De 'Mean Girls' van de bloementuin: Wie wint de strijd om de nectar?
Stel je een prachtige, zonnige middag voor in een bloemenweide. Je ziet vlinders dansen, hommels zoemen en honingbijen die rustig nectar slurpen. Een idyllisch plaatje, toch? Een soort natuurlijke Zen-tuin?
Denk even opnieuw. De realiteit is eerder een overvolle kantine tijdens de lunchpauze, en de honingbijen zijn degenen die de rij negeren en iedereen lomp opzij duwen.
De grote strijd om de bloem
Wetenschappers van de Anglia Ruskin University hebben twee jaar lang onderzoek gedaan naar de interacties tussen verschillende insecten rondom planten zoals klimop en braamstruiken. Ze keken niet alleen naar wie er at, maar vooral naar de onderlinge strijd: wie wint er van wie?
De resultaten? Honingbijen zijn de onbetwiste koningen van de tuin. Wanneer er grote zwermen honingbijen aanwezig zijn, verdwijnen de andere 'lokale bewoners' – zoals hommels, solitaire bijen en zweefvliegen – razendsnel.
Het is niet alleen een race naar de bloem; het is intimidatie. Uit het onderzoek bleek dat honingbijen vaak een tikkeltje agressief zijn. Ze duwen of jagen andere insecten fysiek weg om de beste plekjes te claimen.
De enige echte rebel
In dit insecten-versie van The Hunger Games kiezen de meeste bestuivers voor de weg van de minste weerstand. Zodra een honingbij in de buurt komt, vliegen de zweefvliegen en hommels liever een andere, rustigere plek op.
Maar er is één uitzondering: de klimopbij. Dit is een solitaire bij die pas relatief kort in het Verenigd Koninkrijk voorkomt, en hij is geen verwend kind. In plaats van weg te vliegen als er een honingbij aan komt stormen, zet de klimopbij zich op. Hij gaat de strijd aan en jaagt de grotere honingbij zelfs weg om zijn lunch te beschermen. Een echte kleine krijger!
Waarom dit een probleem is (en klimaatverandering helpt mee)
Je denkt misschien: "Nou, die honingbijen zijn een beetje dominant, maar is dat echt zo erg?"
Dat hangt af van twee factoren: bijenhouderij en klimaatverandering.
- Meer bijen: Bijenhouden is enorm populair geworden. Er zijn nu veel meer bijenkolonies dan tien jaar geleden. Dat betekent simpelweg meer 'bully's' in de natuur.
- Hittegolven: Door de opwarming van de aarde raken planten vaker gestrest, waardoor ze minder nectar produceren. Als het eten schaarser wordt, wordt de concurrentie feller. Bovendien houden honingbijen van warmte en worden ze extra actief bij hoge temperaturen, terwijl andere insecten het juist zwaar krijgen.
Stop niet met bijen houden!
Geen paniek: je hoeft je abonnement op de lokale imker niet direct op te zeggen. Honingbijen zijn fantastisch en essentieel voor onze voedselvoorziening.
Wat de onderzoekers wél zeggen: als we de wilde, inheemse bestuivers (de insecten die geen mens hebben om hen te voeren!) willen beschermen, moeten we de concurrentie begrijpen. Door te weten hoe dominant honingbijen zijn, kunnen we tuinen en habitats ontwerpen die de wilde bijen een eerlijke kans geven om te eten zonder constant weggezet te worden.
Dus, de volgende keer dat je een honingbij ziet razen in je tuin, geef hem dan een respectvol knikje. Maar houd die kleine klimopbijen goed in de gaten: zij zijn de echte kampioenen!