Μια Κοιλάδα Μακριά Σαν την Ιταλία στον Άρη

Φαντάσου μια τεράστια κοιλάδα να διασχίζει ολόκληρο πλανήτη. Δεν τη σμίλεψαν ποτάμια αργά-αργά. Τη φιλοτέχνησαν κατακλυσμιαίες πλημμύρες πριν δισεκατομμύρια χρόνια. Λέγεται Shalbatana Vallis. Είναι από τα πιο εντυπωσιακά γεωλογικά θαύματα του Άρη.

Το διαστημόπλοιο Mars Express, που γυρίζει γύρω από τον Κόκκινο Πλανήτη από το 2003, μας δίνει φρέσκες, κοντινές φωτογραφίες. Κάθε φορά μαθαίνεις κάτι καινούργιο. Και μένεις με το στόμα ανοιχτό.

Πλημμύρες που Άλλαξαν τα Πάντα

Πριν 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια συνέβη κάτι τρελό. Υπόγεια νερά ξέσπασαν ξαφνικά στην επιφάνεια. Ρίγησαν σαν τσουνάμι μέσα από πέτρες και χώμα. Με ταχύτητες θηρίων.

Δεν ήταν ψιλόβροχο. Η Shalbatana είναι 10 χιλιόμετρα φαρδιά και 500 μέτρα βαθιά. Και μάλλον ήταν ακόμα πιο βαθιά παλιά. Άνεμοι, σκόνη και υλικά την γέμισαν σιγά-σιγά. Όπως θάβεται ένα ποτάμι με τα χρόνια.

Το Μπλε-Μαύρο Απόκρυφο

Στις νέες εικόνες ξεχωρίζει ένα μπλε-μαύρο κομμάτι. Επιστήμονες λένε ότι είναι ηφαιστειακή τέφρα. Την σκόρπισαν άνεμοι του Άρη για χιλιάδες χρόνια. Σαν δακτυλικό αποτύπωμα από παλιές εκρήξεις ηφαιστείων.

Προς έναν Αρχαίο Ωκεανό;

Η Shalbatana δεν είναι μόνη. Γύρω της άλλοι κανάλια νερού οδηγούν στην Chryse Planitia. Εκεί, μια από τις πιο χαμηλές πεδιάδες του πλανήτη.

Πού πήγε όλο αυτό το νερό; Ίσως γέμισε τεράστιο ωκεανό. Όταν ο Άρης ήταν ζεστός και υγρός. Όχι λιμνούλες. Πραγματικός ωκεανός.

Χαοτικό Έδαφος, Μεγάλη Ιστορία

Κοντά βλέπεις "χαοτικό έδαφος". Πέτρες σπασμένες, λόφοι τυχαίοι, ρωγμές παντού. Φαίνεται τρομακτικό.

Προήλθε από λιώσιμο υπόγειου πάγου. Ο πλανήτης ζεστάθηκε. Το έδαφος κατέρρευσε από πάνω. Σαν σπίτι χωρίς θεμέλια. Το ίδιο βλέπουμε και αλλού στον Άρη. Ήταν συνηθισμένο τότε.

Στρώματα Παλιών Εποχών

Η κοιλάδα κρύβει κρατήρες από μετεωρίτες. Κάποιοι φρέσκοι, άλλοι σβησμένοι από διάβρωση. Υλικά από εκρήξεις πετάχτηκαν μακριά.

Υπάρχουν και ίχνη λάβας. Ψύχθηκε, συρρικνώθηκε, δημιούργησε ρυτίδες στην επιφάνεια. Πλάι στέκονται μεμονωμένοι λόφοι, απομεινάρια παλιάς υψίπεδης περιοχής. Η διάβρωση τα ξεγύμνωσε.

Ένα Φυσικό Μουσείο

Η Shalbatana είναι σαν μηχανή του χρόνου. Δείχνει όλη την ιστορία του Άρη: πλημμύρες, ηφαίστεια, χτυπήματα αστεροειδών, αλλαγές κλίματος. Όλα χαραγμένα στις πέτρες.

Το Mars Express στέλνει δεδομένα 20+ χρόνια. Η κάμερά του αποκαλύπτει πώς έγινε ο Άρης έρημος και κρύος.

Γιατί να το Κοιτάξουμε;

Δεν είναι μόνο περιέργεια. Μαθαίνουμε πώς εξελίσσονται πλανήτες. Πώς κινείται το νερό. Τι γίνεται με κλιματικές αλλαγές.

Και για αποστολές ανθρώπων; Η γεωλογία και τα παλιά νερά είναι κλειδί. Ο Άρης υπήρξε άλλος πλανήτης. Αξίζει να τον μελετήσουμε.