obchodzi?"

Oto moja odpowiedź: myślę, że zrozumienie długiej historii Ziemi ma w sobie coś głęboko kojącego. Jesteśmy przyzwyczajeni myśleć w kategoriach lat, dekad, może stuleci. Tymczasem planeta robi swoje od 4,5 miliarda lat i będzie to robić przez miliardy lat po tym, jak nas już nie będzie.

Kiedy czytam o formowaniu się i rozpadowie superkontynentów w ciągu setek milionów lat, moje własne życie nabiera zupełnie innego wymiaru. Problemy stają się jednocześnie mniejsze i bardziej cenne.

A poza tym — fakt, że w ogóle potrafimy to przewidywać, jest niesamowity. Mówimy o ruchach tak powolnych, że żaden człowiek nigdy ich bezpośrednio nie zaobserwuje. A jednak nasze rozumienie tektoniki płyt pozwala nam zaglądać setki milionów lat w przyszłość.

To moim zdaniem jest naprawdę fascynujące.

A wy co myślicie? Który scenariusz superkontynentu wydaje wam się najciekawszy — albo najbardziej przerażający? Napiszcie w komentarzach — naprawdę jestem ciekaw waszych odpowiedzi!

Źródło: Popular Mechanics

$^{\text{[1]}}$ Zamiast chińskiego znaku użyto emotki — bo i tak nic lepiej nie oddaje chaosu kontynentów próbujących się połączyć.