Toen een grot een tijdmachine werd
Stel je voor: je vindt een menselijk skelet dat ouder is dan de geschiedenis zelf. Meer dan 11.000 jaar oud. Precies dat gebeurde in een stille grot in Cumbria, Engeland. De plek heet Heaning Wood Bone Cave en leverde een bijzondere vondst op.
Het skelet was van een klein meisje, waarschijnlijk tussen de tweeënhalf en drieënhalf jaar oud. Ze leefde in de vroege steentijd, een periode waarin mensen nog leefden als jager-verzamelaars. Geen landbouw, geen dorpen, geen geschreven taal.
DNA onthult wat botten verbergen
Uit het skelet konden wetenschappers niet meteen opmaken of het een jongen of een meisje was. Pas toen onderzoekers van de University of Central Lancashire DNA uit de botten haalden, werd duidelijk dat het om een meisje ging. Dat is zeldzaam bij zulke oude vondsten. Meestal weten we van jonge kinderen uit die tijd alleen het geslacht niet, maar ook de leeftijd blijft vaak een schatting.
Volgens hoofdonderzoeker Rick Peterson is dit de eerste keer dat ze zo zeker kunnen zijn over zowel de leeftijd als het geslacht van een kind uit die periode. Een belangrijke stap voor de archeologie.
Een afscheid met zorg
Wat de vondst nog bijzonderder maakt, is de manier waarop het meisje begraven lag. Naast haar lagen sieraden: een doorboorde tand van een hert en kralen. Dat wijst erop dat iemand haar met aandacht heeft begraven. Niet zomaar ergens neergelegd.
Rick Peterson denkt dat grotten voor deze mensen een speciale betekenis hadden. Net zoals veel latere culturen bepaalde plekken als heilig beschouwden. Sommige jager-verzamelaars zien grotten nog steeds als een toegang tot de geestenwereld. Dat zou verklaren waarom we in Noord-Europa meerdere vroegmesolithische begraafplaatsen in grotten aantreffen.
Een man die bleef graven
Zonder Martin Stables was deze vondst nooit gedaan. Hij komt uit de buurt en is geen betaald archeoloog, maar een enthousiasteling die vanaf 2016 zelf op zoek ging naar wat er nog onder de grond lag. Hij vond het fascinerend dat er in zijn eigen omgeving misschien nog herinneringen waren aan mensen die zo lang geleden leefden.
Hij noemde het meisje ‘Ossick Lass’, naar een oud dialectwoord voor ‘meisje uit Urswick’. Hij wilde haar verbonden houden met de regio waar ze stierf. Tien jaar lang heeft hij gegraven. En wat hij vond, was een zorgvuldige begrafenis van een kind. Een moment dat hem raakte: “Ik was de eerste die weer kon zien hoe iemand haar op een liefdevolle manier heeft begraven.”
Waarom het noorden zo arm aan vondsten is
Als je in Engeland op zoek gaat naar mesolithische menselijke resten, vind je die meestal in het zuiden. De reden is simpel: de ijstijd heeft het noorden zwaar onder druk gezet. Gletsjers maalden het landschap om en veel archeologische lagen werden weggevaagd. Daarom zijn vondsten zoals deze bijzonder zeldzaam.
Tot nu was de oudste bekende menselijke begrafenis in Noord-Brittannië ongeveer 10.000 jaar oud. Dit meisje is dus een paar honderd jaar ouder.
Een grot met een lange geschiedenis
Heaning Wood Bone Cave bleek geen eenmalige vondst. Er zijn tot nu toe acht mensen gevonden, verspreid over drie verschillende tijdvakken. De oudste begrafenis is die van het meisje, 11.000 jaar ago. Daarna komen een paar duizend jaar later andere mensen die de grot opnieuw als begraafplaats gebruikten. Alle begrafenis
De grot heeft dus een lange geschiedenis als speciale plek.