Τα φυσικά φρένα των σεισμών: πώς η θάλασσα περιορίζει τις υποθαλάσσιες ρηγματώσεις

Πολλοί πιστεύουν πως οι σεισμοί είναι πάντα απρόβλεπτοι. Στον βυθό του Ειρηνικού, όμως, ένα συγκεκριμένο ρήγμα δείχνει ότι η φύση βάζει όρια.

Το ρήγμα που επαναλαμβάνεται

Πρόκειται για το ρήγμα Γκόφαρ, περίπου 1 600 χιλιόμετρα δυτικά του Ισημερινού. Κάθε πέντε-έξι χρόνια δίνει σεισμό μεγέθους 6, πάντα στο ίδιο σημείο και με σχεδόν ίδιο μέγεθος. Τριάντα χρόνια παρατηρήσεων δεν έβρισκαν εξήγηση για αυτή την τάξη.

Η λύση βρίσκεται στα «φρένα»

Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα δείχνει ότι το ρήγμα διαθέτει φυσικούς αναστολείς. Πρόκειται για στενές ζώνες, μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα φάρδος, όπου το πέτρωμα σπάει σε πολλές παράλληλες σχισμές. Το θαλασσινό νερό γεμίζει τα κενά και τα κρατά σε υψηλή πίεση.

Πώς ενεργοποιούνται

Όταν ξεκινά μεγάλη διάρρηξη, η απότομη μετακίνηση ρίχνει την πίεση μέσα στο νερό. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι μικροσκοπικοί πόροι κλείνουν στιγμιαία και το πέτρωμα «κολλάει». Η διάρρηξη σταματά ή επιβραδύνεται, σαν να πατά κάποιος φρένο. Οι επιστήμονες ονομάζουν το φαινόμενο «ενίσχυση διάτασης».

Γιατί έχει σημασία

Το ίδιο το Γκόφαρ δεν απειλεί κατοικημένες περιοχές. Όμως παρόμοια ρήγματα υπάρχουν σε όλο τον παγκόσμιο βυθό. Αν μπορούμε να εντοπίσουμε τα φυσικά τους φρένα, θα καταλάβουμε καλύτερα γιατί ορισμένοι σεισμοί μένουν μικροί, ενώ άλλοι μεγαλώνουν επικίνδυνα κοντά σε ξηρά.

Τα δεδομένα που το αποκάλυψαν

Στις αποστολές του 2008 και 2019-2022, ερευνητές τοποθέτησαν σεισμόμετρα απευθείας στον βυθό. Κατέγραψαν δεκάδες χιλιάδες μικροσεισμούς. Λίγο πριν από κάθε μεγάλο γεγονός, οι ζώνες-φρένα έδειχναν έντονη μικροσεισμικότητα· αμέσως μετά, σιωπούσαν. Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε δώδεκα χρόνια αργότερα, επιβεβαιώνοντας τον μηχανισμό.

Το συμπέρασμα

Η φύση δεν αφήνει πάντα τα πράγματα στην τύχη. Σε ορισμένα ρήγματα, οι ίδιες οι συνθήκες του βυθού περιορίζουν το μέγεθος μιας διάρρηξης. Καταλαβαίνοντας αυτά τα όρια, ίσως μπορέσουμε να προβλέψουμε καλύτερα πώς θα συμπεριφερθούν και τα ρήγματα που βρίσκονται πιο κοντά μας.