Hoe wetenschappers cookies bakken van plastic — en waarom dit misschien wel geniaal is

Laat me je iets vertellen wat klinkt als een sciencefictionfilm, maar dat dus echt gebeurt in een laboratorium.

Wetenschappers maken koekjes. Van plastic.

Niet koekjes die naar plastic smaken of plastic-vormige koekjes — nee, de bouwstenen van deze koekjes komen daadwerkelijk uit plastic flessen en landbouwafval. En eerlijk? Nu ik begrijp hoe het werkt, ben ik best enthousiast over waar dit heen kan.

Het probleem dat eigenlijk twee kansen is

Wat me direct aansprak aan dit onderzoek van Southern Illinois University Carbondale: de wetenschappers keken naar twee enorme wereldwijde problemen — plasticvervuiling en voedselonzekerheid — en dachten: "Wat als we beide in één klap kunnen aanpakken?"

Ik hou van dit soort creatief denken.

Het team, geleid door universitair docent Lahiru Jayakody, begon met financiering van NASA. Het ruimteagentschap wilde manieren ontwikkelen om voedsel te produceren tijdens lange missies, waarbij je nu eenmaal geen pizza kunt bestellen vanaf de aarde. Astronauten op een jarenlange reis naar Mars zullen het moeten doen met wat ze bij de hand hebben.

Plastic bestaat in essentie uit lange ketens van koolstofmoleculen. Voedsel ook. De vraag was dus: kunnen we het ene afbreken en het andere opbouwen?

De kleine voedselfabriek: gist

Hier wordt het echt interessant. De onderzoekers doen geen ingewikkelde chemische reacties. Ze gebruiken micro-organismen — specifiek geprogrammeerde gist — om het werk te doen.

"Microben zijn enorm slim," aldus Jayakody. "Dus we gebruiken hun eigenschappen om de problemen op te lossen die we zelf hebben gecreëerd."

Best hoopvol en tegelijk een beetje nederig, vind je niet? We hebben een enorm plasticprobleem gecreëerd, maar we zijn ook slim genoeg om microscopische beestjes in te zetten om het op te lossen.

Zo werkt het proces: plastic (zoals die waterflessen die jij schuldig in de recycling doet) en landbouwafval (maisstengels, bladeren, dat soort dingen) worden eerst behandeld met oxidatieve hydrothermale dissolutie. Laat je niet afschrikken door de ingewikkelde naam — het is gewoon een methode die taaie materialen afbreekt tot kleinere moleculen die microben daadwerkelijk kunnen gebruiken.

Die kleinere moleculen worden vervolgens gevoerd aan speciaal geprogrammeerde gist. En de gist doet wat gist het beste kan: al die inputs omzetten in eiwitten, vetten, vitaminen en smaakstoffen.

De evolutie van het koekje

Het eindproduct heet µBites (uitgesproken als "microbites", omdat wetenschappers nu eenmaal dol zijn op voorvoegsels). Denk aan eiwitrijke koekjes, maar dan gemaakt met een 3D-printer.

De onderzoekers kunnen verschillende giststammen engineeren om verschillende ingrediënten te maken. Één stam produceert vanilla-smaak uit plantmateriaal. Een andere kan moleculen afkomstig van plastic omzetten in bèta-caroteen, wat je lichaam omzet in vitamine A.

Momenteel komen sommige ingrediënten zoals zetmeel, vezels en zoetstoffen nog uit externe bronnen. Maar het team werkt eraan om ook die componenten door microben te laten produceren. Stel je eens voor: een toekomst waarin bijna alles in je voedsel uit deze kleine biologische fabriekjes komt.

Zou jij het eigenlijk eten?

Nu de vraag waar het om draait: hoe smaken deze plastic-koekjes?

Het eerlijke antwoord: niemand weet het nog. De onderzoekers wachten nog op goedkeuring voordat ze formele smaaktests kunnen uitvoeren. Voorlopig hebben deelnemers de koekjes alleen beoordeeld op geur.

Maar hier komt het verrassende: de meeste mensen zeiden bereid te zijn om µBites te eten als ze in een situatie van voedselschaarste zouden verkeren. Logisch, toch? Als je honger genoeg hebt, ben je niet kieskeurig over waar je avondeten vandaan komt.

Het team probeert de koekjes ook aantrekkelijker te maken, zelfs wanneer andere voedselopties beschikbaar zijn. Want voor deze technologie om echt door te breken, moeten mensen het daadwerkelijk willen eten — niet alleen accepteren als laatste redmiddel.

Waarom dit belangrijk is — los van het rare aspect

Ik snap best dat het idee om iets te eten dat van plastic is gemaakt je koud gevoelens kan bezorgen. Dat is volkomen begrijpelijk. Maar laten we even uitzoomen.

Deze technologie kan revolutionair zijn voor noodhulp, militaire operaties of gemeenschappen die kampen met zowel afvalproblemen als voedseltekorten. We hebben het over het omzetten van liabilities — al dat plastic dat zich ophoopt in stortplaatsen en oceanen — in assets.

En de ruimtetoepassingen liggen voor de hand. Als mensen ooit langdurige missies naar Mars of verder ondernemen, hebben astronauten duurzame voedselbronnen nodig die geen constante bevoorrading vanaf aarde vereisen.

"We gebruiken microben om het koekje te ontwikkelen tot een aantrekkelijker, consumentvriendelijk product," zei graduate student Sandhya Jayasekara, die veel van de gebruikte giststammen heeft ontworpen.

De onderzoekers hopen dat deze koekjes binnen enkele jaren klaar kunnen zijn voor publiek gebruik. Ik ben benieuwd wat er gebeurt wanneer de eerste persoon daadwerkelijk een hap neemt en vertelt of het smaakt als een normale koek of iets heel anders.

In de tussentijd houd ik deze ontwikkeling (pun intended) scherp in de gaten. Soms komen de oplossingen voor onze grootste problemen uit de meest onverwachte hoek — zelfs uit dezelfde plastic flessen die we elke dag weggooien.

Wat denk jij? Zou jij zo'n koekje proberen als het betekent dat er minder plastic afval komt? Laat het weten in de reacties!