Toen ik dit las, moest ik even gaan zitten

Eerlijk? Ik moest echt even slikken. We hebben het over de oude Egyptianen die de dood zo serieus namen dat ze hun graven volstopten met alles wat ze maar nodig zouden kunnen hebben in het hiernamaals. Canope-kruiken om hun organen te beschermen? Check. Amuletten voor bescherming? Uiteraard. Kleine figuurtjes — ushabti's genoemd — die eigenlijk al hun handwerk moesten doen terwijl zij zelf rustig in de afterlife konden zitten? Ja hoor, die hadden ze ook.

En voor de extra vooruitziende types? Die pakten nog een speciale rol in: wat wij nu het Dodenboek noemen.

Wat is het Dodenboek eigenlijk?

Even voor de duidelijkheid: de naam "Boek van de Doden" is een flinke versimpeling van hoe de oude Egyptianen het zelf zagen. Een betere vertaling zou zijn: "Hoofdstukken van het Overdag verschijnen". Het was eigenlijk een verzameling spreuken en magische formules die de overledene moesten helpen om door het hiernamaals te navigeren.

Denk eraan als een combinatie van: een reisgids, een survivalgids én een beschermingsamulet, allemaal samengeperst op één belangrijke papyrusrol.

Deze teksten waren enorm belangrijk in de oud-Egyptische godsdienst. Ze laten zien hoe mensen dachten over de dood, het hiernamaals, en wat er gebeurde nadat je de grens overstak. En het mooie is: ons begrip blijft groeien. Elke nieuwe vertaling en ontdekking voegt weer een puzzelstukje toe.

De ontdekking

En hier wordt het spannend. In het Al-Ghuraifa-gebied in Midden-Egyptië heeft een team iets bijzonders opgegraven: een begraafplaats uit het Nieuwe Rijk, zo'n 1550 tot 1070 voor Christus. Dat was de tijd van enkele van de beroemdste farao's, zoals Ramses II en Hatschepsut.

De vindplaats bevatte rotsgraven, mummies, amuletten, standbeelden, canope-kruiken én — hier komt ie — een lange papyrusrol met hoofdstukken uit de Dodenboek-traditie. Egyptische officials noemen het de eerste complete papyrus die in dit specifieke gebied is gevonden. En het was in verrassend goede staat.

Die rol zelf? Afhankelijk van welk rapport je leest, varieert de lengte tussen de 13 en 18 meter. Ruim veertig voet aan hiernamaals-instructies dus.

Waarom is dit zo bijzonder?

Ik heb even met een paar egyptologen gepraat, en ze zijn oprecht enthousiast — zij het voorzichtig. Lara Weiss, directeur van het Roemer und Pelizaeus Museum in Duitsland, wees erop dat als deze rol werkelijk zo lang en goed bewaard is gebleven, dit zeker een belangrijke vondst is.

Maar wat mij pas echt opviel: volgens Foy Scalf, egyptoloog aan de Universiteit van Chicago, is het uiterst zeldzaam om een Dodenboek aan te treffen in het graf waar het oorspronkelijk werd begraven. Laat dat even tot je doordringen. Deze dingen werden gemaakt voor graven, maar de meeste exemplaren die we nu hebben, zijn al lang gescheiden van hun oorspronkelijke context — ofwel door oude grafrovers, ofwel door latere opgravingen die niet zorgvuldig gedocumenteerd waren.

Maar er is meer

De papyrus was niet eens het enige bijzondere aan deze begraafplaats. De rapporten beschrijven stenen en houten doodskisten, duizenden amuletten én meer dan 25.000 ushabti-figuren. Ja, je leest het goed — vijfentwintigduizend. Dat is een heel legertje van die kleine standbeeldjes, klaar om in het hiernamaals flink aan het werk te gaan.

Een opvallend stuk was de beschilderde en gegraveerde kist van een vrouw genaamd Ta-de-Isa (ook wel Taji Ist), die beschreven wordt als de dochter van Eret Haru, de hogepriester van Djehuti in Al-Ashmunin. Haar graf bevatte houten dozen met canope-vazen, een complete set ushabti-standbeelden én een figuur van Ptah-Sokar, een begrafenisgod. Dit was duidelijk iemand van aanzien.

Het onafgemaakte verhaal

Wat ik zowel frustrerend als opwindend vind: de ontdekking is echt en ziet er vanbuiten indrukwekkend uit, maar hij wacht nog op de gedetailleerde documentatie en wetenschappelijke publicatie die hem volledig bruikbaar zal maken voor experts. Er zijn nog geen foto's vrijgegeven van de papyrus, en zonder een officiële publicatie die de tekst gedetailleerd beschrijft, kunnen specialisten niet alle claims volledig verifiëren.

Het voelt een beetje alsof iemand vertelt dat ze het meest geweldige aandenken mee naar huis heeft genomen van hun vakantie, maar dat ze de foto's nog niet wil laten zien.

Egyptische officials hebben wel laten weten dat de papyrus uiteindelijk te zien zal zijn in het Grand Egyptian Museum, dat in 2026 zijn deuren opent. Dus ooit — misschien binnenkort — kunnen we allemaal met eigen ogen zien wat voor stukje oud-Egyptische hiernamaals-voorbereiding dit is.

Tot die tijd? Geduld, en blijven raden naar wat die zestig voet aan oude tekst ons zou kunnen vertellen over hoe de Egyptianen aankeken tegen het grote mysterie dat ons uiteindelijk allemaal wacht.