De dag dat Boston verdronk in melasse

Oké, ik moet eerlijk tegen je zijn — toen ik voor het eerst hoorde over de Grote Boston Melasse Ramp van 1919, dacht ik dat iemand het verzon. Melasse? Een explosie? Een golf van plakkerig spul die mensen doodde? Het klinkt volkomen absurd.

Maar dit is 100% een waargebeurd verhaal, en eerlijk? Het is een van de meest fascinerende en woedende rampen die ik ooit heb gelezen.

Het begon allemaal met een vreselijke tank

Stel je voor: het is 15 januari 1919. De North End van Boston gaat gewoon zijn gang op een koude wintermiddag als plotseling — BOEM — een enorme tank van het bedrijf United States Industrial Alcohol ontploft. Een golf melasse raast met 55 kilometer per uur door de straten.

De tank bevatte meer dan twee miljoen gallon melasse (ja, je leest het goed), en die gaf het gewoon... op. Waarom? Omdat iemand besloot om een industriële tank te bouwen zonder ook maar één echte ingenieur te raadplegen.

Een middle manager genaamd Arthur P. Jell kreeg de leiding over de bouw. Het punt was — Jell had nul ervaring in de techniek. Nul. Maar dat weerhield de bovenbazen ervan om hem de leiding te geven over iets dat miljoenen gallons vloeistof onder druk moest vasthouden.

Zie je al waar dit naartoe gaat?

Extreem beknibbelen

Jell stond onder druk om snel klaar te zijn (is dat niet altijd zo?), dus hij nam enkele... laten we het "twijfelachtige" beslissingen:

• Hij sloeg het raadplegen van echte constructie-ingenieurs over
• Hij deed geen moeite met materiaalinspecties
• En hier komt het ergste — hij testte de tank nooit voordat hij hem vulde met miljoenen gallons melasse

De tank was zo haastig afgebouwd dat hij vrijwel direct begon te scheuren nadat hij was gevuld. Kinderen in de buurt verzamelden blijkbaar de lekkende melasse in emmers, in de veronderstelling dat ze gratis snoep kregen. (Achteraf gezien is dat zowel schattig als diep verontrustend.)

Mensen klaagden. De tank viel zichtbaar uit elkaar en stond oncomfortabel dicht bij woonhuizen. Een bezorgde manager, Isaac Gonzalez, nam zelfs ontslag nadat hij veiligheidsproblemen had aangekaart bij zijn bazen. Wat deed het bedrijf? Ze verfden de tank bruin om het kleverige spul dat naar buiten sijpelde te verbergen.

Je kunt dit niet verzinnen.

De perfecte (rampzalige) storm

Op 15 januari ontving het bedrijf een zending van 1,3 miljoen gallon melasse uit Cuba. Om het makkelijker te kunnen gieten, verwarmden ze het. Maar hier is wat er gebeurt als je hete vloeistof mengt met koude vloeistof: snelle gisting en gasproductie.

De tank — die al vol scheuren zat en amper overeind bleef — kon de druk niet meer aan.

Het resultaat? Een golf van bijna acht meter melasse die door de North End raasde met snelheden tot 55 kilometer per uur. Metaalstukken en klinknagels werden dodelijke projectielen. Gebouwen stortten in. Een treinspoor liep uit elkaar. Draden werden uit palen gerukt.

Een verslaggever van de Boston Post beschreef de scène: "Hier en daar worstelde een vorm — of het nu dier of mens was, was onmogelijk te zeggen. Alleen een opwelling, een geworstel in de kleverige massa, toonde waar leven was."

Eenentwintig mensen kwamen die dag om het leven. Nog eens 150 raakten gewond. Sommigen waren kinderen die stierven door verstikking in de dikke brij.

De nachtmerrie van het opruimen

En hier wordt het nog gekker. Hoe ruim je precies miljoenen gallons melasse op van stadstraten te midden van een Bostonse winter?

Het was verschrikkelijk.

Kraanwater wilde het niet wegspoelen. De melasse was op sommige plekken hard geworden, dus arbeiders moesten het doorsnijden en stukken in de haven kieperen. Voor de rest ontdekten ze dat zeewater het enige was wat de troep kon oplossen, dus pompten ze letterlijk oceaanwater door de straten.

De geur, naar wat ik heb gelezen, was afschuwelijk — gerotte, gistende zoetheid. Het opruimen duurde weken, misschien langer. Hele blokken waren met de grond gelijk gemaakt. Wat ooit een bruisend waterfrontgebied was, zag eruit als een oorlogsgebied.

Uiteindelijk toch rechtvaardigheid

Hier wordt mijn bloed van kokend: USIA probeerde aanvankelijk anarchisten de schuld te geven dat ze de tank hadden gesaboteerd. Echt? Anarchisten? Met melasse?

Toen die belachelijke bewering in duigen viel, dienden de slachtoffers en hun families claims in — heel veel. Uiteindelijk werden 119 claims samengevoegd tot wat de grootste class-action rechtszaak in de geschiedenis van Massachusetts werd tot dat moment.

Het duurde zes jaar voordat het bedrijf eindelijk verantwoordelijk werd gehouden. Zes jaar.

Wat leert dit verhaal ons?

Wat me bezighoudt aan dit hele verhaal: het was volledig te voorkomen. De waarschuwingssignalen waren overal. De scheuren, de lekken, de klachten, de manager die ontslag nam omdat hij zich zorgen maakte over veiligheid. Alles was er.

Maar hebzucht en strakke deadlines wonnen het van goede techniek en menselijke veiligheid.

Deze ramp leidde tot significante veranderingen in bouwvoorschriften en veiligheidsregels, maar die veranderingen kwamen te laat voor de 21 mensen die die januarimiddag in 1919 omkwamen.

Soms vraag ik me af wat er met de melasse zelf is gebeurd — waar het vandaan kwam, waar het naartoe ging, wat het had moeten worden. Maar meestal denk ik aan de gewone mensen die gewoon hun leven leidden en toevallig op de verkeerde plek waren.

De volgende keer dat je een industriële tank of faciliteit ziet, denk eraan: er zit vaak een verhaal achter die constructies. Soms is dat verhaal er een van tragedie, shortcuts en gevolgen die generaties lang meegingen.

En als je ooit de North End van Boston bezoekt, neem dan even de tijd om te denken aan de dag dat die buurt werd verzwolgen door een golf van kleverige zoetheid. Het is een verhaal dat het verdient om herinnerd te worden — niet alleen omdat het vreemd is, maar omdat het ons eraan herinnert waarom veiligheidsregels belangrijk zijn.

Want niemand zou ooit moeten ontdekken dat melasse net zo dodelijk kan zijn als elke andere natuurkracht wanneer menselijke nalatigheid meespeelt.

Bron: Popular Mechanics