Ο Καρκίνος που Δεν Παραδίνεται Εύκολα

Θα ξεκινήσω με ένα σκληρό νούμερο: ο καρκίνος του παγκρέατος έχει ένα από τα χειρότερα ποσοστά επιβίωσης. Γιατί; Δύο λόγοι. Πρώτον, δεν δίνει σημάδια μέχρι να εξαπλωθεί — γι' αυτό τον αποκαλούν «σιωπηλό δολοφόνο». Δεύτερον, φταίει η βιολογία του.

Το Γονίδιο που Φταίει

Συγκεκριμένα, ένα γονίδιο ονόματι KRAS είναι μεταλλαγμένο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Φαντάσου το σαν ένα μπλοκαρισμένο γκάζι σε αυτοκίνητο — μόλις κολλήσει στο «ανοιχτό», τα κύτταρα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Επιστήμονες προσπαθούν να διορθώσουν αυτό το χαλασμένο γκάζι εδώ και δεκαετίες. Πρόσφατα, νέα φάρμακα άρχισαν να στοχεύουν μια συγκεκριμένη μετάλλαξη, την G12C. Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα: οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν αυτή τη μετάλλαξη.

Γι' αυτό τράβηξε την προσοχή μου μια νέα έρευνα στο Oncotarget.

Το Σχέδιο που Δεν Περίμενε Κανείς

Μια ομάδα από το Florida A&M University δούλεψε με ενώσεις που ονομάζονται polyisoprenylated cysteinyl amide inhibitors — PCAIs, για συντομία. Αρχικά, σχεδιάστηκαν για να διαταράσσουν την ανώμαλη σηματοδότηση του KRAS.

Τα αποτελέσματα όμως ήταν εντυπωσιακά. Μια ένωση, η NSL-YHJ-2-27, μπλόκαρε πάνω από 90% της μετανάστευσης καρκινικών κυττάρων σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.

Γιατί έχει σημασία αυτό; Ο καρκίνος σκοτώνει όταν εξαπλώνεται — όταν κύτταρα αποκολλώνται από τον αρχικό όγκο και εισβάλλουν σε άλλα όργανα. Αν σταματήσεις αυτή την κίνηση, μπορείς να φρενάρεις την ασθένεια.

Η Ανατροπή

Και εδώ έρχεται το πραγματικά παράξενο.

Οι περισσότερες θεραπείες προσπαθούν να μπλοκάρουν τις οδούς σηματοδότησης που κάνουν τον καρκίνο να μεγαλώνει. Λογικό, σωστά;

Οι PCAIs κάνουν το αντίθετο.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι αυτές οι ενώσεις δεν κλείνουν τις οδούς MAPK και PI3K/AKT — τις υπερδιεγείρουν. Ανεβάζουν τη μηχανή τόσο ψηλά που εκρήγνυται.

Φαντάσου το έτσι: το σώμα χρειάζεται σήματα για να λειτουργήσει, αλλά υπάρχει μια «χρυσή τομή». Πολύ λίγο σήμα, τα κύτταρα δεν λειτουργούν σωστά. Πολύ πολύ, τα πράγματα χαοτικοποιούνται. Οι PCAIs σπρώχνουν τα καρκινικά κύτταρα πέρα από κάθε όριο — δημιουργούν τόσο θόρυβο σηματοδότησης που τα κύτταρα καταρρέουν.

Πώς Πεθαίνουν τα Κύτταρα

Όταν πλημμυρίζεις τα κύτταρα με σήματα, συμβαίνουν πολλά ταυτόχρονα:

• Αρχίζουν να παράγουν δραστικές μορφές οξυγόνου — μικροσκοπικά μόρια που καταστρέφουν τα πάντα μέσα στο κύτταρο
• Ενεργοποιούνται ένζυμα που λέγονται κασπάσες — σκοτώνουν μέσω προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου
• Αυξάνεται η πρωτεΐνη BAX, που ανοίγει τρύπες στα «εργοστάσια ενέργειας» του κυττάρου

Το αποτέλεσμα; Τα καρκινικά κύτταρα στρογγυλεύουν, χάνουν την ικανότητα κίνησης και πεθαίνουν.

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης αλλαγές στη γονιδιακή δραστηριότητα. Γονίδια που καταστέλλουν όγκους έγιναν πιο ενεργά, ενώ αυτά που συνδέονται με την εξάπλωση του καρκίνου «σιώπησαν». Σαν η ένωση να πατάει ταυτόχρονα γκάζι στους καταστολείς και φρένο στους προαγωγούς.

Δοκιμές σε Ρεαλιστικά Περιβάλλοντα

Κάτι που εκτιμώ σε αυτή την έρευνα: δεν έμειναν σε απλές κυτταρικές καλλιέργειες. Χρησιμοποίησαν επίσης σφαιροειδείς όγκους — μικροσκοπικά τρισδιάστατα συμπλέγματα καρκινικών κυττάρων που μιμούνται πραγματικούς όγκους.

Εκεί, οι PCAIs διέλυσαν τα σφαιρίδια, μείωσαν την επεμβατική τους ικανότητα και αύξησαν τον κυτταρικό θάνατο. Υποδηλώνει ότι ίσως δουλεύουν στο πραγματικό, πολύπλοκο περιβάλλον ενός όγκου — όχι μόνο στο εργαστήριο.

Γιατί Έχει Σημασία για τους Ασθενείς

Οι ερευνητές τονίζουν κάτι σημαντικό: οι PCAIs φαίνεται να δρουν σε πολλαπλές μεταλλάξεις KRAS, όχι σε μία μόνο. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα για ασθενείς των οποίων οι όγκοι δεν έχουν τη μετάλλαξη G12C.

Αντί να χρειάζεται διαφορετικό φάρμακο για κάθε μετάλλαξη, αυτή η προσέγγιση ίσως καλύπτει ευρύτερα τις KRAS-οδηγούμενες μορφές καρκίνου.

Τι Ακολουθεί;

Η έρευνα είναι ακόμα σε αρχικό στάδιο. Μιλάμε για πειράματα σε κύτταρα και εργαστηριακά μοντέλα, όχι θεραπείες διαθέσιμες αύριο στο νοσοκομείο. Αλλά τα ευρήματα αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση.

Οι επιστήμονες ζητούν περισσότερες μελέτες για τις PCAIs ως πιθανές θεραπείες. Δεδομένης της δυσκολίας αντιμετώπισης του καρκίνου του παγκρέατος, κάθε νέα προσέγγιση αξίζει προσοχή.

Η επιστήμη κάποιες φορές δουλεύει με απροσδόκητους τρόπους. Αντί να παίζουμε άμυνα απέναντι στον καρκίνο, αυτή η έρευνα υποδεικνύει ότι ίσως κερδίζουμε πατώντας το γκάζι — ωθώντας τους μηχανισμούς επιβίωσης του ίδιου του καρκίνου μέχρι να αυτοκαταστραφούν.

Μια ενδιαφέρουσα ιδέα. Θα την παρακολουθώ.

Πηγή: ScienceDaily