Ένας νέος βάτραχος, μια κρυφή κραυγή και ένα ξύπνημα που χρειαζόμαστε

Πρέπει να σας πω κάτι. Με εντυπωσίασε για τα καλά.

Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα ολοκαίνουργιο είδος βατράχου στα δάση που πλημμυρίζουν κατά εποχές στο δυτικό Αμαζόνιο. Το ονόμασαν Adenomera varcena. Και ξέρετε τι είναι το πιο τρελό; Αυτό το μικρό πλάσμα κρυβόταν σχεδόν μπροστά στα μάτια μας. Κάτω από τα φύλλα δασών που υπάρχουν μόνο για μέρος του έτους.

Τι το κάνει τόσο ξεχωριστό;

Ας το πάρουμε από την αρχή. Αυτός ο βάτραχος μοιάζει εξωτερικά σχεδόν απόλυτα με άλλους βατράχους του ίδιου γένους. Θα μπορούσες να τους μπερδέψεις χωρίς δεύτερη σκέψη.

Αλλά η επιστήμη έδειξε ότι πρόκειται για εντελώς διαφορετικά είδη. Πώς το κατάλαβαν; Δύο έξυπνα στοιχεία: το DNA τους και η φωνή τους.

Ναι, η φωνή. Κάθε είδος βατράχου έχει το δικό του μοναδικό κάλεσμα αναπαραγωγής. Ο Adenomera varcena κάνει έναν χαρακτηριστικό κοντό ήχο σε αργό ρυθμό. Σκέφου το σαν την προσωπική του μελωδία. Οι ερευνητές ηχογράφησαν αυτές τις κραυγές, τις σύγκριναν με συγγενικά είδη και επιβεβαίωσαν: το τραγούδι του ήταν διαφορετικό. Βρήκαν επίσης μια μικρή σωματική διαφορά: δεν έχει σκούρο σημάδι στην κάτω πλευρά του αγκώνα του.

Αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν "κρυπτική ποικιλότητα". Είδη που μοιάζουν απόλυτα αλλά είναι γενετικά ξαδέρφια. Είναι σαν να ανακαλύπτεις ότι ο γείτονάς σου δεν είναι ο γείτονάς σου αλλά κάποιος που απλά του μοιάζει καταπληκτικά.

Ένα ασυνήθιστο σπίτι

Υπάρχει κι άλλο.

Οι περισσότεροι βάτραχοι του γένους Adenomera ζουν σε ξηρά δάση. Τους αρέσει το στέρεο έδαφος κάτω από τα πόδια τους. Όχι όμως ο Adenomera varcena. Αυτός ευδοκιμεί σε δάση που πλημμυρίζουν κατά εποχές. Οικοσυστήματα που για μέρος του χρόνου βρίσκονται ολόκληρα κάτω από νερό.

Αυτό ήταν πλήρης έκπληξη. Αποδείχτηκε ότι αυτό το γένος έχει πολύ πιο ευέλικτο τρόπο ζωής απ' ό,τι νομίζαμε. Οι ερευνητές βρήκαν αυτούς τους βατράχους κοντά στους ποταμούς Moa και Crôa στην πολιτεία Acre της Βραζιλίας. Χορεύουν — ή ό,τι κάνουν οι βάτραχοι — σε δάση που αλλάζουν με τις εποχές.

Ο χρόνος τρέχει

Εδώ στεναχωριέμαι λίγο. Και νομίζω θα στεναχωριηθείτε κι εσείς.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα μοτίβα βροχοπτώσεων και πλημμυρών σε όλο το Αμαζόνιο. Επειδή αυτός ο βάτραχος έχει προσαρμοστεί σε έναν συγκεκριμένο κύκλο πλημμύρας, αλλαγές στο πότε και πόσο πλημμυρίζει το δάσος μπορεί να διαταράξουν την αναπαραγωγή του. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμα αρκετά για τον κύκλο ζωής του ώστε να προβλέψουν πόσο ευάλωτος είναι.

Αλλά υπάρχει μια μεγαλύτερη εικόνα που με συγκλόνισε: οι ερευνητές πιστεύουν ότι υπάρχουν πολλές ακόμα γενεαλογικές γραμμές Adenomera που δεν έχουν περιγραφεί επίσημα. Είδη που υπάρχουν αλλά δεν έχουν καν όνομα.

Και εδώ έρχεται το πιο σοβαρό σημείο, από τον ερευνητή Thiago R. Carvalho: είδη που δεν έχουν περιγραφεί επίσημα δεν μπαίνουν στους καταλόγους προστατευόμενων ειδών. Περνάνε κάτω από τα ραντάρ. Είναι νομικά και περιβαλλοντικά ευάλωτα. Μπορεί να εξαφανιστούν πριν καν μάθουμε ότι υπήρχαν.

Γιατί έχει σημασία να δίνουμε ονόματα

Όπως είπε ο ερευνητής Célio F. B. Haddad, ο ρυθμός καταστροφής των ενδιαιτημάτων ξεπερνά την ικανότητά μας να καταγράφουμε τι ζει εκεί. Κάθε φορά που περιγράφουμε ένα νέο είδος, του δίνουμε μια ευκαιρία. Δεν μπορούμε να προστατεύσουμε κάτι που δεν ξέρουμε καν ότι υπάρχει.

Λοιπόν, αυτός ο μικροσκοπικός βάτραχος με το μοναδικό τραγούδι και το ασυνήθιστο πλημμυρισμένο δάσος του δεν είναι απλώς ένα ενδιαφέρον επιστημονικό γεγονός. Είναι υπενθύμιση ότι ο πλανήτης μας είναι γεμάτος μυστικά για τα οποία τρέχουμε αγώνα δρόμου να προλάβουμε.

Σκεφτείτε το την επόμενη φορά που θα ακούσετε για μια νέα ανακάλυψη είδους. Καθένα έχει σημασία. Καθένα είναι μια μικρή νίκη σε έναν πολύ μεγαλύτερο αγώνα.

Πηγή: ScienceDaily