Sta eens even stil bij wat er gebeurt terwijl jij gewoon staat te wachten

De volgende keer dat je ergens staat te wachten — op de bus, in de supermarkt, waar dan ook — probeer dit eens te bedenken: dat gevoel van vastheid, van stevig op de grond staan? Je hersenen werken daar keihard aan. Zwaartekracht is niet iets waar we tegenaan duwen. Het is iets waar ons hele zenuwstelsel zich omheen heeft gebouwd.

Dit inzicht dook op tijdens een verrukkelijk stukje onderzoek dat ik recent tegenkwam, en eerlijk? Het heeft mijn blik op de ochtendspits voorgoed veranderd.

Onze hersenen zijnessentially verslaafd aan zwaartekracht

Onderzoekers van Birkbeck, University of London, hebben aangetoond dat zwaartekracht zo'n constante is geweest gedurende onze evolutie dat onze hersenen het simpelweg hebben ingebakken in hun basisprogrammering. Stel het je voor als software die ontworpen is met een specifieke verwachting: de "verwachting" dat er altijd een "beneden" zal zijn dat aan je trekt.

Je hersenen gebruiken zwaartekracht als referentiepunt voor alles — van het weten waar je ledematen zich bevinden tot het voorspellen hoe voorwerpen bewegen als je ze laat vallen. Constant aan het rekenen, allemaal buiten je bewustzijn om.

Maar wat gebeurt er als je die fundering wegtrekt?

De ruimte raakt je op onverwachte plekken

Laten we het hebben over Scott Kelly. De NASA-astronaut die een heel jaar doorbracht op het Internationale Ruimtestation terwijl zijn tweelingbroer Mark gewoon op aarde bleef. Wetenschappers hadden zo'n zeldzaam ingebouwd vergelijkingsperiment.

De resultaten waren... boeiend. Sommige van Kelly's telomeren — die beschermende doppen op je chromosomen die linked zijn aan veroudering — werden zelfs langer tijdens zijn verblijf in een baan. Ze werden weer korter na zijn terugkeer, maar toch. Dat is niet niks.

Zijn genexpressie onderging ook flinke veranderingen. De manier waarop zijn genen werden "aan-" of "uitgezet" verschoof op manieren die onderzoekers nog steeds proberen te doorgronden.

Maar hier wordt het echt fascinerend: een recent artikel in Frontiers in Psychology suggereert dat de langetermijneffecten verder kunnen reiken dan biologie. Misschien raken ze iets nog fundamenteelers — ons bewustzijn zelf.

Zouden we in de ruimte kunnen evolueren?

De theorie werkt zo: wanneer je hersenen plotseling zonder zwaartekracht moeten opereren, komen ze terecht in wat onderzoekers "totaal andere sensorische statistieken" noemen. Al die interne modellen die ze een heel leven lang hebben gebouwd, werken ineens niet meer.

De onderzoekers stellen voor dat over langere perioden — maanden of jaren in microzwaartekracht — de hersenen hun voorspellingen over hoe de wereld werkt zouden kunnen herijken. Dit zou mogelijk aspecten van het bewustzijn zelf kunnen veranderen.

Een onderzoeker trok een vergelijking (ze waarschuwde zelf dat het slechts een analogie is) met psychedelische toestanden. Niet dat ruimte iets weg heeft van drugs, maar beide scenario's zouden de voorspellingen van de hersenen flexibeler en aanpasbaarder kunnen maken.

Ik moet toegeben dat mijn eerste reactie was: dit klinkt een beetje vergezocht. En eerlijk gezegd zijn de onderzoekers zelf voorzichtig. Ze benadrukken dat dit theoretisch is. Er is meer experimenteel bewijs nodig, meer data, meer echte resultaten van langdurige ruimtemissies.

Maar het voelt ook als zo'n idee dat vreemd genoeg de moeite waard is om serieus te nemen.

De braakvlucht realiteitscheck

Aan de praktische kant hebben onderzoekers bestudeerd wat er gebeurt tijdens korte blootstellingen aan microzwaartekracht — zoals die "braakvlucht"-vliegtuigen die omlaag duiken om ongeveer dertig seconden gewichtloosheid te creëren. Mensen ervaren zeker desoriëntatie. Bewegingen coördineren wordt een stuk lastiger. Je hersenen glitchen even voordat ze zich aanpassen.

Een onderzoeker die ik las vertelde dat hij persoonlijk honderden van deze parabolen heeft meegemaakt en nooit ook maar iets wat leek op een psychedelische ervaring heeft gehad. Eerlijk punt. Korte tripjes en permanent leven in een baan om de aarde zijn totaal verschillende verhalen.

Toch, als je er goed over nadenkt: onze hersenen zijn opmerkelijk aanpasbaar. Verlies je gezichtsvermogen, dan worden andere zintuigen vaak scherper terwijl de hersenen zich herbedraden om het maximale te halen uit wat ze nog hebben. Misschien zou leven zonder zwaartekracht iets soortgelijks teweegbrengen — een fundamentele herstructurering van hoe we werkelijkheid verwerken.

Wat dit betekent voor ruimtereizen

Hier is waarom ik persoonlijk gefascineerd ben door dit onderzoeksveld: als de mensheid ooit een echt ruimtevarende soort wordt, hebben we het niet alleen over fysiek aanpassen aan nieuwe omgevingen. We hebben het misschien over onze nakomelingen die realiteit waarnemen en ervaren op manieren die we ons simpelweg niet kunnen voorstellen.

Dat is best diep als je er even bij stil staat.

Natuurlijk zijn we er nog lang niet. We hebben geen multi-generatie ruimtebewoners om te bestuderen. We staan nog in de beginfase van begrijpen hoe zelfs korte missies menselijke biologie en cognitie beïnvloeden.

Maar is het niet verbazingwekkend om over na te denken? Die ene constante die ons gevormd heeft sinds we eencellige organismen waren die in oude oceanen zweefden — zwaartekracht — zou uiteindelijk zijn greep op onze soort volledig kunnen verliezen. En wat uit die loslating tevoorschijn komt, zou iets totaal nieuws kunnen zijn.

Misschien lezen toekomstige mensen die in de ruimte geboren zijn dit artikel ooit en grinniken ze om hoe beperkt ons "aardgebonden bewustzijn" was. Of misschien bedanken ze ons voor het pionieren van het onderzoek dat hen hielp zichzelf te begrijpen.

Wat er ook gebeurt: reken mij maar bij de mensen die bijzonder nauwkeurig volgen waar dit heen gaat.

Bron: https://www.popularmechanics.com/science/a73672750/gravity-and-space-travel-affect-consciousness