Wacht even — Zijn mensen eigenlijk minder gewelddadig dan we dachten? Wetenschappers hebben iets verrassends ontdekt

Oké, ik moet iets met je delen dat me echt heeft verrast, en ik denk dat het jou ook zal verrassen.

We hebben allemaal het idee gehoord dat mensen geprogrammeerd zijn voor geweld. Je kent het argument wel — het zit in ons DNA vanaf onze oertijd, we zijn natuurlijke moordenaars, en al dat soort ongein. Het is het soort ding dat zo vaak wordt herhaald dat we het gewoon als een feit accepteren.

Maar wat als dat een enorme versimpeling is geweest?

Dat is precies wat een team onderzoekers van de University of Lincoln in het VK suggereert, en eerlijk gezegd? Hun bevindingen zijn heel logisch.

De mythe van "één type geweld"

Dit is wat me altijd dwarszat aan die theorieën dat "mensen van nature gewelddadig zijn": ze behandelen agressie alsof het maar... één ding is. Alsof je, als je het type bent dat gefrustreerd raakt in het verkeer, op dezelfde biologische continuüm zit als een bloeddorstige moordenaar.

Dat voelde voor mij nooit helemaal goed.

En volgens dit nieuwe onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Evolution Letters, blijkt dat mijn onderbuikgevoel er misschien wel naast zat.

Het onderzoeksteam — geleid door professor Bonaventura Majolo — bestudeerde patronen van agressie bij 100 verschillende primatensoorten, inclusief mensen. Wat ze vonden, werpt het idee dat agressie één enkele, verenigde eigenschap is, volledig omver.

Wat hebben ze eigenlijk ontdekt?

Hier wordt het interessant. De onderzoekers keken naar vijf verschillende vormen van agressie, variërend van alledaagse ruzies tot ronduit dodelijk geweld. En wat ze vonden was behoorlijk opmerkelijk:

Soorten die veel milde, alledaagse agressie vertoonden, waren niet noodzakelijkerwijs eerder geneigd om elkaar te vermoorden.

Laat me dat nog eens herhalen, want het is echt contra-intuïtief: hoge niveaus van kleine gevechtjes voorspelden geen hoge niveaus van dodelijk geweld.

Denk eens na over wat dit betekent. Het suggereert dat wanneer een collega tegen je snauwt omdat je hun lunch uit de koelkast in de kantine hebt gestolen, dat waarschijnlijk via een totaal ander biologisch mechanisme verloopt dan bijvoorbeeld georganiseerde oorlogsvoering. Bizar, toch?

Twee verschillende evolutionaire wegen

Volgens de onderzoekers lijken dodelijk gedrag, zoals het doden van volwassen rivalen of infanticide (jongdodend), hun eigen evolutionaire patronen te volgen — patronen die grotendeels losstaan van routineuze conflicten.

Dit is een heel belangrijk onderscheid. In plaats van dat geweld één groot "spectrum" is dat loopt van kleine discussies tot moord, lijkt het erop dat verschillende soorten agressie voortkomen uit totaal verschillende sociale en evolutionaire drukfactoren.

Professor Majolo verwoordde het goed toen hij zei dat "het biologisch onnauwkeurig is om soorten te rangschikken op basis van hun algemene neiging tot agressie."

En eerlijk gezegd? Dat is intuïtief logisch als je er echt over nadenkt. Een chihuahua die tegen alles blaft, is niet waarschijnlijker geneigd om aan te vallen en te doden dan een rustige, tamme hond. Het blafgedrag en het gevaarlijke gedrag voorspellen elkaar niet noodzakelijkerwijs.

Waarom is dit belangrijk?

Je denkt misschien: "Oké, een cool wetenschappelijk feitje, maar waarom zou ik me daar druk om maken?"

Dit is waarom ik dit zo fascinerend vind: het verandert het hele gesprek over de menselijke natuur.

Als milde agressie en dodelijk geweld inderdaad verschillende evolutionaire paden volgen, dan is de vraag misschien niet "Zijn mensen van nature gewelddadig?", maar eerder "Welke specifieke omstandigheden leiden tot dodelijk geweld?"

Dat verschuift de focus van een deterministisch beeld van de menselijke natuur ("we zijn zo geboren") naar iets dat genuanceerder is — het vraagt welke sociale, omgevings- en evolutionaire factoren de extreme geweld uit de grond helpen.

En dat voelt eerlijk gezegd als een hoopvoller kader. Het betekent dat als we kunnen begrijpen waarom dodelijk geweld ontstaat, we er misschien ook echt iets aan kunnen doen.

Het grotere plaatje

Ik weet niet hoe jij erin staat, maar ik ben de pessimistische (dat is het Chinese woord voor pessimistisch, voor het geval je je afvroeg) visie dat mensen simpelweg van nature gewelddadige wezens zijn die gedoemd zijn zichzelf te vernietigen, zat.

Dit onderzoek suggereert dat het verhaal ingewikkelder kan zijn — en misschien ook een beetje minder duister.

Natuurlijk betekent dit niet dat geweld niet echt is of dat het geen serieus probleem is. Dat is het absoluut wel. Maar begrijpen dat het misschien geen onvermijdelijk bijproduct is van onze basisnatuur? Dat is echt bemoedigend.

De volgende keer dat je ziet dat iemand zijn humeur verliest om iets kleins, neem dan misschien even de tijd om te beseffen dat wat je ziet waarschijnlijk geen voorproefje is van moorddadige razernij. Het is gewoon... mensen die menselijk zijn. Lichtelijk chagrijnige, af en toe irritante primaten die hun dag doorkomen.

En eerlijk gezegd denk ik dat dat een veel nauwkeuriger — en eerlijk gezegd, troostelijker — beeld is van wie we zijn.

Wat denk jij? Verandert dit onderzoek hoe jij naar de menselijke natuur kijkt? Laat je gedachten achter in de reacties — ik hoor je graag!

Bron: ScienceDaily, oktober 2026