Het lachen dat we met apen delen

Ik moet even iets bekennen. Ik heb de afgelopen tijd veel te veel nagedacht over een bepaalde studie. Elke keer als ik aan de hoofdvinding denk, krijg ik een glimlach op mijn gezicht. Ben je er klaar voor?

Dat lachen waar we zo trots op zijn? Dat hebben we geërfd.

Onderzoekers van de Universiteit van Warwick hebben onlangs lachopnames geanalyseerd van mensen, chimpansees, bonobo's, gorilla's en orang-oetans. Ze bestudeerden in totaal 140 verschillende lachpatronen bij al deze soorten. En hier komt het bijzondere: elke soort lacht met precies hetzelfde basisritme.

Niet vergelijkbaar. Niet ongeveer hetzelfde. Exact hetzelfde.

De timing tussen onze lachgeluiden? Identiek aan wat je zou horen bij een orang-oetan die gekieteld wordt. Toeval? De onderzoekers denken van niet. Volgens hen gaat dit gedeelde ritme terug op een gemeenschappelijke voorouder die ongeveer 15 miljoen jaar geleden leefde.

Vijftien. Miljoen. Jaar.

Wat betekent dit eigenlijk?

Laat me het uitleggen op een manier die mijn hoofd nog steeds maakt als ik eraan denk.

We hebben altijd aangenomen dat menselijke spraak en vocale communicatie这些 innovaties waren — dingen die ons onderscheidden van de rest van het dierenrijk. En in veel opzichten klopt dat ook! Maar dit onderzoek suggereert dat we onze vocale vaardigheden niet vanaf nul hebben opgebouwd. We hebben een fundament geërfd en dat vervolgens... verbouwd.

De basisritmische structuur van lachen is opmerkelijk stabiel gebleven terwijl alles eromheen evolueerde. Onze oude aapvoorouders legden toen al de basis voor het soort vocale controle dat uiteindelijk mensen in staat zou stellen om te spreken, zingen, ruziën, grappen te maken en — ja — om dáármee te lachen.

Maar er is meer

Hier wordt het echt fascinerend: terwijl het onderliggende ritme hetzelfde bleef, is menselijk lachen veel flexibeler geworden.

Denk er eens over na. Wanneer heb jij последний keer gelachen? Misschien vertelde iemand een echt grappig verhaal en moest je spontaan lachen. Misschien gaf je een beleefd lachje om de zwakke mop van een collega. Missien moest je nerveus lachen nadat je in het openbaar was gevallen. Of misschien viel het je op dat je meelachte met anderen zonder de clou gehoord te hebben.

Al die vormen dienen verschillende sociale doelen, maar ze gebruiken allemaal datzelfde 15 miljoen jaar oude ritmische sjabloon.

Andere mensapen? Bij hen is het lachen beperkter. Het is meer automatisch, minder te controleren. Een chimpansee lacht wanneer hij echt geamuseerd of gekieteld is — hij gaat echt niet onecht lachen om beleefd te zijn tijdens een dinertje.

Waarom dit belangrijk is

Je vraagt je misschien af waarom dit allemaal relevant is. Het is schattig dat we een lachritme delen met orang-oetans, maar wat dan?

Hierom: spraak laat geen fossielen na. We kunnen geen bot opgraven en zien hoe onze voorouders praatten. Taal is onzichtbaar, tastbaar — het bestaat alleen in levende wezens. Dus wetenschappers die proberen te begrijpen hoe menselijke spraak is geëvolueerd, hebben maar weinig aanwijzingen.

Maar lachen? Lachen is oud. Heel oud. Het stamt van miljoenen jaren vóór de menselijke taal, en het bestaat bij elke mensapensoort die vandaag de dag leeft. Daardoor is het een ongelooflijk zeldzaam inkijkje in hoe vocale communicatie zich heeft ontwikkeld.

Dr. Adriano Lameira van de Universiteit van Warwick verwoordde het prachtig: "In tegenstelling tot het klassieke idee dat de eerste mensen plotseling vocale vaardigheden verwierven die opmerkelijk afweken van hun voorgangers, vertelt de evolutie van lachen ons dat mensen op een continuüm liggen."

We zijn niet als vocale superhelden uit het niets verschenen. We hebben geoefend — door te lachen — voor 15 miljoen jaar.

De conclusie

De volgende keer dat je hard moet lachen om iets, neem dan even de tijd om de oude geschiedenis in dat moment te waarderen. Ergens in het ritme van jouw lach weerklinkt een echo van voorouders die miljoenen jaren teruggaan, nog vóór er mensen bestonden.

Dat is toch bijzonder?

Al die tijd dachten we dat lachen gewoon iets leuks was wat we doen. Maar het blijkt ook een van de oudste verhalen te zijn die onze soort ooit heeft verteld.

En eerlijk? Ik denk dat dat reden is om even te glimlachen.