Τα Φαντάσματα του Σύμπαντος που Δεν Μπορούμε να Δούμε
Ρίξε μια ματιά γύρω σου. Το τηλέφωνο στο χέρι σου. Τον καφέ στο τραπέζι. Τον ήλιο που σου ζεσταίνει το πρόσωπο. Ξέρεις τι έχουν κοινό; Είναι απλά σκόνη του σύμπαντος. Και αυτή η σκόνη αποτελεί μόλις το 15% του συνόλου.
Το υπόλοιπο 85%; Αόρατο. Ανίχνευτο. Εντελώς άγνωστο.
Όλοι Πίστευαν πως Δεν Κουνιούνται
Για χρόνια, οι επιστήμονες θεωρούσαν πως τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης ήταν "αδιάστατα" — περνούσαν μέσα από τα πάντα χωρίς να αλληλεπιδρούν. Φαντάσου φαντάσματα που διαπερνούν τοίχους. Δεν τα βλέπεις, δεν τα πιάνεις, απλά υπάρχουν εκεί έξω.
Έμοιαζε λογικό. Αν δεν μπορούμε να τα ανιχνεύσουμε, μάλλον δεν μιλάνε με τίποτα.
Αλλά τι γίνεται αν κάναμε λάθος;
Τα Σωματίδια που Συγκρούονται
Μια πρόσφατη έρευνα στο Physical Review Letters αναποδογυρίζει αυτή την ιδέα. Οι ερευνητές προτείνουν ότι η σκοτεινή ύλη ίσως αλληλεπιδρά με τον εαυτό της. Τα σωματίδια δεν αιωρούνται αμέριμνα — συγκρούονται, αναπηδούν, σπρώχνονται.
Ο Δρ. Hai-Bo Yu από το UC Riverside το εξηγεί έξυπνα: Φαντάσου μια συναυλία. Η κλασική σκοτεινή ύλη θα ήταν σαν κόσμο που περπατάει προσεκτικά, χωρίς να ακουμπάει κανέναν. Η αυτοαλληλεπιδράσιμη σκοτεινή ύλη; Μοιάζει περισσότερο με mosh pit.
Κάπως έτσι αρχίζει να ακούγεται πιο ενδιαφέρον από απλά φαντάσματα που αιωρούνται.
Σημάδια στ' Αστέρια
Και φτάνουμε στο καλύτερο κομμάτι. Υπάρχει μια αστρική ροή, η GD-1, περίπου 25 έτη φωτός μακριά. Αυτά τα αστέρια έχουν κάτι περίεργο — μοιάζουν σαν να χαράχτηκαν. Σαν κάτι τεράστιο και αόρατο να τα διέσχισε βίαια πριν από καιρό.
Αυτό το σημάδι είναι πολύ έντονο για να εξηγηθεί με την παλιά θεωρία. Αλλά ο Δρ. Yu υποστηρίζει ότι ταιριάζει απόλυτα αν το αντικείμενο που το δημιούργησε ήταν αυτοαλληλεπιδράσιμη σκοτεινή ύλη — πυκνή, συμπαγής, αρκετά ισχυρή να αφήσει μόνιμο σημάδι σε ένα ποτάμι αστεριών.
Δεν ξέρω για σένα, αλλά εγώ το βρίσκω τρελά συναρπαστικό. Κοιτάς τον ουρανό και βλέπεις αποδείξεις για κάτι που δεν μπορείς να ανιχνεύσεις με κανένα τηλεσκόπιο. Σαν να βρίσκεις δακτυλικά αποτυπώματα σε ένα έγκλημα όπου ο δράστης είναι εντελώς αόρατος.
Μεγεθυντικά Φακοί του Διαστήματος
Οι επιστήμονες έχουν κι άλλο ένα χαρτί στο μανίκι: τη βαρυτική εστίαση. Φαντάσου ένα τεράστιο αντικείμενο — μια γαλαξία — να κάθεται ανάμεσα σε εμάς και σε κάτι πιο μακρινό. Η βαρύτητά του λυγίζει και μεγεθύνει το φως από εκείνο το μακρινό αντικείμενο.
Ο Δρ. Yu πιστεύει ότι ίσως κρύβεται ένα υπέρπυκνο σκοτεινό αντικείμενο μέσα σε ένα τέτοιο σύστημα, το JVAS B1938+666. Θα μπορούσε να είναι ο πυρήνας που σχηματίζεται όταν τα αυτοαλληλεπιδράσιμα σωματίδια συγκρούονται και συμπιέζονται.
Φυσικά, η απόδειξη δεν είναι εύκολη υπόθεση. Μιλάμε για αντικείμενα απίστευτα μακριά, με πολλούς παράγοντες να παίζουν ρόλο. Έτσι λειτουργεί η επιστήμη — αργά, προσεκτικά, γεμάτη "ίσως αυτό, ίσως εκείνο".
Τα Επόμενα Πέντε Χρόνια
Και εδώ είναι το συναρπαστικό: νέα ευρυγώνια τηλεσκόπια έρχονται σύντομα, συμπεριλαμβανομένου του διαστημικού τηλεσκοπίου Vera C. Rubin στη Χιλή. Αυτά τα εργαλεία θα δώσουν στους αστρονόμους πολύ καλύτερη εικόνα των αστρικών ροών και των συστημάτων βαρυτικής εστίασης.
Στα επόμενα πέντε χρόνια, ίσως καταφέρουμε επιτέλους να αποκλείσουμε κάποιες εναλλακτικές εξηγήσεις και να πλησιάσουμε την αλήθεια.
Βρίσκω αυτά τα πράγματα απίστευτα. Αφιερώσαμε αιώνες προσπαθώντας να καταλάβουμε το σύμπαν, και αποδεικνύεται ότι το μεγαλύτερο μέρος του είναι φτιαγμένο από κάτι που δεν μπορούμε καν να δούμε. Αλλά κάθε μέρα πλησιάζουμε λίγο περισσότερο.
Μέχρι τότε; Κοιτάω τ' αστέρια. Ξέρεις, αυτό το μικρό 15% που είναι ορατό.
Πηγή: Popular Mechanics — https://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a71550335/dark-matter-gravity-mysteries