Planetenbakken Gaat Los

Stel je voor: je roert deeg voor een taart, en ineens gaat de helft zijn eigen gang. Dat gebeurt nu in een verre melkweg. Astronomen zijn er beduusd van.

De Hubble-ruimtetelescoop maakte scherpe foto's van een jonge ster met een reusachtige schijf van gas en stof. Hier ontstaan planeten. Maar deze schijf is totaal niet zoals we dachten.

De Kosmische Hamburger

De officiële naam is IRAS 23077+6707. Het team noemt het "Dracula's Chivito" – een knipoog naar Transsylvanië en een Uruguayaanse sandwich. Van opzij lijkt het op een hamburger: donker midden, gloeiende lagen erboven en eronder. Prachtig om te zien.

Deze schijf is gigantisch: 400 miljard kilometer breed. Dat is veertig keer onze hele zonsfamilie, tot aan de ijzige rand. In het hart schuilt een jonge ster, of misschien twee, verstopt in stof.

Totale Wanorde

We verwachtten een nette, symmetrische schijf, als een draaiende plaat. Maar nee. Aan één kant schieten slierten gas en stof omhoog, als tentakels. De andere kant? Glad en rustig. Helemaal uit balans.

Kristina Monsch van het Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics zegt: "We kijken bijna recht van opzij. Dat toont hoe wild deze planeetkwekerijen zijn." Zulke details in zichtbaar licht zijn zeldzaam.

Wat Gebeurt Er?

Waarom deze scheefgroei? Misschien stroomt er nieuw spul in, of botsen nabije objecten. Het hele systeem is in volle chaos. We kijken live toe.

Joshua Bennett Lovell, mede-onderzoeker, was verbijsterd: "Hubble laat ons de rommel zien die schijven vormt tijdens planeetbouw." Perfect om meer te leren over planeetvorming.

Nieuwe Werelden in Aanleg

De schijf heeft 10 tot 30 keer Jupitermassa aan materiaal. Genoeg voor een heel sterrenstelsel vol reuzenplaneten. Misschien een kijkje in ons eigen verleden, maar dan reusachtig.

Monsch: "Meer vragen dan antwoorden. Maar deze beelden helpen ons planeetvorming te snappen, in allerlei omstandigheden."

Waarom Dit Boeit

Het heelal is chaotischer dan onze modellen voorspellen. Hubble, al 30 jaar aan de slag, blijft verrassen. James Webb pakt nu soortgelijke systemen op. Samen ontrafelen ze hoe planeten – inclusief de onze – uit stof geboren zijn.

Echt bizar, toch?