Waar "droog" nog licht understatement is
Laat me je eerst even schetsen waar we het over hebben. De Atacama-woestijn in het noorden van Chili is niet zomaar droog — dit is droog-op-een-manier-die-de-planet-airish-droog-is. Sommige delen hebben in de hele geschreven geschiedenis geen druppel regen gezien. Wetenschappers sturen letterlijk Mars-rovers hier naartoe om ze te testen. Zó extreem is het er.
Dus als ik je vertel dat deze plek plots onder een dikke sneeuwlaag kwam te liggen, en daarna overspoeld werd met regen die letterlijk tien keer zoveel was als ze normaal in een heel jaar krijgen... ja, ik hoor je even flink met je ogen knipperen.
Wat er gebeurde
In augustus 2026 trokken een serie winterstormen over het noorden van Chili, en die waren niet van het zachte soort. Satellietbeelden van NASA's Landsat 8 en 9 legden de indrukwekkende voor-en-na-opnames vast, met het Chajnantor-plateau helemaal wit bedekt.
Dit hooggelegen gebied herbergt ALMA — de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array — simpelweg een van de krachtigste radiotelescopen die de mensheid ooit gebouwd heeft. Toen de sneeuw en orkaankrachtige winden toesloegen, deed ALMA wat elk verstandig stukje ultramodern apparatuur zou doen: het ging in overlevingsmodus.
Maar hier wordt het écht interessant. Een tweede storm trok eind augustus door het gebied en verspreidde sneeuw over de hele woestijn — van het Andesgebergte helemaal westwaarts tot vlak bij de Pacifische kust. Bij de havenstad Antofagasta. Dat hoort gewoon niet te gebeuren. Nooit.
Dus wat veroorzaakte dit?
De wetenschappers hebben er een naam voor: afgesnoerde lagedrukgebieden. Dit zijn lagedruksystemen die als het ware breken met de straalstroom en ronddwalen naar plekken waar ze niets te zoeken hebben. Stel het voor als een weersysteem dat verdwaald is tijdens een roadtrip en per ongeluk ergens terechtkwam waar het niet uitgenodigd was.
Maar dit specifieke evenement had nogal wat ongewone ingrediënten. Volgens René Garreaud, een atmosferisch wetenschapper aan de Universiteit van Chili, maakte het systeem dat de augustusstorm veroorzaakte deel uit van een uitzonderlijk grote trog — we hebben het over een weersysteem dat zich uitstrekte over een enorm deel van het zuidelijk halfrond.
Gooi daar nog eens flink wat vocht vanaf de kust bij, en plotseling heb je regen en sneeuw op plekken die misschien eens in de tien jaar neerslag zien. Garreaud noemde de regenvalcijfers "zelden gezien in dit anders extreem droge gebied."
Wacht, er viel zoveel regen?
Reken maar. In de kustplaats Taltal viel bijna 40 millimeter regen in slechts drie dagen. Om dat in perspectief te plaatsen: dat is ongeveer tien keer hun gemiddelde jaarlijkse regenval. In drie dagen.
Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik zou een beetje ongerust worden als mijn stad ineens van misschien 4 millimeter regen per jaar naar 40 millimeter in minder dan een week ging. En dat is precies wat er gebeurde.
De gevolgen waren ernstig. Modderstromen en plotselinge overstromingen sloegen door delen van noord-Chili. Duizenden mensen werden getroffen. Honderden woningen liepen ernstige schade op. Dit was niet zomaar een leuk weersfeitje — het was een volwaardige natuurramp.
Schuld aan El Niño?
Garreaud wijst naar een bekende boosdoener: El Niño. Wanneer El Niño-actief is, wordt het Pacifische hogedruksysteem dat het noorden van Chili normaal droog houdt zwakker. Tegelijkertijd ontstaat er vaker een blokkerend hogedruksysteem bij het zuidelijke puntje van Zuid-Amerika.
Wat betekent al dit atmosferische geschuif? Het verplaatst de stormbaan dichter naar de evenaar, waardoor het veel gemakkelijker wordt voor krachtige weersystemen om gebieden te bereiken die normaal koppig, koppig droog blijven.
Dus de augustusstormen waren niet helemaal willekeurig — ze pasten in een patroon dat steeds vaker voorkomt naarmate El Niño sterker wordt.
Wat dit ons vertelt
Hier word ik nou echt stil van. We denken vaak dat woestijnen die onveranderlijke, eeuwige landschappen zijn. En op veel manieren zijn ze dat ook — de Atacama is al miljoenen jaren ongelooflijk droog.
Maar klimaat staat niet stil. Weerspatronen verschuiven. Wat ooit een once-in-a-generation gebeurtenis was, kan zomaar iets worden dat we om de paar jaar zien. De regels die de Atacama zo droog maken, zijn er nog steeds, maar ze worden opzij geduwd door grotere, krachtigere krachten.
Het is een goede reminder dat zelfs de meest extreme plekken op aarde niet immuun zijn voor verandering. En eerlijk? Als ik een woestijn zie die eerst onder sneeuw verdwijnt en daarna krijgt te maken met flinke regenval, dan vraag ik me af wat voor andere "onmogelijke" dingen we straks steeds vaker gaan meemaken.
Eén ding is zeker: de mensen bij ALMA gaan de weersvoorspellingen vanaf nu een stuk scherper in de gaten houden.
Bron: ScienceDaily — https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260901010709.htm