Romeinse Olijfoliefabriek Blokkeert Kroatisch Winkelcentrum

Stel je voor: je wilt een nieuw winkelcentrum bouwen, en ineens duikt er een Romeins landhuis op uit de grond. Dat overkwam archeologen in het Kroatische Split. Deze vondst uit de oudheid onthult hoe gewone Romeinen rijk werden met olijfolie.

Oude Pers Onder de Aarde

Het begon als een standaardopgraving. Voor de bouw van een winkelgebied bij Split controleerde Eduard Visković met zijn team de bodem. Ze hadden al graven en kerken gevonden sinds 2011. Maar deze keer stuitten ze op een deurpost. Dat leidde tot een enorm complex van 600 vierkante meter. Muren van anderhalve meter hoog, zes grote kamers – sommige wel 85 vierkante meter – stenen gootjes, werkruimtes en een slim waterbekken.

De doorbraak? Een Romeinse olijvenpers, of torcular. Kanalen leidden het goudgele olie rechtstreeks naar opvangbakjes. Puur geniaal.

Luxe Villa voor de Elite

Dit was geen simpele boerderij. Mozaïeken van kleurrijke steentjes, glazen potten, munten van de tweede tot zesde eeuw en topkeramiek vertelden het verhaal. Hier woonde en werkte een rijke Romein in een villa rustica – een woon-werkcomplex.

Visković zei het treffend: nergens in de Salona-regio vind je zo'n groot landbouwbedrijf dat het bruisende boerenleven bewijst. Dit was dé olijfoliebron van de streek.

Voeding voor een Romeinse Metropool

Rome denken we aan keizers en legers. Maar steden als Salona leefden van dit soort boerenbedrijven. Salona was hoofdstad van Dalmatië, geboorteplaats van keizer Diocletianus. Militair en bestuurlijk sterk, maar economisch afhankelijk van olijfolie uit villa's als deze.

Vijf Eeuwen Bouwen en Wonen

Het complex bleef eeuwen in gebruik. Van de eerste eeuw na Christus tot de zesde eeuw: aanpassingen, reparaties, nieuwe functies. Vijfhonderd jaar non-stop activiteit.

De opgraving gaat nog weken door. Grotere resten krijgen beschermende laag tegen overstromingen. Artefacten gaan naar het archeologiemuseum van Split.

Kroatië Zit Vol Oudheden

In Split is geschiedenis overal. Romeinse zuilen langs wandelpaden, mythologische sarcofagen in open velden, marmerbrokken in tuinen. Het museum puilt uit – sfinxen uit Egypte, cadeau van Diocletianus, staan gewoon buiten.

Deze villa haalt geen wereldnieuws als enige in Kroatië. Maar het toont aan: bij elke bouw duikt iets nieuws op. Dankzij toegewijde archeologen blijft het verleden leven, zelfs onder een toekomstig mall.