De onverwachte draai in de evolutie van een oude hagedis

Stel je voor: een reptiel dat als jong nog op vier poten liep, maar als volwassene ineens op twee poten sprong. Klinkt als sciencefiction? Toch deed Sonselasuchus cedrus precies dat. Evolutie speelde hier een gekke truc over miljoenen jaren.

Onderzoekers van de University of Washington onthulden dit pas. Het toont aan hoe wild de natuur was in het Trias-tijdperk.

Geen dino, maar een krokodilverwant

Deze kleine hagedis leek op een dinosaurus, maar hoorde bij de shuvosauriden – verre familie van krokodillen. Volwassen exemplaren leken sprekend op de snelle ornithomimiden: tweebenige renners.

Het geheim? Jongen hadden even grote voor- en achterpoten. Maar bij het ouder worden schoten de achterpoten juist uit. Zo werd tweebenig lopen logischer. Grootte? Ongeveer zo groot als een poedel.

Slim speurwerk met botten

Promovendus Elliott Armour Smith mat honderden botten van verschillende leeftijden. Jongens: gebalanceerde poten. Volwassenen: enorme achterpoten, slanke voorpoten.

Zo zagen ze het patroon: groei maakte het tot een tweebenige lopers. Alsof het dier zichzelf heruitvond, generatie na generatie.

Schatgraving in Arizona

In Petrified Forest National Park groeven ze sinds 2014. Professor Christian Sidor vond bijna duizend botten in één laag. Nu zijn het er meer dan drieduizend. Een goudmijn voor paleontologen.

Dankzij al die fossielen zagen ze de hele groei van jong tot oud. Zelden zo'n complete puzzel.

Hoe zag het eruit?

Klein beestje, 60 centimeter hoog. Tandloze snavel als een vogel, grote ogen, holle botten. Licht en wendbaar, ideaal voor jagende in Trias-bossen vol ceders. Vandaar de naam: 'ceder-krokodilverwant'.

Evolutie die kopieert

Het mooiste: Sonselasuchus en dinosaurussen ontwikkelden dit onafhankelijk. Twee takken van de reptielenboom, dezelfde oplossing voor dezelfde problemen. Concurrentie in bossen leidde tot lichte, tweebenige jagers met snavel.

Dat heet convergente evolutie. Natuur herhaalt zichzelf briljant.

Opgravingen gaan door

De site raakt niet op. Meer dan dertig studenten en vrijwilligers delven door. Naast Sonselasuchus komen vissen, amfibieën en echte dino's tevoorschijn. Het blijft verrassen.

Waarom dit cool is

We dachten: eenmaal vierpotig, altijd vierpotig. Maar dit beest breekt die regel. Evolutie is flexibeler dan we wisten.

Paleontologie herschrijft constant de geschiedenis. Elke nieuwe vondst een feest. Precies daarom hou ik van deze wetenschap.