De siliconenbom die niemand zag aankomen

We maken ons druk om microplastics en PFAS. Die eeuwigdurende gifstoffen die in ons bloed en drinkwater opduiken. Maar er sluipen nog sluipendere gasten mee: methylsiloxanen. Siliconenverbindingen die veel vaker in de lucht zweven dan gedacht. Je ademt ze dagelijks in. Meer dan PFAS of microplastics. En de langetermijneffecten? Niemand die het weet.

Waar komen ze vandaan?

Methylsiloxanen zijn gladde, waterafstotende stoffen. Ze zitten in cosmetica, verzorgingsspullen, industrieproducten en spullen thuis. Wetenschappers dachten altijd: ze verdampen gewoon uit die producten.

Tot onderzoekers van de Universiteit Utrecht en Rijksuniversiteit Groningen het doorhadden: auto's en schepen zijn de grote boosdoeners.

De link met motorolie

Motorolie bevat methylsiloxanen als smeermiddel. Pistonnen glijden soepel. Maar bij verbranding sijpelt een beetje olie mee. Normaal verbrandt dat. Deze siliconen niet. Ze overleven de hitte als superhelden. Ze ontsnappen via de uitlaat als fijnstof in de lucht.

Ontworpen om te overleven.

Hoe groot is het probleem?

Het team monsterde lucht wereldwijd. Steden, dorpen, bossen, continenten, arm en rijk. De uitkomsten schokken.

Steden barsten van de methylsiloxanen. In São Paulo meetten ze 98 nanogram per kubieke meter. Vergelijk dat met een Litouws bos (0,9 nanogram) of een Nederlands dorpje (2 nanogram). Verkeer = meer vervuiling.

En het stopt niet bij steden. Ze duiken op in kustgebieden en ongerepte bossen. Verkeer reikt ver.

Waarom moeten we dit serieus nemen?

De wetenschappers zijn voorzichtig. Maar hun boodschap is duidelijk: dit vraagt om spoedonderzoek.

Deze siliconen vormen 2 tot 4,3 procent van alle organische deeltjes in de lucht. Duizenden keren meer dan PFAS. Een van de meest voorkomende kunststoffen in onze atmosfeer.

En wij ademen het in.

Gezondheidsrisico's onbekend

Wat doet dit spul met je longen op lange termijn? Geen idee. Het team waarschuwt: dagelijkse blootstelling is hoog. Tijd om te onderzoeken.

Klimaatgevaar op de loer

Nog een twist: ze verstoren het klimaat. Methylsiloxanen beïnvloeden deeltjes in de lucht. Die deeltjes sturen wolkenvorming en ijsvorming. Ze veranderen oppervlaktespanning. De gevolgen? Nog onduidelijk. Maar met zulke hoeveelheden: negeren is dom.

De les

Dit leert ons weer: moderne gemakken hebben verborgen nadelen. We maken handige chemicaliën zonder te snappen wat ze in de natuur doen.

Verkeer veroorzaakt meer dan de helft van deze uitstoot. Meer auto's, meer siliconen in de lucht. Geen apocalyps. Maar wel een wake-upcall.

Goed nieuws: nu het bekend is, komt er meer onderzoek. Naar gezondheid, klimaat en oplossingen.

Voorlopig: wees alert. Deze siliconenvervuiler is alomtegenwoordig. Via je uitlaat de lucht in. Overal.

Raar hé, als je erover nadenkt.