No to mnie zaskoczyli

Muszę się przyznać — tego się nie spodziewałem.

Od lat słyszymy o straszliwej „bombie węglowej" czającej się pod zmarzliną Arktyki. Wieczna zmarzlina — ta永久nie zamrożona warstwa pokrywająca ogromne obszary północnych szerokości geograficznych — przedstawiana była jako uśpiony potwór, który powoli budzi się w miarę ocieplania klimatu. I szczerze mówiąc, nauka w tym zakresie jest przerażająca. Biliony ton starożytnej materii organicznej zamrożonej przez tysiące lat rozmraża się, a kiedy to następuje, drobnoustroje budzą się głodne i zaczynają się pożywiać, uwalniając cały zmagazynowany węgiel jako gazy cieplarniane do atmosfery.

Ale tutaj zaczyna się najciekawsze.

Grupa badaczy ze Szwecji i Chin właśnie opublikowała badanie w Nature, które ujawnia fascynujący zwrot w tej opowieści. I szczerze mówiąc, to właśnie takie odkrycia sprawiają, że nauka jest tak cholernie ekscytująca — bo natura nigdy nie jest tak prosta, jak nam się wydaje.

Niewidzialny sprzymierzeniec

Oto co się dzieje. Kiedy zmarzlina się rozmraża, nie tylko uwalnia węgiel do powietrza. Jednocześnie zachodzi coś innego. Cała ta zamrożona warstwa to w zasadzie wieko przykrywające krajobraz. Pod nią kryją się minerały — mnóstwo minerałów — które przez wieki były odcięte od wody i powietrza.

Gdy lód się topi i woda zaczyna przepływać przez świeżo odsłonięte skały, coś pięknego (z perspektywy klimatycznej, rzecz jasna) zaczyna się dziać: wietrzenie chemiczne nabiera rozpędu.

Pomyślcie o tym tak. Pamiętacie szkolne wulkany z sodą oczyszczoną i octem? Wietrzenie chemiczne jest trochę podobne — minerały w skale reagują z wodą i dwutlenkiem węgla, a te reakcje faktycznie pochłaniają CO2 z atmosfery. Węgiel zostaje zamknięty w formach rozpuszczonych, które ostatecznie trafiają do oceanu.

Całkiem sprytne, prawda?

Wyprawa na Dach Świata

Badacze nie tylko teoretyzowali na ten temat w laboratorium. Wybrali się na Wyżynę Qinghai-Tybetańską — często nazywaną „Trzecim Biegunem", bo to największy zamrożony region wysokościowy poza samymi biegunami — i przebadali 50 rzek płynących przez różne warunki zmarzlinowe.

Zmierzyli wszystko: emisje CO2 z rzek, węgiel rozpuszczony, znaczniki izotopowe (wyrafinowane odciski palców, które mówią skąd węgiel pochodzi) i uruchomili modele geochemiczne, żeby złożyć cały obraz w całość.

To, co znaleźli, było niezwykłe.

Na obszarach, gdzie zmarzlina stała się plackowata lub nieciągła, pochłanianie węgla przez wietrzenie było tak potężne, że faktycznie przewyższało ilość węgla uwalnianego przez rzeki. W niektórych zlewniach wietrzenie skał kompensowało PONAD 100% emisji rzecznych — co oznacza, że system był faktycznie netowym pochłaniaczem węgla, a nie jego źródłem.

W całym badanym regionie wietrzenie kompensowało średnio około 35% emisji CO2 z rzek. Nie najgorzej jak na proces geologiczny, o którym nikt specjalnie nie mówił.

Dlaczego to jest ważne (i dlaczego nie powinniśmy się zbyt ekscytować)

Zanim zaczniemy zbiorowo odetchnąć z ulgą i myśleć „Kryzys zażegnany, natura nas chroni!" — zwolnijmy nieco.

To nie jest wolny wyrok uniewinniający. Badacze podkreślają, że cykl węglowy w rozmrażających się środowiskach jest szalenie złożony. Niektóre reakcje wietrzenia mogą faktycznie uwalniać CO2, w zależności od tego, jakie minerały biorą w nich udział. A oto sedno sprawy: nawet jeśli procesy geologiczne kompensują część emisji, biologiczne emisje z rozkładającej się starożytnej materii organicznej wciąż zachodzą na bezprecedensową skalę.

Ale to badanie robi coś innego — całkowicie odwraca narrację o topniejącej zmarzlinie.

Przez lata narracja brzmiała: „Zmarzlina topnieje = katastrofa klimatyczna = więcej emisji = ocieplenie = więcej topnienia." Droga w jedną stronę do zagłady. Ale to badanie pokazuje, że rzeczywistość jest o wiele bardziej nuansowana. To nie tylko źródło emisji — to dynamiczny system, w którym biologiczny i geologiczny cykl węglowy są ze sobą powiązane w sposób, który dopiero zaczynamy rozumieć.

Profesor Jan Karlsson z Uniwersytetu w Umeå powiedział to idealnie: „Aby zrozumieć, czy rozmrażanie zmarzliny ostatecznie wzmacnia czy łagodzi ocieplanie klimatu, musimy wziąć pod uwagę zarówno węgiel uwalniany ze starożytnych gleb, jak i węgiel pochłaniany przez wietrzenie skał."

To oznacza, że nasze modele klimatyczne — te, od których politycy zależą przy podejmowaniu decyzji o naszej przyszłości — mogą brakować kluczowego elementu układanki. Jeśli nie uwzględniamy tego geologicznego pochłaniacza węgla, możemy przeszacowywać ocieplenie wynikające z topnienia zmarzliny.

Szerszy obraz

Oto co uważam za najbardziej zastanawiające w całej tej sprawie: przypomina nam to, że systemy Ziemi są odporne w sposób, który często niedoszacowujemy. Przez tysiąclecia te procesy działały w równowadze. Zmarzlina trzymała minerały w zamknięciu, ograniczając wietrzenie. Teraz ta równowaga się zmienia, i choć strona biologiczna (rozkład) wyraźnie przyspiesza, strona geologiczna też reaguje.

Czy to daje nam więcej czasu? Może. Czy to powód, żeby odpuścić redukcję emisji? Absolutnie nie. Ale lepsze zrozumienie tych sprzężeń zwrotnych mogłoby sprawić, że nasze prognozy klimatyczne byłyby dokładniejsze, a strategie adaptacyjne skuteczniejsze.

Podsumowując? Natura jest skomplikowana. Naprawdę, naprawdę skomplikowana. Im więcej się uczymy, tym bardziej uświadamiamy sobie, że te „proste" historie, które opowiadamy o katastrofie (lub zbawieniu) środowiskowym, zwykle czegoś ważnego nie uwzględniają.

To nie jest powód do rozpaczy — to powód, żeby nadal słuchać, nadal badać i pozostać pokornym wobec tego, co, jak nam się wydaje, wiemy.

Źródło: ScienceDaily