Poep als wetenschapsinstrument
Stel je voor: je bent bioloog en je wilt een zeldzaam dier redden. Er zijn er nog maar 150 over. Wat doe je? Je duikt in hun poep.
Klinkt raar? Misschien. Maar wetenschappers van Edith Cowan University hebben er een slimme methode van gemaakt. Ze gebruiken DNA uit de uitwerpselen van de Gilbert’s potoroo om te achterhalen wat dit diertje precies eet. En dat levert verrassend veel informatie op.
Een klein beest met een groot probleem
De Gilbert’s potoroo is een kleine buideldier dat alleen in West-Australië voorkomt. Lange tijd dachten mensen dat hij uitgestorven was. Tot wetenschappers hem in 1994 opnieuw ontdekten in de natuur.
Sindsdien zit het dier nog altijd op de rand van verdwijning. De hele populatie leeft vrijwel op één plek. Een bosbrand in 2015 verwoestte negentig procent van dat leefgebied. Eén ongeluk en de soort kan verdwijnen.
Een kieskeurige eter
In gevangenschap lukt het nauwelijks om de potoroo te kweken. Het dier is extreem kieskeurig qua eten. Wat hij wil? Schimmels. Die graaft hij op uit de bodem, net zoals een truffelzoeker dat doet.
Maar schimmels zijn lastig te onderzoeken. Veel soorten zijn nog nooit beschreven. Daardoor wisten biologen nooit precies wat deze marsupials aten.
DNA uit poep
De onderzoekers kozen voor een slimme aanpak. In plaats van sporen onder de microscoop te bekijken, haalden ze DNA uit verse poepmonsters. Met een techniek genaamd eDNA metabarcoding konden ze exact bepalen welke schimmels de potoroo had gegeten.
Geen stress voor het dier. Geen ingrepen. Gewoon een kijkje in de maaltijd via de uitwerpselen.
Vergelijking met andere dieren
Ze deden hetzelfde bij drie andere Australische buideldieren: de quokka, de quenda en de bushrat. Ook zij eten schimmels en leefden vroeger op dezelfde plekken.
Door al die gegevens naast elkaar te leggen, konden de onderzoekers zien waar schimmels voldoende groeien om meerdere soorten te ondersteunen. Een soort kaart van goede ‘eetplekken’ dus.
Op zoek naar nieuwe leefgebieden
Met die informatie gaan biologen nu op zoek naar nieuwe plekken om extra groepen potoroos uit te zetten. Zo willen ze ‘verzekeringspopulaties’ creëren.
Als alle dieren op één of twee locaties zitten, is de kans op uitsterven groot. Een ziekte, een brand of een droogte kan dan alles vernietigen. Door ze over meerdere geschikte gebieden te verspreiden, vergroten ze de overlevingskansen.
Waarom dit ook voor ons belangrijk is
De potoroo graaft in de grond en verspreidt schimmelsporen. Dat maakt hem tot een ‘ecosystem engineer’. De schimmels die hij verspreidt, helpen planten groeien en houden de bodem gezond.
Kortom: door dit kleine dier te beschermen, help je tegelijkertijd een heel ecosysteem.
Hard werken aan kleine dingen
Australië’s wilde dieren hebben het zwaar. Katten en vossen jagen ze weg. Bossen verdwijnen. Het klimaat verandert.
In zo’n situatie is elke nieuwe vondst over wat een dier nodig heeft, waardevol. Ook al komt die informatie uit iets alledaags als poep.