Bouwvakkers stuiten op Romeinse tempelcomplex

Stel je voor: je graaft voor een nieuwe school in Frankfurt, en ineens komt een oud-Romeins heiligdom tevoorschijn. Perfect bewaard gebleven na bijna 2000 jaar. Dit gebeurde echt tussen 2016 en 2018, en nog eens in 2022 bij de Römerstadtschule. De vondst trekt nu topfinanciering aan van Europese onderzoekers.

Dit vind ik razend spannend. Geschiedenis ligt niet alleen in musea. Het zit onder de grond, klaar om ons te verrassen over oude beschavingen.

Een raadsel van stenen en rituelen

Wat troffen ze aan? Een ommuurd complex met elf stenen gebouwen. Er omheen zo'n 70 schachten en putten, verspreid over meer dan 4500 vierkante meter. Geen simpel altaartje. Dit was een groot bedevaartsoord, uniek voor dit deel van het Romeinse Rijk.

Binnenin lagen duizenden scherven beschilderd pleisterwerk in felle kleuren. Bronsen deur- en raambeslag, Romeinse munten, zilveren en bronzen fibulae. Geen rommel die per ongeluk kwijtraakte. Dit waren offers, bewust achtergelaten.

De griezelige resten

In de putten vonden experts resten van duizenden dieren: vissen, vogels. Plus aardewerken potten. Waarschijnlijk overblijfselen van rituele maaltijden. Priesters en gelovigen offerden dieren om de goden gunstig te stemmen.

Maar er is meer. Sommige aanwijzingen wijzen op mensenoffers. Dat zou extreem zeldzaam zijn hier. Romeinen in Germania met menselijke offers? Dat schudt ons beeld van hun religie helemaal op.

Welke goden zaten erachter?

Niemand weet precies welke goden hier werden vereerd. Bewijs voor minstens zes: Jupiter, Jupiter Dolichenus uit het oosten, Mercurius, Diana, Apollo en Epona. Geen tempel voor één god. Dit was een knooppunt voor meerdere erediensten.

Die mix maakt het bijzonder. Waarschijnlijk bediende het een heel gebied, met pelgrims van ver weg. Een soort spiritueel kruispunt uit de oudheid.

Waarom nu ineens aandacht?

De Duitse en Zwitserse onderzoekfondsen pompen meer dan een miljoen euro in drie jaar onderzoek. Dat is serieus geld. Instellingen zien: dit telt.

Experts duiken erin: biologen, classici, archeologen, restaurateurs. Ze analyseren 150 planten- en dierresten. Bestuderen 254 munten. Onderzoeken potscherven om te snappen wat men at, dronk en offerde.

Wat het echt verandert

Het mooiste? Dit herschrijft de religie in Romeins Germania. We zien Romeinen vaak als eentonig uniform. Maar dit toont chaos en creativiteit: locals mengden Romeinse rituelen met eigen gewoontes.

De opzet is nergens mee te vergelijken in Gallië of Germania. Geen standaardtempel. Iets unieks, diep persoonlijk.

Een schoolbouwproject onthult hoe mensen 2000 jaar geleden naar het goddelijke reikten. Geweldig toch?