Waarom je op je 70ste nog steeds een instrument kunt leren spelen — en waarom je brein je dankbaar zal zijn

Laat me je iets vertellen wat me deze week echt raakte. Onderzoekers hebben ontdekt dat als je op je zeventigste een gitaar, keyboard of welk muziekinstrument dan ook oppakt, je daarmee mogelijk je geheugen beschermt. Niet zo'n vaag "het zou kunnen helpen" — ik praat over meetbare verschillen in hersenstructuur en denkvermogen.

Kan je brein op je 70ste nog wel veranderen?

Wat mij het meest frappeerde aan dit onderzoek: we dachten lang dat onze hersenen na een bepaalde leeftijd min of meer vastlagen. De gedachte was dat neuroplasticiteit — het vermogen van je brein om zich te herorganiseren — vooral iets was voor jonge mensen.

Maar deze studie van de Kyoto Universiteit wijst uit dat dit helemaal niet klopt.

De onderzoekers volgden een groep volwassenen die rond hun 73ste voor het eerst leerden musiceren. Na een eerste trainingsperiode van vier maanden ging de helft door met oefenen, terwijl de rest andere hobby's oppakte. Vier jaar later waren de verschillen opvallend.

Wat ontdekten ze precies?

De wetenschappers richtten zich op twee hersengebieden die de neiging hebben om te slinken bij het ouder worden: de putamen en het ** cerebellum**. Stel je de putamen voor als de rhitme-coördinator van je brein en het cerebellum als het gebied dat helpt bij timing en motorische controle. Beide zijn sterk betrokken bij het bespelen van een instrument.

Dit is wat er gebeurde:

• Mensen die stopten met spelen toonden een afname in verbale werkgeheugen (dat is je vermogen om informatie vast te houden en te verwerken — zoals een telefoonnummer onthouden terwijl je naar een pen zoekt) en hun rechter putamen was zelfs gekrompen.

• Mensen die bleven oefenen behielden hun geheugenprestaties en ondervonden niet dezelfde mate van hersenkrimp. Bovendien vertoonde hun cerebellum activiteit over bredere gebieden.

De hoofdonderzoeker, Kaoru Sekiyama, gaf toe dat ze werkelijk verrast waren. Zelfs zij hadden niet verwacht dat de effecten zo geconcentreerd zouden optreden in precies dezelfde hersengebieden die reageren op muziektraining bij jongere mensen.

Waarom muziek specifiek?

Ik heb al heel wat hersenonderzoek besproken, en eerlijk gezegd ontbreekt het niet aan studies die zeggen "doe puzzels" of "beweeg meer." Maar muziek lijkt anders te werken.

Wanneer je een instrument bespeelt, doe je niet één ding — je bent tegelijkertijd bezig met:

• Bladmuziek lezen (visuele verwerking)
• Vingerbewegingen coördineren (motorische controle)
• De maat en het ritme vasthouden (intern gevoel voor timing)
• Luisteren naar wat je speelt en bijsturen (auditieve feedback)
• Patronen en reeksen onthouden (geheugen)

Het is als een full-body workout voor je brein, vermomd als iets leuks. En in tegenstelling tot sudoku of kruiswoordraadsels zit er een fysiek, zintuiglijk element aan dat nog meer hersenpaden activeert.

"Het is nooit te laat"

Dat zijn Sekiyama's eigen woorden, en ik hou ervan. Te vaak praten we over hersengezondheid alsof het raam voor verbetering sluit rond je veertig of vijftig. Dit onderzoek is een mooie herinnering dat onze hersenen het vermogen behouden om te groeien en zich aan te passen.

Sekiyama maakte ook een punt dat ik ontzettend belangrijk vind voor de volksgezondheid: muziek zou een waardevol alternatief kunnen zijn voor mensen die moeite hebben met lichamelijke beweging. Als chronische pijn, mobiliteitsproblemen of andere gezondheidsklachten het moeilijk maken om fysiek actief te blijven, zou het bespelen van een instrument misschien een deel van datzelfde beschermende effect voor de hersenen kunnen bieden.

"Wat een geluk dat het beoefenen van muziek zo'n positieve impact heeft op de hersenen en cognitieve functie!" aldus Sekiyama.

Ik moet toegeven — toen ik dat citaat las, moest ik denken aan mijn vader, die lastige knieën heeft en altijd zegt dat hij meer zou bewegen als zijn lichaam dat toeliet. Ik dacht meteen na over of hij geïnteresseerd zou zijn in dat keyboard dat stof staat te verzamelen in zijn rommelkamer.

De slotconclusie

Je hoeft geen concertpianist te worden. Je hoeft niet eens goed te zijn. De mensen in dit onderzoek waren beginners die bleven oefenen. Dat is alles.

Als je ooit hebt overwogen om een instrument te leren, maar jezelf hebt wijsgemaakt dat je "te oud" bent — beschouw dit dan als je teken. Je brein is blijkbaar klaar en wacht.

En als je zorgt voor een ouder wordende ouder of grootouder, skip dan misschien de generieke puzzelboeken deze feestdagen en overweeg iets wat een beetje melodieuzer is.

Je toekomstige zelf (en je putamen) zullen je dankbaar zijn.

Bron: ScienceDaily — https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260613034217.htm