Hoe ziet de aarde er over 200 miljoen jaar uit? Spoiler: totaal anders

Oké, ik wil dat je even je ogen sluit en dit probeert voor te stellen: het is 200 miljoen jaar in de toekomst. Een of andere toekomstige nakomeling van de mensheid — of misschien wezens die we ons nu niet eens kunnen voorstellen — leeft op één enorme landmassa waar alle continenten aan elkaar vastzitten.

Gaaf, toch?

Maar hier komt het echte koelbeetje. Die toekomst is niet zomaar sciencefiction. Geologen zijn er vrij zeker van dat dit gaat gebeuren. En het gekke is: we zouden best eens de eerste tekenen ervan kunnen zien.

Weet je nog dat Pangea bestond? Dat was nog maar het begin

Ongeveer 335 miljoen jaar geleden waren alle landmassen van de aarde aan elkaar vastgegroeid tot één supercontinent: Pangea. Het zag eruit als een kosmische puzzel waar alle stukjes aan elkaar vastzaten. Rond 200 miljoen jaar geleden begon het uit elkaar te vallen, en uiteindelijk kregen we de zeven continenten die we nu kennen.

Hier wordt het écht interessant: wetenschappers schatten dat we ongeveer 200 miljoen jaar verwijderd zijn van het moment dat dit hele proces opnieuw begint. De continenten drijven uit elkaar, botsen tegen elkaar aan en smelten weer samen tot een nieuwe megamassa.

Maar hier komt het: er zijn eigenlijk meerdere manieren waarop dit kan verlopen. En eerlijk? Elke versie klinkt alsof hij in een sciencefictionroman thuishoort.

Vier mogelijke toekomstige supercontinenten (en waarom ze allemaal fascinerend zijn)

Novopangea: het "we doen gewoon alsof het 200 miljoen jaar geleden is"-scenario

Het eerste scenario gaat ervan uit dat de Atlantische Oceaan blijft groeien terwijl de Stille Oceaan steeds kleiner wordt. De Stille Oceaan verliest al terrein omdat er een heleboel subductiezones zijn — plekken waar oceanische platen onder continentale platen schuiven en wegzakken in de aardmantel.

Als dit doorzet, botsen de Amerika's uiteindelijk tegen Europa, Afrika en Azië aan, die al tegen elkaar aan het aankruipen zijn. Australië manoeuvreert zich vast tegen Oost-Azië, en we eindigen met één enorme landmassa die creatief "Novopangea" is gedoopt (Latijn voor "Nieuw Pangea" — wetenschappers zijn niet bepaald dichters).

Pangea Proxima: de ringwereld

Deze is een stukje gekker. Bij dit scenario blijven zowel de Atlantische als de Indische Oceaan uitdijen totdat nieuwe subductiezones alles weer naar elkaar toe trekken. Het resultaat? Een donutvormig supercontinent met een kleine oceaanbekken in het midden.

Stel je voor dat je op de binnenste rand van een planeetdonut woont. Eigenlijk, misschien kun je dat maar beter niet te lang voor je zien, want wij zijn dan allang vertrokken.

Aurica: de grote comeback

Hier wordt het écht creatief. Wat als zowel de Atlantische als de Stille Oceaan dichtgaan? In dat geval krijgen we "Aurica" (een mix van Australia en America, omdat die twee continenten elkaar letterlijk zouden omhelzen).

De crux hier is dat de Indische Oceaan open zou moeten gaan. En omdat het de jongste oceaan is met maar zo'n 140 miljoen jaar op de teller, heeft het nog genoeg levensjaren voor de boeg.

Amasia: poolfeest

Mijn persoonlijke favoriet is ook de meest dramatische. Bij het Amasia-scenario (Americas + Asia, snap je?) sluit de Noordelijke IJszee terwijl de Atlantische en Stille Oceaan open blijven. Alle continenten behalve Antarctica drijven noordwaarts en verzamelen zich rond de Noordpool.

Je zou eindigen met één gigantische oceaan rond de Noordpool en Antarctica dat eenzaam onderaan de wereld zit, zoals de meest verlaten club aller tijden.

Het griezelige deel? We zien het misschien al gebeuren

Hier werd ik écht stil van. Wetenschappers houden al een tijdje een geologische formatie in Ethiopië in de gaten: de Dabbahu-spleet. In 2005 ging er plotseling een 25 mijl lange scheur open in de woestijnvloer.

Onderzoekers denken dat dit het allereerste begin zou kunnen zijn van een nieuwe continentale breuklijn — de plek waar Afrika uiteindelijk uit elkaar zal vallen. Laat dat even bezinken. We kijken mogelijk naar de eerste momenten van een proces dat pas over 200 miljoen jaar af is.

Hoe zou het leven eruitzien?

Eerlijk? Hier begint mijn brein een beetje pijn te doen. Als er nakomelingen van mensen (of wat we dan ook geëvolueerd zouden zijn) zijn om dit mee te maken, wonen ze op een planeet die totaal niet lijkt op ons huidige thuis.

Sommige modellen suggereren dat het klimaat best aangenaam zou kunnen zijn — misschien zelfs warmer dan nu. Maar andere modellen voorspellen een nieuwe ijstijd. Hoe dan ook, welke soort er dan ook bestaat zou moeten aanpassen aan een wereld met andere oceaanstromingen, andere kustlijnen en compleet herschikte geografie.

En dan is er nog het kleine detail van massa-extincties. Wanneer continenten botsen, worden ecosystemen totaal verstoord. Heleboel soorten verdwijnen terwijl anderen juist floreren. Het is niet bepaald vrolijke kost als je er echt over nadenkt.

Waarom zou jij je druk maken over iets dat 200 miljoen jaar weg is?

Ik weet wat je denkt: "Leuk verhaal, maar ik ben over 80 jaar dood, niet over 200 miljoen. Waarom kan dit me wat schelen?"

Hier is mijn visie: volgens mij is er iets diepgaand troostends aan het begrijpen van het lange-termijnverhaal van de aarde. We zijn gewend om te denken in jaren, decennia, misschien eeuwen. Maar de planeet is al 4,5 miljard jaar bezig en gaat nog miljarden jaar door nadat wij allang weg zijn.

Als ik lees over supercontinenten die ontstaan en uit elkaar vallen over honderden miljoenen jaren, dan zet dat mijn eigen kleine leven in perspectief op de best mogelijke manier. Het maakt onze problemen tegelijk kleiner én kostbaarder.

Bovendien? Het feit dat we dit soort dingen kunnen voorspellen is best bijzonder. We hebben het over bewegingen die zo langzaam gaan dat geen enkele mens ze ooit direct zal waarnemen, en toch laat ons begrip van platentektoniek ons honderden miljoenen jaren in de toekomst kijken.

Dat is best gaaf als je het mich afvraagt.

Wat denk jij? Welk supercontinent-scenario klinkt het interessantst (of engst) voor jou? Laat een reactie achter — ik wil écht weten welke jouw verbeelding pakte!

Bron: Popular Mechanics