Τι κρύβεται κάτω από την Καλιφόρνια;

Θέλω να σας πω κάτι που με άφησε άφωνο αυτή την εβδομάδα. Φανταστείτε επιστήμονες να μελετούν 1.000 χρόνια σεισμικής ιστορίας στην Καλιφόρνια — και αυτό που βρήκαν είναι, ειλικρινά, λίγο ανατριχιαστικό.

Αλλά ταυτόχρονα; Απίστευτα συναρπαστικό από την άποψη του «πώς δουλεύει ο πλανήτης μας».

Τι Χτίζεται Κάτω από τα Πόδια μας

Ορίστε η κατάσταση. Σεισμοί συμβαίνουν όταν ο φλοιός της Γης μετατοπίζεται ξαφνικά κατά μήκος ρηγμάτων. Φαντάσου δύο κομμάτια παζλ που τρίβονται αργά το ένα πάνω στο άλλο, κολλάνε, και μετά — ΚΡΑΚ — όλη η συσσωρευμένη πίεση απελευθερώνεται ταυτόχρονα.

Στη Νότια Καλιφόρνια, έχουμε basically δύο μεγάλους «παίκτες» σε αυτόν τον χορό: το Ρήγμα του San Andreas και το Ρήγμα του San Jacinto. Μαζί, διαχειρίζονται το μεγαλύτερο μέρος της τεκτονικής κίνησης στην περιοχή. Ήταν σχετικά ήσυχοι από τον τεράστιο σεισμό magnitude 7.9 το 1857.

Ήσυχοι, αλλά όχι ήρεμοι. Η πίεση χτίζεται. Και χτίζεται. Και χτίζεται.

Η Περίεργη Γεωγραφία του Cajon Pass

Εδώ είναι που γίνεται ενδιαφέρον. Βορειοανατολικά του Λος Άντζελες, υπάρχει μια τοποθεσία που λέγεται Cajon Pass όπου αυτά τα δύο ρήγματα πλησιάζουν άβολα το ένα το άλλο. Είναι γεωλογικά χαοτικό — σαν μια διασταύρωση όπου δύο αυτοκινητόδρομοι ενώνονται για λίγο.

Το ερώτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι: αν ξεκινήσει ένας μεγάλος σεισμός σε ένα από αυτά τα ρήγματα, θα μείνει εκεί; Ή θα μπορούσε να πηδήξει στο άλλο και να δημιουργήσει μια πολύ μεγαλύτερη καταστροφή;

Γνωρίστε την «Πύλη Σεισμού»

Μια νέα μελέτη με επικεφαλής τη Δρ. Liliane Burkhard από το Πανεπιστήμιο της Βέρνης αντιμετώπισε αυτό το πρόβλημα με νέα ματιά. Η ομάδα της έφτιαξε ένα υπολογιστικό μοντέλο που προσομοιώνει 1.000 χρόνια σεισμικής δραστηριότητας σε αυτά τα ρήγματα. Το «ταίζανε» με τα πάντα — από ραδιοχρονολογήσεις στρωμάτων ιζημάτων μέχρι δακτυλίους δέντρων και ιστορικές μαρτυρίες για ρήξεις εδάφους.

Και εδώ είναι το ωραίο: βρήκαν ότι το Cajon Pass λειτουργεί σαν «πύλη σεισμού».

Δεν είναι πύλη που ανοίγει ή κλείνει με απλό τρόπο. Περισσότερο σαν... φανάρι κυκλοφορίας που αντιδρά στις συνθήκες. Κάποιες φορές σταματά τις ρήξεις. Κάποιες τις αφήνει να περάσουν.

Ο καθοριστικός παράγοντας δεν είναι απλά πόσο μεγάλη είναι η πίεση στα ρήγματα. Είναι το πόσο παρόμοια είναι τα επίπεδα πίεσης μεταξύ των δύο συστημάτων.

Όταν η πίεση είναι υψηλή και στα δύο ρήγματα ΚΑΙ αυτά τα επίπεδα είναι κοντά μεταξύ τους; Τότε παίρνεις ρήξεις που διαπερνούν τη διασταύρωση και εμπλέκουν και τα δύο συστήματα. Σκέψου τον σεισμό του 1812 στο Wrightwood, που διέλυσε και τα δύο ρήγματα σαν ένα τεράστιο γεγονός.

Όταν τα επίπεδα πίεσης είναι ασύμφωνα; Η ρήξη πιθανότερα σταματά στο πέρασμα, όπως συνέβη το 1857.

Τα Ανησυχητικά Νούμερα

Λοιπόν, πού βρισκόμαστε τώρα;

Σύμφωνα με το μοντέλο, η πίεση στο τμήμα San Jacinto-Bernardino έχει φτάσει τα 3,6 MPa — ξεπερνώντας οποιαδήποτε τιμή που έχει καταγραφεί καθ' όλη την προσομοίωση των 1.000 ετών. Το γειτονικό τμήμα του San Andreas βρίσκεται στα 2,8 MPa.

Αυτό που κάνει το πράγμα ιδιαίτερα ανησυχητικό: και τα δύο τμήματα βιώνουν υψηλά και παρόμοια επίπεδα πίεσης. Αυτή ακριβώς είναι η διαρρύθμιση που ιστορικά προηγείται πολυ-ρηγματικών σεισμών.

«Λοιπόν όχι μόνο είναι ανησυχητικό που οι πιέσεις φτάνουν ιστορικά υψηλά επίπεδα», σχολίασε η Δρ. Burkhard, «αλλά επίσης ότι το σύστημα βρίσκεται σε διαρρύθμιση που ιστορικά οδηγούσε στα μεγαλύτερα, πιο καταστροφικά γεγονότα.»

Τι Σημαίνει Αυτό για Εμάς;

Κοίτα, δεν προσπαθώ να ξεκινήσω πανικό εδώ. Αλλά νομίζω ότι αυτή η έρευνα είναι μια καλή υπενθύμιση ότι «δεν είχαμε μεγάλο σεισμό για καιρό» δεν σημαίνει ότι «μας πέφτει» ένας ήπιος.

Η Γη δεν δουλεύει με ανθρώπινα χρονοδιαγράμματα. Η πίεση χτίζεται εδώ και σχεδόν 170 χρόνια. Η πύλη φαίνεται να βρίσκεται σε δεκτική κατάσταση.

Αυτό δεν μας λέει πότε θα χτυπήσει ο επόμενος μεγάλος — η πρόβλεψη σεισμών παραμένει ουσιαστικά αδύνατη. Αλλά μας λέει ότι όταν συμβεί, οι συνθήκες ευθυγραμμίζονται για κάτι δυνητικά καταστροφικό.

Οπότε ίσως σήμερα είναι καλή μέρα να ελέγξεις το κιτ έκτακτης ανάγκης σου, να θυμηθείς το οικογενειακό σχέδιο, και να εκτιμήσεις πόσο τρελή είναι η γεωλογία του πλανήτη μας.

Μερικές φορές η επιστήμη μας δίνει ηρεμία. Μερικές φορές μας δίνει ρίγη. Αυτή μου έδωσε και τα δύο.