Οι Πρώτοι Αμερικανοί και η Μαζική Εξαφάνιση

Κάτι που θα σε κάνει να δεις τους προγόνους μας με άλλο μάτι: οι πρώτοι άνθρωποι που πάτησαν στην Αμερική ήταν ουσιαστικά κινούμενες μηχανές εξαφάνισης — τουλάχιστον για τα μεγαλύτερα ζώα της ηπείρου.

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε πέρυσι στο Science Advances (ναι, άργησα να την πιάσω, αλλά μείνετε μαζί μου) εξέτασε αρχαιολογικά στοιχεία από 50 διαφορετικές τοποθεσίες, από την Αλάσκα ως την Παταγονία. Αυτό που βρήκαν οι ερευνητές ήταν εντυπωσιακό — και ειλικρινά, λίγο θλιβερό.

Το Κλαμπ των Κυνηγών Μαμούθ

Ξεχάστε την εικόνα των πρώιμων Αμερικανών ως επιφυλακτικών επιζώντων που έτρωγαν ό,τι έβρισκαν. Σύμφωνα με αυτή την έρευνα, αυτοί οι άνθρωποι είχαν μία εμμονή: τα μεγάλα φυτοφάγα. Μαμούθ, γιγάντιοι σαλιγκαροί και ζώα σαν ελέφαντες που ονομάζονται γομφοθήρια. Ζώα που ζύγιζαν πολλούς τόνους. Ζώα που στον σημερινό κόσμο θα σου έκοβαν την ανάσα να τα δεις.

Οι ερευνητές — μια διεθνής ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Αλάσκα Fairbanks και το Πανεπιστήμιο McMaster — υπολόγισαν πόση τροφή θα παρείχαν διαφορετικά ζωικά είδη σε αυτούς τους αρχαίους καταυλισμούς. Τα νούμερα προκαλούν δέος. Μεταξύ 83 και 88 τοις εκατό όλου του εδώδιμου κρέατος σε αυτές τις τοποθεσίες προερχόταν από μόλις λίγα γιγάντια ζωικά είδη.

Αφήστε το να καθίσει για μια στιγμή. Οκτώ ως εννέα στις δέκα μπουκιές κρέατος που έτρωγαν αυτοί οι άνθρωποι προέρχονταν από πλάσματα σαν μαμούθ και γιγάντιους σαλιγκαρούς. Όλα τα υπόλοιπα — τα κουνέλια, τα ελάφια, το μικρότερο θήραμα — ήταν σχεδόν αμελητέα.

Περίμενε, Όλοι Κυνηγούσαν τα Ίδια Πράγματα;

Αυτό που με εξέπληξε πραγματικά σε αυτή τη μελέτη: αποδεικνύεται ότι εντελώς διαφορετικές ομάδες ανθρώπων, που ζούσαν χιλιάδες μίλια μακριά, ανέπτυξαν σχεδόν πανομοιότυπες στρατηγικές κυνηγιού.

Έχουμε τους Ανατολικούς Βεριγκιανούς στην Αλάσκα και τον Γιούκον. Τους ανθρώπους Clovis στη σημερινή αμερικανική Μέση Δύση και Νοτιοδυτικά. Και τους ανθρώπους των σημείων βολής Fishtrait πολύ μακριά στη Νότια Αμερική. Αυτές οι ομάδες δεν συναντήθηκαν ποτέ. Τις χώριζαν τεράστιες αποστάσεις και χιλιάδες χρόνια. Αλλά όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα εργαλεία τους, ήταν εντυπωσιακά όμοια.

Βαριά αιχμηρά ακόντια με αυλακώσεις σχεδιασμένα για να ρίχνουν τεράστια ζώα. Μαχαίρια αποκαθήλωσης φτιαγμένα για να κόβουν παχιά δέρματα και τεράστιες αρθρώσεις. Αλλά εξειδικευμένα εργαλεία για ψάρεμα; Για επεξεργασία σπόρων ή φυτών; Πουθενά.

Ήταν σαν να διάβασαν όλοι το ίδιο βιβλίο στρατηγικής. Και το βιβλίο έλεγε ουσιαστικά: «Βρες το μεγαλύτερο πράγμα που μπορείς και βρες πώς να το σκοτώσεις.»

Η Ευφυής (και Ελαφρώς Τραγική) Στρατηγική Μετανάστευσης

Τώρα, εδώ είναι που γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον από την άποψη «ωχ, οι άνθρωποι είναι πονηροί» — αλλά και λίγο ζοφερό.

Σκεφτείτε τι θα χρειαζόταν κανονικά για να εγκατασταθείτε σε ένα ολοκαίνουργιο οικοσύστημα. Θα έπρεπε να μάθετε ποια μικρά ζώα αξίζει να παγιδεύετε, ποια φυτά δεν θα σας δηλητηριάσουν, ποια ψάρια είναι ασφαλή να φάτε. Αυτή η γνώση συνήθως χρειάζεται γενιές για να συσσωρευτεί.

Αλλά εδώ είναι το έξυπνο hack: αν einfach ακολουθείς τα μαμούθ, δεν χρειάζεται να μάθεις τίποτα από αυτά.

Όπως εξήγησε ο ερευνητής Mat Wooller από το Πανεπιστήμιο της Αλάσκα Fairbanks, τα μαμούθ μπορούσαν να διανύσουν τεράστιες αποστάσεις και να καταλάβουν τεράστιες εκτάσεις. Έτσι αντί να προσαρμόζονται σε κάθε νέο τοπίο που συναντούσαν, αυτοί οι πρώιμοι κυνηγοί essentially κολλούσαν πάνω στην υπάρχουσα γνώση του εδάφους των μαμούθ. Ακολουθούσαν τις αγέλες. Οι αγέλες ήξεραν πού ήταν τα καλά βοσκοτόπια, πού υπήρχαν πηγές νερού, ποιες διαδρομές ήταν ασφαλέστερες.

Με έναν τρόπο, οι πρώτοι άνθρωποι δεν κατέκτησαν τις Αμερικές μαθαίνοντας να ζουν σε αυτές — απλά ακολούθησαν την πιο μεγάλη και αξιόπιστη πηγή τροφής μέχρι να τους οδηγήσει παντού.

Αρκετά έξυπνο, σωστά; Τρομακτικά καταστροφικό για τα μαμούθ.

Το Κύμα του Αντίο

Η μελέτη χαρτογραφεί ένα είδος ζοφερού χρονοδιαγράμματος. Οι άνθρωποι εμφανίζονται κάπου, και μέσα σε λίγους αιώνες, η μεγάλη πανίδα αρχίζει να εξαφανίζεται.

Μεγάλα θηλαστικά εξαφανίστηκαν από την Αλάσκα γύρω στα 13.300 χρόνια πριν, λίγο μετά την άφιξη ανθρώπων. Η μέση ήπειρος ακολούθησε περίπου 500 χρόνια αργότερα. Και οι γίγαντες της Νότιας Αμερικής είχαν φύγει περίπου μέχρι το 11.600 π.Χ.

Κάθε κύμα εξαφάνισης ήρθε λίγο μετά τους πρώτους ανθρώπους σε εκείνη την περιοχή. Το μοτίβο είναι αδιαμφισβήτητο, και ειλικρινά, είναι δύσκολο να το διαβάσεις χωρίς να νιώσεις κάτι σαν θλίψη.

Γιατί Απλά δεν... Προσαρμόστηκαν;

Εδώ είναι το τραγικό μέρος: αυτά τα ζώα δεν είχαν καμία τύχη.

Επειδή η μεγάλη πανίδα εξελίχθηκε σε έναν κόσμο χωρίς ανθρώπους κυνηγούς, δεν είχαν κανένα ένστικτο φόβου για τους ανθρώπους. Καμία εκμάθηση επιφυλακτικότητας. Καμία συμπεριφορά διαφυγής. Ένα μαμούθ δεν είχε δει ποτέ ένα δίποδο πλάσμα με ακόντιο, οπότε όταν πλησίαζε ένας άνθρωπος, δεν ήξερε να τρέξει.

Και επιπλέον, αυτά τα ζώα αναπαράγονταν επώδυνα αργά. Τα μαμούθ είχαν μοσχάρια χρόνια μετά, όχι μήνες. Έτσι όταν η πίεση του κυνηγιού αυξήθηκε, οι πληθυσμοί τους δεν μπορούσαν να ανακάμψουν όπως θα μπορούσαν τα μικρότερα, ταχύτερα αναπαραγόμενα ζώα.

Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά που τα έκαναν επιτυχημένα για εκατομμύρια χρόνια — το μέγεθός τους, η αργή αναπαραγωγή τους, η έλλειψη θηρευτών — έγιναν αυτά που σφράγισαν την τύχη τους.

Τι Σημαίνει Αυτό για Εμάς

Δεν ξέρω για σας, αλλά διαβάζοντας αυτό ένιωσα ένα είδος γνωστικής ασυμφωνίας. Από τη μία, είμαι πραγματικά εντυπωσιασμένος από την αποτελεσματικότητα και προσαρμοστικότητα των προγόνων μας. Βρήκαν ένα σύστημα που τους επέτρεψε να αποικίσουν δύο ολόκληρες ηπείρους σε αυτό που, γεωλογικά μιλώντας, ήταν το ανοιγόμενο και κλείνομενο του ματιού. Αυτό είναι αξιοσημείωτο.

Αλλά από την άλλη, υπάρχει κάτι βαθιά ταπεινωτικό σε αυτό. Μας αρέσει να πιστεύουμε ότι είμαστε ένα είδος που έχει μάθει και εξελίχθηκε και έχει γίνει πιο εξευγενισμένο με τον καιρό. Και ίσως έχουμε. Αλλά αυτή η μελέτη μας υπενθυμίζει ότι οι άνθρωποι ήταν πάντα κορυφαίοι θηρευτές — και ότι η κυνηγετική μας ικανότητα, όταν εφαρμόζεται ανελέητα, μπορεί να αναδιαμορφώσει ολόκληρα οικοσυστήματα σε λίγες εκατοντάδες χρόνια.

Τα μαμούθ και οι γιγάντιοι σαλιγκαροί έχουν φύγει. Οι γομφοθήρες έχουν φύγει. Μας απέμειναν ελέφαντες και σαλιγκαροί και ιπποπόταμοι — τα μικροσκοπικά, σύγχρονα κατάλοιπα αυτού που κάποτε ήταν ένα σύνολο γιγάντων.

Μερικές φορές αναρωτιέμαι πώς θα ήταν να βλέπεις έναν γιγάντιο σαλιγκαρό στο μέγεθος φορτηγού να περπατά μέσα από προϊστορικά λιβάδια. Πιθανώς κάτι που δεν θα ξεχνούσες ποτέ.

Αντί αυτού, θα πρέπει να αρκεστούμε σε οστά σε μουσεία και στο περιστασιακό ρίγος θαυμασμού όταν οι επιστήμονες συνθέτουν αυτό που χάσαμε.

Πηγή: Popular Mechanics