De slapende reus onder de zeespiegel: Wat er echt gebeurt in de Kikai-caldera

Stel je een vulkaan voor die zo gigantisch is, dat als je al zijn lava over New York zou gieten, Central Park een laag van elf kilometer dik aan gesmolten gesteente zou hebben. Klinkt als een sciencefictionfilm? Voor supervulkanen is dit de realiteit.

Een van de meest angstaanjagende spelers in dit rijtje is de Kikai-caldera bij Japan. Ongeveer 7.300 jaar geleden spuwde deze vulkaan een van de grootste uitbarstingen uit die de mensheid kan herinneren. En nu komt het bizarre: die vulkaan ligt daar niet zomaar een beetje stil te wachten. Hij is namelijk weer aan het bijvullen.

Hoe onderzoek je iets dat diep onder water ligt?

Je vraagt je waarschijnlijk af: "Hoe kun je een vulkaan bestuderen die verborgen ligt onder de oceaan?" Je kunt er natuurlijk niet even met een duikbril naartoe om de bodem te inspecteren.

Onderzoekers van de Universiteit van Kobe en het Japanse instituut JAMSTEC hebben een slimme oplossing gevonden. In plaats van te duiken, gebruikten ze 'seismische pulsen'. Zie het als een soort echografie, maar dan voor de aarde. Door geluidsgolven door de aardkorst te sturen en te meten hoe die golven weerkaatsen tegen verschillende rotslagen, konden de wetenschappers 'zien' wat er diep onder de zeebodem gebeurt.

De resultaten? Een enorme reservoir van vers magma, precies op de plek waar de vorige enorme uitbarsting plaatsvond.

Het is geen 'restje' van vroeger

Dit is waar het echt interessant wordt. Je zou logischerwijs denken: "Dat magma daar beneden is gewoon de rest die overbleef van de uitbarsting van 7.300 jaar geleden." Maar de data vertelt een heel ander verhaal.

Door de chemische samenstelling van het magma te analyseren, ontdekten de wetenschappers dat dit nieuwe materiaal totaal anders is dan het oude spul. De vulkaan is dus actief nieuwe, gesmolten rots aan het 'opzuigen' uit de diepe aardmantel. Het is alsof een enorme brandstoftank die leeg was, nu van onderaf weer wordt bijgevuld.

Moeten we nu al onze koffers pakken?

Geen paniek! Je hoeft morgen nog niet je noodpakket uit de kast te trekken. Deze supervulkanen hebben duizenden jaren nodig om weer 'op te laden'.

Toch is deze ontdekking een enorme doorbraak voor de wetenschap. Het begrijpen van hoe magma zich verzamelt, is de 'heilige graal' voor vulkanologen. Als we de wiskunde achter deze opbouw kunnen kraken, kunnen we eindelijk voorspellen wanneer deze reuzen weer klaarstaan om te ontploffen.

Deze methode werkt niet alleen voor de Kikai-caldera. Het biedt een blauwdruk voor het bestuderen van andere legendes, zoals Yellowstone in de VS of Toba in Indonesië. We zijn letterlijk de hartslag van de aarde aan het leren begrijpen, één geluidsgolf tegelijk.