Spook-DNA: het verborgen erfgoed in je lichaam

Luister, dit ga je even wilt zitten.

Onderzoekers van UC Berkeley hebben iets gevonden dat zo uit een sciencefictionfilm had kunnen komen. Ongeveer 1 procent van je DNA – ongeveer net zoveel als de meeste mensen van de Neanderthalers dragen – komt van een volledig mysterieus, ongeïdentificeerd soort. Een oude familielid dat zo lang geleden zijn sporen achterliet bij de mensheid dat we geen flauw idee hebben wie het was.

Wat is "spook-DNA" eigenlijk?

Stel het zo voor: je kent vast die DNA-tests die vertellen uit welke landen je voorouders kwamen. Wetenschappers doen zoiets vergelijkbaars, maar in plaats van naar landen en regio's kijken ze naar DNA van oude mensachtige familieleden – hominiden die honderdduizenden jaren geleden over de aarde liepen.

En hier wordt het vreemd. Toen onderzoekers Yulin Zhang en Arjun Biddanda goed keken naar het genoom van moderne mensen, vonden ze restjes DNA die beslist oud waren en beslist niet van Neanderthalers of Denisovamensen kwamen (de twee oude hominidengroepen die we het best kennen). Het was... iets anders. Iets wat we niet kunnen identificeren.

Vandaar de naam: "spook-DNA."

Hoe kwamen we aan dit mysterieuze DNA?

Het blijkt dat onze voorouders geen Einzelgängers waren. Vroege Homo sapiens hadden een actief sociaal leven. Ze paarden met andere hominidensoorten die naast hen leefden – soms werden deze soorten uiteindelijk opgenomen in ons genenpakket, en soms stierven ze om andere redenen uit.

Het lastige is dat dit spook-DNA nog verder teruggaat dan die bekende ontmoetingen met Neanderthalers en Denisovamensen. De onderzoekers schatten dat deze mysteriesoort rond een miljoen jaar geleden leefde. Best gek om over na te denken, toch?

Hier komt het echte bijzondere deel

Dit spook-DNA zit niet alleen in één populatie. De onderzoekers vonden bewijs dat deze introgressie – het chique woord voor wanneer genen tussen soorten worden uitgewisseld – alle moderne menselijke populaties trof, niet alleen Afrikanen, Europeanen of Aziaten.

"We vinden bewijs voor ten minste één spook-introgressie die voor de uittocht uit Afrika plaatsvond en bijdroeg aan alle hedendaagse populaties," schreven de onderzoekers in hun studie gepubliceerd in Science.

Dus dat betekent dat jouw overovergroot- (en nog veel meer groot-)moeder zich paarde met een lid van deze mysteriesoort, en dat die DNA via ontelbare generaties trouw is gekopieerd en doorgegeven totdat het in JOU belandde.

Dus wie was deze mysterieuze verwant?

Eerlijk? De onderzoekers hebben vermoedens maar geen solide antwoorden. Ze denken dat het Homo erectus of Homo heidelbergensis zou kunnen zijn, maar ze weten het niet zeker. Het kunnen soorten zijn die helemaal ontbreken in het fossielenbestand, of misschien is hun genetische signatuur gewoon te vervaagd om precies aan te wijzen.

En weet je wat zo leuk is? Binnen het Denisova-DNA (vooral in Oceanische bevolkingsgroepen) vonden ze sporen van nóg meer niet-geïdentificeerde familielijnen. Het lijkt erop dat onze stamboom niet alleen vertakte – het was praktisch een heel bos.

Waarom zou je hiervan op de hoogte moeten zijn?

Ik denk dat dit een van die ontdekkingen is die je anders naar jezelf laat kijken. Je draagt niet alleen genen van je ouders en grootouders met je mee. Je draagt genen van Neanderthalers, Denisovamensen en blijkbaar minstens één mysterieuze oude soort die we nog niet eens een naam hebben gegeven.

De onderzoekers zijn vooral geïnteresseerd in hoe deze spookgenen ons hebben geholpen te overleven en te evolueren. Sommige ervan lijken rollen te spelen in ons immuunsysteem en ons metabolisme. Met andere woorden: deze oude ontmoetingen maken mogelijk deel uit van de reden dat jij vandaag de dag leeft.

Best gek om over na te denken, toch? Elke keer dat je met je vinger over je telefoonscherm veegt of je schoenen strikt, kun je een klein deel van dat vermogen bedanken (of de schuld geven van) een miljoen jaar oude spookverwant.

We hebben waarschijnlijk nog veel meer oude DNA-monsters nodig – vooral uit Afrika en Azië – voordat we eindelijk een naam kunnen plakken op deze mysterieuze voorouder. Maar tot die tijd kunnen we allemaal genieten van het feit dat we lopende, ademende mozaïeken van evolutionaire geschiedenis zijn.

Wie had gedacht dat mens zijn betekende dat je zoveel geheimen in je cellen meedraagt?