Stel je dit voor: je duikt diep onder water voor de kust van Costa Rica, ergens tussen de 360 en 530 meter onder het oppervlak. Het is donker. Koud. Je wordt omringd door velden van slakkenschildpadden (brittle stars), die kleine verwanten van de zeester die eruitzien alsof ze van gesponnen glas zijn gemaakt. Dan, oprijzend uit de rotsachtige zeebodem als iets uit een droom, zie je het — een schitterende gouden, vertakte structuur die er precies uitziet als een klein, gloeiend boompje.
Dat is precies wat er gebeurde met onderzoekers die onderwaterbergen verkenden nabij Isla del Coco. En eerlijk? Ik denk dat ze de juiste keuze hebben gemaakt toen ze besloten het naar iets uit The Lord of the Rings te vernoemen.
Maak kennis met de Gouden Boomkoraal
Het koraal, nu officieel Laurinque elenya genoemd, is een type octocoraal (koralen met acht tentakels, voor de nieuwsgierigen). Sommige kolonies worden meer dan een meter hoog, wat behoorlijk indrukwekkend is als je bedenkt dat ze zich in de donkere, koude diepten van de Stille Oceaan bevinden waar nauwelijks licht doordringt.
Maar dit is wat de wetenschappers echt enthousiast maakte: toen ze probeerden te achterhalen waar dit koraal in de stamboom van de koralen thuishoorde, werd het vreemd.
Ze sequenceden drie genen die onderzoekers gewoonlijk gebruiken om koralen te identificeren en te classificeren. Je zou verwachten dat die genen naar dezelfde familie zouden wijzen, toch? Nou, dat deden ze niet. Elk gen suggereerde een volkomen andere, onverwante familie. Het is alsof je een DNA-test doet en drie verschillende antwoorden krijgt over je afkomst — waarbij elk antwoord vertelt dat je grootouders uit totaal verschillende delen van de wereld komen.
De onderzoekers moesten de zware middelen inzetten: phylogenomica, wat honderden genen tegelijkertijd vergelijkt. Uiteindelijk leverden de gegevens een antwoord op. Dit koraal was zo uniek dat het niet alleen een nieuw geslacht nodig had (dat is Laurinque), maar een geheel nieuwe familie — Laurinqueidae.
Dat is overigens een behoorlijke prestatie. Het creëren van een nieuwe familie komt niet vaak voor. Het betekent dat dit koraal zo verschillend is van andere bekende koralen als, zeg, katten van honden verschillen. In koraaltermen is dat enorm.
Waarom "Gouden Boom" en "Sterren"?
Nu mijn favoriete deel: de naamgeving. De onderzoekers hadden kunnen kiezen voor iets saais als "Nieuwe Gele Koraalsoort #47". Maar nee — ze gingen vol voor de fantasy-nerd, en daar hou ik absoluut van.
Laurinque komt van "Laurinquë", wat "gouden boom" betekent in Quenya, de Elven-taal die J.R.R. Tolkien creëerde voor Midden-aarde. De soortnaam elenya betekent "sterrenachtig" of "van de sterren" — een verwijzing naar die dichte velden van slakkenschildpadden die de koraalkolonies omringen.
De officiële wetenschappelijke naam vertaalt zich dus in feite naar iets als "gouden boom van de sterren". En gezien hoe het koraal er letterlijk uitziet alsof het gloeit in dat sterrenrijke onderwaterlandschap, is de naam eerlijk gezegd perfect.
Dr. Odalisca Breedy, die het onderzoek leidde, zei dat ze "onder de indruk was van de schoonheid van het landschap" toen ze het in 2019 voor het eerst zag. Ze dacht dat het misschien gewoon een ongebruikelijk lid van een bekende familie zou zijn, maar na nauwkeurige inspectie realiseerde ze zich dat het iets volkomen anders was — iets dat ze niet kon matchen met enige bekende taxa.
Ik vind het geweldig dat zelfs ervaren koraalonderzoekers echt verrast kunnen worden door wat ze vinden in de diepe oceaan.
De diepe oceaan zit nog vol mysteries
Hier is iets dat deze ontdekking echt in perspectief plaatst: we weten meer over het oppervlak van Mars dan over onze eigen oceaanbodem. De diepzee beslaat ongeveer twee derde van de aarde, en we vinden nog steeds wezens en ecosystemen die ons verbazen.
Dit koraal werd gevonden in koraaltuinen — kwetsbare mariene ecosystemen met complexe structuren die een thuis bieden aan allerlei ander zeeleven. Het zijn biodiversiteitshotspots in omgevingen die we zelden zien. En met name de zeebotten van Costa Rica lijken schatkamers te zijn van onontdekte soorten.
De expedities die dit koraal vonden, werden ondersteund door het Schmidt Ocean Institute, met behulp van hun op afstand bestuurbare voertuig SuBastian. Deze onderzoeksschepen — de Falkor en Falkor (too) — doen het onglamouruze maar cruciale werk van het verkennen van plaatsen die mensen nauwelijks kunnen bezoeken.
Wat dit betekent voor de wetenschap (en waarom het ertoe doet)
Naast de coole naam en de fantasy-verwijzingen, vertelt deze ontdekking ons iets belangrijks: de diepe oceaan is nog steeds wild en onverkend. Elke expeditie lijkt iets te onthullen dat ons begrip van het leven in de oceaan herschrijft.
Deze koraaltuinen zijn ook belangrijk. Ze zijn niet alleen mooi — het zijn ecosystemen. Ze bieden een habitat, ze ondersteunen voedselketens en ze spelen rollen in de gezondheid van de oceaan die we pas net beginnen te begrijpen. Wanneer we plekken zoals deze zeebotten beschermen, beschermen we hele gemeenschappen van wezens die we nog niet eens een naam hebben gegeven.
Dus de volgende keer dat iemand je vertelt dat we alles hebben ontdekt wat er te ontdekken valt op onze planeet, wijs ze dan op Laurinque elenya — de gouden boom van de sterren, die rustig in de donkere wateren voor Costa Rica ligt te wachten tot iemand hem eindelijk opmerkt.
Soms zijn de meest magische dingen hier op aarde, verborgen op plekken waar we zelden kijken.